Türkiye, 2025 Yolsuzluk Algı Endeksi’nde 17 basamak gerileyerek 124’üncü sıraya düştü

Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün yayımladığı 2025 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi (CPI) sonuçlarına göre, Türkiye 31 puan alarak 124'üncü sırada yer aldı. Örgütün 2024 endeksinde Türkiye'nin puanı 34, sırası 107 idi. Buna göre son bir yılda Türkiye yolsuzluk algısında 3 puan kaybederek 17 basamak geriledi.

DW Türkçe'den Pelin Ünker'in derlediği habere göre Yolsuzluk Algı Endeksi 2025 yılında 182 ülkeyi kamu sektörü yolsuzluğuna göre sıralıyor. Endekste yolsuzluk, 0 ila 100 arasında derecelendirilirken 0 yolsuzluğun çok yoğun olduğu, 100 ise tamamıyla yolsuzluktan arınmış, temiz bir kamu sektörüne işaret ediyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü raporunda 50 ülkenin 2012'den bu yana endekste kayda değer biçimde gerilediğine işaret edilerek en sert düşüşlerin yaşandığı ülkeler Türkiye (31 puan), Macaristan (40 puan) ve Nikaragua (14 puan) olarak sıralandı.

"Bu tablo, demokratik gerileme, çatışmalar, kurumsal kırılganlık ve yerleşik patronaj ağlarının beslediği, bütünlüğü korumaya yönelik mekanizmalarda on yıla yayılan yapısal bir zayıflamaya işaret ediyor" denilen raporda, söz konusu gerilemelerin keskin ve kalıcı olduğu, yolsuzluğun siyasal ve idari yapılara sistematik ve derin biçimde yerleşmesi nedeniyle tersine çevrilmesinin de son derece güç olduğu vurgulandı.

Endekste Türkiye ile aynı puanı alan ülkeler, Cibuti, Moğolistan, Nijer ve Özbekistan oldu.

TÜRKİYE'NİN PUANI 2013'TEN BU YANA DÜŞÜYOR

Endeksin tarihine bakıldığında Türkiye'nin skoru 2013 yılında 50 puan ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Ancak bu tarihten sonra bu alanda gerileme başladı. Türkiye 2025'te aldığı 31 puan ile 2013 skorunun 19 puan altında.

Türkiye'nin skoru 2014'te 45, 2015'te 42, 2016'da 41 puana geriledi. Buna göre Türkiye'nin skorunda son 10 yılda 10 puanlık düşüş yaşandı.

2020'de 40 puan, 2021'de 38, 2022'de 36 puan alan Türkiye'nin 2023 ve 2024 endekslerinde puanı değişmeyerek 34 olmuştu.

Ancak Türkiye 2024'te 34 puanda kalsa da 115'inci sıradan 107'nci sıraya yükselmişti. Bu durum, listede daha önce Türkiye'nin önünde olan Belarus, Bosna Hersek, Mısır, Tayland, Panama, Nepal, Cezayir, Sierra Leone gibi ülkelerin puan düşüşünden kaynaklanmıştı.

Endeksin 2025 sonuçlarına göre bu ülkelerin Mısır hariç hepsi puanlarını yükselterek Türkiye'nin önüne geçti ya da Belarus gibi Türkiye ile aynı puanı aldı.

2024'te Türkiye'nin gerisinde olup 2025'te önüne geçen diğer ülkeler ise şöyle: Togo, Filipinler, El Salvador, Angola, Ekvador, Laos, Sri Lanka.

Brezilya ve Malavi ise 2024'te Türkiye ile aynı puandayken 2025'te daha ön sıralara geçmiş durumda. Moğolistan, Cibuti ve Özbekistan da 2024'te Türkiye'nin gerisindeyken 2025'te Türkiye ile aynı puanı aldı.

GÜÇLÜ DEMOKRASİLERDE DE GERİLEME

Uluslararası Şeffaflık Örgütü'ne göre yolsuzlukla mücadelede otokrasilere ya da kusurlu demokrasilere kıyasla genellikle daha güçlü olan demokrasilerin performansında da kaygı verici bir gerileme yaşanıyor. Bu eğilim; ABD (64), Kanada (75) ve Yeni Zelanda (81) gibi ülkelerden, Birleşik Krallık (70), Fransa (66) ve İsveç (80) başta olmak üzere Avrupa'nın çeşitli bölgelerine kadar uzanıyor.

