Toprağın altında bulunan 500 yıllık patatesler yüzlerce yıl bozulmamış
Peru'nun Acarí Vadisi'ndeki Tambo Viejo İnka yerleşiminde yürütülen kazılarda yaklaşık 500 yıllık dondurularak kurutulmuş iki patates bulundu. Arkeologlar, 'chuño' adı verilen patateslerin aradan geçen yüzyıllara rağmen şekil ve renklerini büyük ölçüde koruduğunu belirtti.
Araştırmacılara göre keşif yalnızca iyi korunmuş gıdaları değil, İnka İmparatorluğu'nun gıda depolama ve dağıtım sistemini de gözler önüne seriyor. Buluntuların, yüksek rakımlarda üretilen temel gıda maddelerinin yüzlerce kilometre uzağa taşındığını gösteren en güçlü kanıtlardan biri olduğu ifade ediliyor.
YÜKSEK DAĞLARDA YETİŞTİ, KIYIYA TAŞINDI
Kazıyı yürüten ekibe göre chuño, yalnızca And Dağları'nın yüksek kesimlerindeki dondurucu gece soğukları ve gündüz güneşi kullanılarak elde edilebiliyor. Patatesler bu doğal işlem sayesinde içlerindeki suyun büyük bölümünü kaybediyor ve yıllarca bozulmadan saklanabiliyor.
Bulunan iki patates, zemine gömülü seramik bir kabın içinde ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, kurak iklim ve kapalı depolama koşullarının patateslerin günümüze kadar bozulmadan ulaşmasını sağladığını düşünüyor. Patateslerin küçülmüş olmasına rağmen yapılarının hâlâ kolayca ayırt edilebildiği belirtildi.
İMPARATORLUĞUN GIDA AĞINA IŞIK TUTUYOR
Araştırmayı yöneten Calgary Üniversitesi arkeoloğu Lidio Valdez, chuñonun İnka İmparatorluğu'nun temel besin kaynaklarından biri olduğunu söyledi. Devlet kontrolündeki depolarda saklanan bu patateslerin, lama kervanlarıyla imparatorluğun farklı bölgelerine taşınarak yol, tapınak ve şehir inşaatlarında çalışan binlerce kişiye dağıtıldığı değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, Tambo Viejo'da bulunan bu örneklerin son yüzyılda keşfedilen en iyi korunmuş İnka dönemi patatesleri arasında yer aldığını belirtiyor. Yapılacak yeni analizlerle patateslerin And Dağları'nın tam olarak hangi bölgesinde yetiştirildiğinin de belirlenmesi hedefleniyor.