Ülkedeki barajları tek tek yıkmaya başladılar
ABD'de yıllardır nehirlerin önünü kesen eski barajlar birer birer kaldırılıyor. Son verilere göre ülke genelinde bugüne kadar 108 baraj yıkılırken, bu çalışmalar sayesinde yaklaşık 4 bin kilometreden fazla nehir yeniden kesintisiz akışına kavuştu. Uzmanlar, onlarca yıl boyunca enerji üretimi, sulama ve taşkın kontrolü amacıyla kullanılan birçok barajın artık ekonomik ve çevresel açıdan işlevini yitirdiğini belirtiyor.
Yıkım çalışmaları kapsamında ağır iş makineleri ve ekskavatörler kullanılarak eski beton duvarlar kaldırılıyor. Böylece yıllardır engellenen su akışı yeniden sağlanırken, balık göç yolları ve doğal ekosistemler de kademeli olarak geri dönmeye başlıyor. ABD merkezli çevre kuruluşu American Rivers'a göre son yıllarda hız kazanan çalışmalar, ülkenin baraj kaldırma konusundaki en yoğun dönemlerinden birine işaret ediyor.
ESKİ BARAJLAR ARTIK YÜK OLARAK GÖRÜLÜYOR
ABD genelinde 550 binden fazla baraj bulunduğu tahmin ediliyor. Bunların önemli bir kısmı ise onlarca yıl önce inşa edilmiş durumda. Uzmanlara göre birçok yapı artık enerji üretmiyor, ekonomik fayda sağlamıyor ya da bakım maliyetleri nedeniyle yük haline gelmiş durumda. Bu nedenle bazı eyaletlerde eski barajları korumak yerine kaldırmak daha mantıklı bir seçenek olarak değerlendiriliyor.
Barajların kaldırılmasıyla birlikte nehirlerde biriken tortular yeniden doğal şekilde taşınmaya başlıyor. Ayrıca yıllardır kapalı kalan bazı yaşam alanları yeniden su canlılarına açılıyor. Daha önce gerçekleştirilen büyük projelerde somon balıklarının onlarca yıl sonra eski üreme alanlarına geri döndüğü gözlemlendi.
AVRUPA'DA DA BENZER SÜREÇ YAŞANIYOR
Baraj kaldırma hareketi yalnızca ABD ile sınırlı değil. Avrupa'da da son yıllarda yüzlerce nehir bariyeri kaldırıldı. Çevre kuruluşlarının verilerine göre birçok ülkede eski barajlar, bentler ve su yapıları sökülerek nehirlerin doğal akışı yeniden sağlanıyor. Bu çalışmaların temel amacı biyolojik çeşitliliği artırmak ve nehir ekosistemlerini eski haline yaklaştırmak.
Uzmanlar, her barajın kaldırılmasının mümkün olmadığını ancak ekonomik ömrünü tamamlamış ve işlevini kaybetmiş yapıların ortadan kaldırılmasının hem güvenlik hem de çevre açısından önemli faydalar sağlayabileceğini vurguluyor. ABD'de hız kazanan bu dönüşüm, bir zamanlar ilerlemenin sembolü olarak görülen dev beton yapıların geleceğinin yeniden tartışılmasına neden oluyor.