Türkiye’ye AB engeli: 1,7 trilyon dolarlık ihalelerin dışında kaldık

Tekstil ve hazır giyim sektörü artan maliyetler, zayıflayan dış talep ve küresel rekabet baskısıyla mücadele ederken, Avrupa Birliği’nde kamu alımlarına yönelik uygulanan yeni kurallar Türkiye açısından önemli bir erişim sorununu gündeme taşıdı. Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması’na (GPA) taraf olmaması, başta Avrupa Birliği olmak üzere GPA üyesi ülkelerdeki kamu ihalelerine katılımı sınırlıyor.

1,7 TRİLYON DOLARLIK PAZAR ERİŞİME KAPALI

Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması, taraf ülkelerin kamu alımlarını karşılıklı olarak birbirine açmasını hedefleyen çok taraflı bir yapı olarak öne çıkıyor. Anlaşma kapsamında AB ve 27 üye ülkesi dahil toplam 49 DTÖ üyesini kapsayan 22 taraf bulunuyor. GPA’nın kapsadığı kamu alımları pazarının yıllık büyüklüğünün yaklaşık 1,7 trilyon dolar olduğu belirtiliyor.

Türkiye, 1995 yılından bu yana DTÖ üyesi olmasına rağmen GPA’ya taraf olmadı ve gözlemci statüsünde kaldı. Bu nedenle Türk şirketleri, GPA üyesi ülkelerde açılan kamu ihalelerine büyük ölçüde katılamıyor.

AB, KAMU İHALELERİNDE KURALLARI SIKILAŞTIRDI

Ekonomim’den Yener Karadeniz’in haberine göre, Avrupa Birliği son dönemde özellikle kamu alımlarında “yalnızca GPA üyeleri katılabilir” şartını daha yaygın kullanmaya başladı. Bu uygulamanın, özellikle Uzak Doğulu şirketlerin ihalelere erişimini sınırlamayı amaçladığı ifade ediliyor.

Ancak Türkiye’nin GPA üyesi olmaması nedeniyle Türk firmaları da bu kısıtlamalardan etkileniyor. Hazır giyim ve tekstilin yanı sıra demir-çelik, makine ve diğer ihracatçı sektörlerin de dezavantajlı konuma düştüğü belirtiliyor.

Haberde, Türkiye’nin GPA’ya taraf olması halinde Avrupa’daki şirketlerin Türk üreticilerle daha fazla iş birliği yapabileceği ve Türk tedarikçilerin kamu alımlarında daha güçlü bir konuma gelebileceği aktarılıyor.

TGSD’DEN TİCARET BAKANLIĞI'NA ÇAĞRI

Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin konuya ilişkin hazırladığı bilgi notunu Ticaret Bakanlığı’na ilettiği ve acil eylem çağrısında bulunduğu belirtildi.

Bilgi notunda, AB’nin kamu alımlarında uyguladığı “yalnızca üyeler” politikası nedeniyle Türk firmalarının üniforma, iş kıyafetleri, hastane tekstili ve askeri tekstil gibi alanlardaki ihalelere erişemediği kaydedildi.

TGSD ayrıca son yıllarda sektörde ihracat kaybı yaşandığına dikkat çekti. Buna göre Türkiye’nin hazır giyim ihracatı 2022 yılında 21,2 milyar dolar seviyesindeyken, 2025 yılında 16,7 milyar dolara geriledi.

ASYA REKABETİ BASKIYI ARTIRIYOR

Bilgi notunda Çin ve Bangladeş gibi ülkelerin düşük maliyet avantajıyla Avrupa pazarında büyümesini sürdürdüğü, Mısır’ın da benzer şekilde rekabet gücünü artırdığı ifade edildi. Hindistan’ın Avrupa Birliği ile imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşması sayesinde elde ettiği sıfır gümrük avantajının da Türkiye üzerindeki baskıyı artıracağı belirtildi.

TGSD’ye göre Türkiye’nin GPA’ya katılması halinde Türk şirketleri AB, ABD, Kanada ve Japonya gibi büyük kamu alımları pazarlarına doğrudan erişim sağlayabilecek.

"KATMA DEĞERLİ ÜRETİM İÇİN ZORUNLULUK HALİNE GELDİ"

TGSD Başkanı Toygar Narbay, teknik tekstillerin kamu alımlarında yoğun olarak kullanıldığına dikkat çekerek GPA üyeliğinin sektör açısından kritik hale geldiğini söyledi.

Narbay, polis, güvenlik güçleri, itfaiye, hastaneler ve kamu kurumlarının ihtiyaç duyduğu teknik tekstil ürünlerinin kamu ihaleleriyle satın alındığını belirterek, mevcut durumda Türk firmalarının bu ihalelere katılamadığını ifade etti.

Narbay ayrıca, GPA üyesi olmayan ülkelerde üretim yapan şirketlerin de ihalelerde dezavantaj yaşadığını belirterek, Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim fırsatlarını kaçırdığını dile getirdi.

TGSD’NİN ÖNE ÇIKARDIĞI AVANTAJLAR

TGSD’nin bilgi notunda GPA üyeliğinin sağlayabileceği ekonomik ve stratejik kazanımlar da sıralandı. Buna göre üyelikle birlikte:

- Türk firmalarının AB, ABD, Kanada ve Japonya’daki kamu alımlarına erişiminin artabileceği,

- Kaybedilen pazar paylarının yeniden kazanılabileceği,

- Teknik tekstil ve koruyucu kıyafet gibi yüksek katma değerli üretimin desteklenebileceği,

- İhracat artışıyla birlikte yatırım ve istihdamın güçlenebileceği ifade edildi.

Bilgi notunda ayrıca akademik çalışmaların, GPA üyeliğinin taraf ülkeler arasındaki ticareti anlamlı ölçüde artırdığına işaret ettiği belirtildi.