Tam 1300 yıllık, dünyada eşi benzeri yok: Bulunur bulunmaz Ankara'ya getirildi
Karaman’daki antik kazılarda bulunan ve Erken Hıristiyanlık dönemine ışık tutan 1300 yıllık kömürleşmiş 5 somun ekmeğin titiz restorasyon süreci tamamlandı. Üzerinde alışılmadık bir Hz. İsa tasviri bulunan ekmekler, Anadolu’da bugüne kadar keşfedilen en iyi korunmuş örnekler olarak dünya literatürüne girmeye hazırlanıyor.
Karaman’daki Topraktepe (Eirenepolis) Antik Kenti'nde 2023 yılında gerçekleştirilen kazılarda, M.S. 7 ve 8. yüzyıllara ait 5 adet kömürleşmiş somun ekmeği gün yüzüne çıkarıldı. Bulunduğu andan itibaren büyük heyecan yaratan tarihi eserler, konservasyon işlemleri için Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı'na sevk edildi. Yaklaşık 2 yıl süren hassas bir Ar-Ge ve restorasyon sürecinin ardından ekmekler, sergilenmeye hazır hale getirildi.
'ÇİFTÇİ İSA' TASVİRİ İLE BİR İLK YAŞANDI
Bulunan somunlar arasında özellikle biri, üzerindeki bezemeyle bilim dünyasını şaşırttı. Bu ekmekte, geleneksel Pantokrator imgelerinden farklı olarak 'Ekici' veya 'Çiftçi İsa' olarak bilinen nadir bir Hz. İsa figürü ile Yunanca "Kutsal İsa'ya şükranla" yazılı bir ibare tespit edildi. Diğer dört ekmekte ise yüzeye Malta haçı biçiminde baskı bezemelerin işlendiği görüldü. Uzmanlar, bu süslü arpa somunlarının Erken Hıristiyanlık ritüellerinde "komünyon" ekmeği olarak kullanıldığını belirledi.
BEREKET VE NAZAR İÇİN TILSIM AMAÇLI KULLANILMIŞ OLABİLİR
Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürü Kimyager Mustafa Cengiz Özduygulu, yapılan analizler sonucunda ekmeklerin mayasız olduğunu ve özel kalıplara basılarak üretildiğini açıkladı.
Özduygulu, "Bu ekmeklerin tahıl silolarının içinde bulunması, bereketin artırılması veya mahsulün doğal zararlardan korunması amacıyla tılsım niyetine konulmuş olabileceğini gösteriyor. Figürlü ekmek örneklerine dünya üzerindeki hiçbir yayında rastlamadık; bu açıdan benzersiz bir keşif" değerlendirmesinde bulundu.
2 YILLIK ÖZEL OPERASYONLA KORUMA ALTINA ALINDI
Ekmeklerin korunma sürecine dair bilgi veren Restoratör Konservatör İlknur Elyıldırım, eserlerin kazı alanından kendi nemli toprağıyla birlikte laboratuvara ulaştırıldığını belirtti.
Türkiye’de ve dünyada benzer bir örneği bulunmadığı için uzmanlar, iki yıl boyunca malzemeler üzerinde testler yaparak en doğru müdahale yöntemini geliştirdi. Yüksek ısıya maruz kalarak karbonlaştığı için günümüze kadar ulaşan bu tarihi hazineler, Ankara’daki laboratuvar uzmanlarının başarılı çalışmasıyla yakın zamanda ziyaretçilerle buluşacak.