Tam 109 milyar dolar yatırdıkları dev proje ellerinde patlayabilir

Brezilya, dünya enerji haritasını değiştirecek tarihindeki en agresif açık deniz petrol genişleme hamlelerinden birini başlatıyor. Ülkenin milli enerji devi Petrobras, "adil bir enerji geçişi" vizyonundan bahsetmeye devam etse de, şirketin mevcut stratejisi Santos Havzası’ndaki devasa tuz altı sahası olan Búzios’u tam anlamıyla denizin ortasında dev bir sanayi bölgesine dönüştürüyor.

Şirket, P-79 platformunu planlanandan önce devreye alarak Búzios'ta faaliyet gösteren aktif platform sayısını 8'e çıkardı. Bu hamleyle sahanın kurulu petrol kapasitesi günde yaklaşık 1,33 milyon varile ulaştı.

FPSO nedir, Búzios neden bu kadar önemli?

Temelde denizde yüzen devasa bir fabrikadır. Standart sabit platformların kurulamayacağı kadar derin ve kıyıdan uzak açık deniz sahalarında petrolü üretir, depolar ve tanker gemilerine transfer eder.

Rio de Janeiro eyaletinin 112 mil (yaklaşık 180 km) açıklarında yer alan Búzios sahası, 6.560 fitten (2.000 metre) daha derin sularda faaliyet gösteriyor.

2010 yılında keşfedilen saha, rezerv bakımından Brezilya'nın en büyüğü unvanını taşıyor ve günlük 1 milyon varil üretim sınırını çoktan aşmış durumda.

Tek başına günde 180.000 varil petrol işleme ve 254 milyon metreküp gazı sıkıştırma kapasitesine sahip. Rota 3 boru hattına bağlanmasıyla Brezilya'nın yerel gaz arzına devasa bir katkı sağlayacak. 

109 milyar dolarlık yatırım: Para her şeyi anlatıyor 

Petrobras’ın açıklanan stratejik iş planı, önümüzdeki dönemin ölçeğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Şirket, Búzios sahasında 2027 yılına kadar 11 adet FPSO platformunu tamamlamayı hedefliyor. Bu süreçte P-78, P-79, P-80, P-82 ve P-83 üniteleri ardı ardına devreye girecek. 

Bu devasa gemilerden P-80, P-82 ve P-83'ün her biri, tek başına günlük 225.000 varil üretim kapasitesine sahip olacak.

Bütçe dağılımı öncelikleri gösteriyor:

Petrobras'ın planı, toplam 109 milyar dolarlık devasa bir sermaye harcaması (CapEx) öngörüyor:

69,2 milyar dolar: Doğrudan arama ve üretim (A&P) projelerine ayrıldı.

%62: Bu üretim bütçesinin aslan payı tamamen tuz altı (pre-salt) katmanlarına bağlandı.

Petrobras Başkanı Magda Chambriard, bu planın "Brezilya ile birlikte büyüme" hedefini yeniden teyit ettiğini belirterek; projeyi enerji güvenliği, istihdam, vergi gelirleri ve adil bir enerji geçişine öncülük etme fikriyle ilişkilendiriyor.

Düşük emisyonlu petrol temiz midir?

Petrobras yönetimi, ürettikleri petrolün küresel pazarda hem fiyat hem de çevre açısından oldukça rekabetçi olduğunu savunuyor. Şirket verilerine göre; petrol ve doğalgaz projeleri varil başına 25 dolarlık bir Brent petrol başabaş noktasına (breakeven) sahip. Ayrıca karbon yoğunluğu varil başına yaklaşık 33 pound CO2 eşdeğeri gibi düşük bir seviyede.

Ancak iklim aktivistleri ve uzmanlar uyarıyor: Daha temiz üretim de sonuçta üretimdir. Rafine edilen bu petrol eninde sonunda arabalara, gemilere ve uçaklara girerek küresel emisyonu artırmaya devam edecek.

Yeşil yatırımlar ne durumda?

Petrobras, enerji dönüşümü yatırımlarına aynı dönem için 13 milyar dolar ayırdığını belirtiyor. Bu bütçe; biyoyakıtlar, sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF), biyometan, yenilenebilir dizel ve operasyonel karbonsuzlaştırma araştırmalarına odaklanacak. 

Yani petrol ana gelir kaynağı olmaya devam ederken, yeşil projeler şimdilik kenarda büyümeye çalışıyor.

Petrol talebi sonsuza kadar sürmeyebilir

Brezilya için en riskli kısım ise zamanlama. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) senaryolarına göre, küresel petrol talebinin 2030 civarında günde yaklaşık 102 milyon varil seviyesinde sabitlenmesi ve ardından yavaş bir düşüşe geçmesi bekleniyor.

Açık deniz mega projeleri kısa vadeli yatırımlar değildir ve kendilerini amorti etmeleri on yıllar alır. Eğer küresel yeşil dönüşüm hızlanır ve petrol talebi beklenenden önce düşerse, bugün milyarlarca dolar yatırılan bu dev platformlar gelecekte atıl varlıklara (stranded assets) dönüşebilir.

Tüm risklere rağmen Brezilya hükümetinin bu cazibeye karşı koyması zor. Çünkü Búzios gibi devasa bir saha; tersaneleri, açık deniz mürettebatını, yerli mühendislik firmalarını ve ekipman tedarikçilerini doğrudan besliyor. Petrobras, bu planın 311.000 doğrudan ve dolaylı istihdam yaratacağını öngörüyor. 

Ayrıca denizden kıyıya taşınacak yoğun doğalgaz arzı, Brezilya'nın enerji çeşitliliğini artıracak. Özellikle ülkenin bağımlı olduğu hidroelektrik santrallerinin kuraklık dönemlerinde zorlandığı anlarda, sanayi için cankurtaran simidi görevi görecek.

Búzios sıradan bir petrol sahası değil. Brezilya'nın, bir yandan fosil yakıt üretimini zirveye çıkarırken diğer yandan enerji dönüşümünde aktör olabileceğine dair küresel bir iddiası. Ve bu iddia şu an kıyıdan 112 mil açıkta, okyanusun üzerinde yüzüyor.