Toprağa baklava ve hilal şeklini verdiler: Türkiye'nin kaderini değiştirecek

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) Orman Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Derya Eşen öncülüğünde yürütülen araştırmada, yağmur suyunu toprakta tutmayı amaçlayan baklava ve hilal biçimli su hasadı yöntemlerinin etkisi incelendi. Üç yıldır sürdürülen çalışmada, bu yöntemlerin geleneksel fidan dikimine kıyasla toprak nemini 2 katın üzerinde artırdığı ve fidanların gelişimini hızlandırdığı belirlendi.

İKÇÜ Orman Fakültesi ile İzmir Orman Bölge Müdürlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen Ar-Ge projesinde, özellikle kuraklık ve düzensiz yağışların orman alanları üzerindeki etkilerinin azaltılması hedefleniyor.

YAĞMUR SUYU TOPRAKTA TUTULUYOR

Araştırmada kullanılan sistemde, eğimli arazilerde yağmur suyunun hızla akarak bölgeden uzaklaşmasının önüne geçiliyor. Toprak üzerinde oluşturulan baklava ve hilal şeklindeki setlerle küçük su tutma alanları meydana getiriliyor. Böylece yağışın doğrudan akıp gitmesi yerine toprağa süzülmesi ve nemin daha uzun süre korunması sağlanıyor.

Prof. Dr. Eşen, sistemin çalışma şeklini şöyle anlattı: "Baklava ve hilal şeklinde olan su hasadı yöntemleri, yağan yağmurun, özellikle eğimli sahalarda hızla, toprağa süzülmeden ve depo edilemeden, toprak boyunca akarak sahayı terk etmesini engellemek için tasarlanmış bir sistem. Yüzyıllardan beri çeşitli medeniyetler tarafından bu yöntemin versiyonları kullanılmış. Biz bunları sistematik ve bilimsel bir açıdan yeniden hayata geçirmeyi amaçladık. Böylece küresel iklim değişiklikleriyle beraber orman yangınları, uzun süren şiddetli kuraklık, sıcak, dalgaları gibi sorunların yanı sıra ani ve bardaktan boşanırcasına yağışlar ile yaşanan sel sorunlarının etkilerini azaltmaya çalıştık."

FİDANLARIN YAŞAMA ORANI ARTIYOR

Sistemin oluşturduğu mikro havuzlarda biriken yağmur suyu, zaman içerisinde toprağa süzülerek fidanların ihtiyaç duyduğu nemin korunmasına katkı sağlıyor. Bu sayede özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu ve ağaç yetiştirmenin güçleştiği alanlarda fidanların hayatta kalma ve büyüme oranlarının artırılması amaçlanıyor.

Prof. Dr. Eşen, su hasadı uygulamasının kuraklık dönemindeki etkisini şu sözlerle açıkladı: "Toprak setleriyle beraber bir nevi mikro havuzlar oluşturuyoruz. Bunlar hilal ve baklava dilimi şeklinde olabiliyor. Bu sistemler yağan yağmurun, akıp gitmesine engel olarak mikro havuzlarda tutuyor. Böylece su, kaybolup gitmeden süzülerek toprağın nemini arttırıyor ve nemi hasat etmiş oluyoruz. 'Yağmur hasadı' ya da 'su hasadı' buradan geliyor. Dolayısıyla bu yapılar içerisinde diktiğimiz fidanlar, daha fazla toprak nemi buluyor. Kuraklığın etkisini ertelemiş oluyoruz. Ağaç yetiştirmenin zor olduğu alanlarda dahi fidanların yaşama oranlarını arttırıyor ve büyümelerini hızlandırıyor. Bu yapılar aynı zamanda sonbahar geldiği zaman gelen yağışlarla beraber sistemin tekrar yağmurla şarj edilmesini hızlandırıyor. Geleneksel sistemlere yani normal çukur dikerek fidan dikilen yöntemlere göre iki kattan daha fazla toprak nemine, fidan büyümesinde ve yaşamasında başarı görüyoruz. Yağışların ardından su hasadı yönteminin uygulandığı ve geleneksel yöntemlerin uygulandığı alandan örnekler alarak incelediğimizde Nisan- Ekim ayları arasında 2 kat daha fazla suyun kaldığını görebiliyoruz."

ÜÇ YILLIK ÖLÇÜMLERDE DİKKAT ÇEKEN SONUÇ

Proje kapsamında fidanların gelişimi ve topraktaki nem oranı düzenli olarak takip edildi. Araştırmada fidanların boy ve çap gelişiminin yanı sıra yaşam oranı ve gürbüzlük indeksi gibi farklı veriler de ölçüldü.

İKÇÜ Orman Fakültesi Araştırma Görevlisi Muhammed Ali Aydın, çalışmanın doktora tezi kapsamında sürdürüldüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı: "Projemiz aynı zamanda doktora tez çalışmam kapsamında yürütüyorum. 3 yıl boyunca her yıl belli aralıklarla periyodik ölçümler yapıyoruz. Bu ölçümler kapsamında fidan çapı, fidan boyu, fidan yaşam oranı, gürbüzlük indeksi ve en önemli aldığımız verilerden birisi de her ayın 15'inde toprak nem içeriğini tespit ettik. Bu veriler ışığında 3'üncü yılında olmamıza rağmen toprak nem içeriğinde 2 kata yakın verim almamız bizim için büyük bir başarı gösteriyor"