Trump başlattığı savaş dünyayı açlık krizine sürüklüyor
Orta Doğu'daki savaş küresel gübre arzını durma noktasına getirdi. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kısıtlamaları kükürt tedarikini vurdu ve fosfat üretimi büyük darbe aldı. Haliyle artan fiyatlar gıda enflasyonunu tetikliyor. Çiftçiler gübreye erişemeyince, küresel açlık riski kapıya dayandı.
Trump'ın Orta Doğu'da İsrail ile birlikte başlattığı savaş, küresel gübre arzını alt üst ederek yeni açlık bir krizin fitilini ateşliyor.
Savaşın başlangıcından bu yana dikkatler mısır üretiminde kritik rol oynayan azot bazlı üre gübresine odaklanmıştı.
Şimdiyse gıda üretiminin temel taşlarından biri olan soya fasulyesi için hayati önem taşıyan fosfat gübreleri çok daha büyük bir tehdit altında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların aksaması sebebiyle çiftçiler gübreye ulaşamaz hale geliyor. Artan gübre fiyatları, gıda fiyatlarını oldukça yükseltme riski taşıyor.
GIDA ÜRETİMİ DARALACAK
Fosfat üretimindeki asıl risk, ham maddenin işlenmesinde kullanılan kükürt tedarikinden kaynaklanıyor.
Dünya kükürt arzının yaklaşık yarısı, çatışmaların merkezindeki Hürmüz Boğazı'na kıyısı olan ülkelerden sağlanıyor.
Emtia piyasası uzmanları, mevcut kükürt ve sülfürik asit rezervlerinin tükenmesiyle birlikte tedarik zincirindeki etkilerin katlanarak artacağını öngörüyor.
Bu durum, patatesten neredeyse her işlenmiş gıda ürününde kullanılan soya fasulyesine kadar pek çok ürünün yetişmesini sağlayan fosfatın çiftçilere ulaşamaması ve üretimin daralırken fiyatların artması anlamına geliyor.
PİYASALAR 'PANİK MODUNA' GİRİYOR
Savaş patlak vermeden önce de gübre piyasası oldukça gergin bir dönemden geçiyordu. Madencilik sektörünün kükürt talebi, fiyatları rekor seviyelere taşımıştı.
Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle kısıtlanan kükürt ihracatı ve Çin'in yerel kullanımı önceliklendirmesi arzı iyice daralttı.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Fas gibi önemli üreticilere uyguladığı gümrük vergileri ise ithalat seçeneklerini daha da kısıtlı bir hale getirerek piyasadaki baskıyı artırdı.
Kükürt fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine ulaşırken, fosfat fiyatları da bu yükselişi yakından takip ediyor.
Madencilik şirketlerinin gübre üreticilerinden daha yüksek bedeller ödeyebilmesi, tarım sektörünü piyasada köşeye sıkıştırıyor.
Hindistan gibi büyük alıcıların mevsimsel talepleriyle birlikte piyasanın nisan ayında bir "panik moduna" girmesi bekleniyor.
Bu durum, küresel gıda enflasyonunun daha da yükselerek tehlikeli boyutlara ulaşması anlamına geliyor. Dünya, açlık kriziyle burun buruna geliyor.
ÇİFTÇİLER KITLAĞA HAZIRLANIYOR
Amerikalı çiftçiler, zaten yüksek olan üretim maliyetlerinin üzerine binen bu yeni krizle başa çıkmaya çalışıyor.
ABD'li çiftçi dayanışma örgütleri, dünyanın en büyük fosfat rezervlerine sahip Fas'tan yapılan ithalattaki vergilerin kaldırılması için hükümete baskı yapıyor.
Üreticiler, jeopolitik risklerin korumacı politikaları artık anlamsız kıldığını savunuyor. Mevcut durumda sadece Kanada’dan tedarik edilen potas gübresi bu küresel şok dalgasından etkilenmeden kalabiliyor.
Artan maliyetler ve azalan arz nedeniyle fosfat kullanımının yıl genelinde yüzde 20 oranında düşmesi bekleniyor.
Çiftçiler, yüksek azot maliyetlerinden kaçınmak için mısır yerine soya ekimine yönelse de kısıtlı arz bu stratejiyi de zorlaştırabilir.
Sektör temsilcileri, bahar ve yaz aylarının oldukça zorlu geçeceğini ve sezon sonunda stokların tamamen tükenebileceğini ifade ediyor. Bu tablo, tarımsal üretimde uzun vadeli bir daralma riskine işaret ediyor.