Endeks sonuçlarına göre ABD (64) bugüne kadarki en düşük puanına gerileyerek düşüşünü sürdürdü.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü, ABD'de siyasi iklimin on yılı aşkın süredir kötüleştiğine dikkat çekti ve son verilerin, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl Beyaz Saray'a dönüşünden bu yana yaşanan gelişmeleri tam olarak yansıtmadığını belirtti.

Raporda, Yurtdışı Yolsuzluk Faaliyetleri Kanunu'nun (Foreign Corrupt Practices Act-FCPA) uygulanmasının geçici olarak dondurulması ve yaptırım gücünün zayıflatılması da yolsuzluğa göz yumulduğu yönünde bir sinyal olarak değerlendirildi.

Rapora göre ayrıca ABD'nin yurt dışındaki sivil toplum kuruluşlarına yönelik yardımlarında yapılan kesintiler, küresel ölçekte yolsuzlukla mücadele çabalarını da zayıflattı. Diğer ülkelerdeki siyasi liderler bu tabloyu, sivil toplum örgütleri, gazeteciler ve diğer bağımsız aktörlere yönelik kısıtlamaları artırmak için bir işaret olarak aldı.

YOLSUZLUK YAPILMAYAN ÜLKE VAR MI?

2025 endeksine göre, bir dönem "temiz yönetimin ölçütü" kabul edilen 80 puanın üzerinde kalan ülke sayısı, on yıl önce 12 iken bu yıl yalnızca beşe düştü. İlk beşte yer alan ülkeler sırasıyla Danimarka (89), Finlandiya (88), Singapur (84), Yeni Zelanda (81), Norveç (81). Bu ülkeleri 80 puanla İsveç ve İsviçre, 78 puanla Lüksemburg ve Hollanda, 77 puanla Almanya ve İzlanda takip ediyor.

Raporda, CPI'da yüksek puan alan ülkelerin yolsuzluktan tamamen arınmış olduğu anlamına gelmediği de vurgulanıyor. Bazı üst sıralardaki ülkelerin, yolsuzluk gelirlerinin sınır ötesinde aklanmasını ve transferini kolaylaştırarak başka ülkelerdeki yolsuzluğu dolaylı biçimde beslediğine dikkat çekiliyor. CPI'nın bu tür sınır aşan finansal akışları kapsamadığı belirtiliyor.

Örneğin İsviçre ve Singapur endekste en yüksek puanları alan ülkeler arasında yer alsa da "kirli paranın" hareketini kolaylaştırdıkları gerekçesiyle uluslararası düzeyde eleştirilere maruz kaldıkları hatırlatılıyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü Yönetim Kurulu Başkanı François Valerian, DW'ye yaptığı açıklamada, "Bazı hükümetler artık yolsuzlukla mücadeleyi bir öncelik olarak görmüyor" dedi. Valerian, "Hükümetler, yolsuzlukla mücadelede yapılması gereken her şeyi yaptıkları ve artık başka önceliklere yönelmeleri gerektiği izlenimine kapılmış olabilir" ifadelerini kullandı.

LİSTENİN EN ALTINDA KİMLER VAR?

Uluslararası Şeffaflık Örgütü, Venezuela ve Azerbaycan gibi otoriter rejimlerin, "yolsuzluğun sistemik olduğu ve her düzeyde ortaya çıktığı" gerekçesiyle genellikle listenin en alt sıralarında yer aldığını belirtti.

Son endekste ülkelerin üçte ikisinden fazlası 50 puanın altında kaldı. Rapora göre bu durum, "dünyanın büyük bölümünde ciddi yolsuzluk sorunları bulunduğuna" işaret ediyor.

25 puanın altında kalan ülkelerin çoğunun çatışmalardan etkilenen ve son derece baskıcı rejimlere sahip olduğu belirtilirken, Libya, Yemen ve Eritre'nin 13 puan aldığı; Somali ve Güney Sudan'ın ise 9 puanla listenin en alt sıralarında yer aldığı kaydedildi.

Öte yandan rapor, Arnavutluk, Angola, Fildişi Sahili, Laos, Senegal, Ukrayna ve Özbekistan gibi ülkelerin sıralamanın alt basamaklarından orta sıralara doğru yükseldiğine dikkat çekti.

Ayrıca Estonya, Güney Kore, Butan ve Seyşeller gibi halihazırda yüksek puanlara sahip ülkelerde de uzun vadeli ilerlemeler kaydedildiği vurgulandı.