Ülkenin her yerinde dev çelik küreler var: İşte nedeni
Sovyetler Birliği’nin Ay’a insan gönderme hayaliyle geliştirdiği dev N1 roketlerinin parçaları, yıllar sonra Kazakistan bozkırlarında halkın günlük yaşamında kullanılmaya başlandı. Dev çelik parçalar bugün barınak, depo ve garaj olarak kullanılıyor...
Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’nin insanlığı Ay’a taşıma hayaliyle inşa ettiği devasa N1 roketleri, bugün Kazakistan bozkırlarında halkın günlük yaşamında kullandığı sıradan barınaklara ve depolara dönüştürmüş durumda. Uzay yarışının en büyük sırlarından biri olan bu teknoloji harikası colossus, mühendislik hataları ve altyapı yetersizlikleri yüzünden hiçbir zaman hedefine ulaşamadı.
ALTYAPI YETERSİZLİĞİ FELAKETİ GETİRDİ
ABD’nin Saturn V roketine rakip olarak Sergey Korolev’in tasarım bürosunda geliştirilen 105 metrelik N1, birinci etabında tam 30 adet NK-15 motoru taşıyordu. Ancak Sovyetler Birliği, bu 30 motorun yarattığı muazzam itme gücünü yerde test edebilecek bir tesise sahip değildi.
Motorlar hiçbir zaman toplu halde bir statik ateşleme testinden geçirilemedi. Aceleye getirilen takvim ve bütçe kısıtlamaları nedeniyle uçuş sırasında oluşan yıkıcı titreşimler önceden tespit edilemedi ve bu durum roket için sonun başlangıcı oldu.
İKİ DAKİKAYI GEÇEMEYEN DÖRT DENEME
1969 ile 1972 yılları arasında Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılan dört N1 roketinin tamamı ilk iki dakika içinde felaketle sonuçlandı:
21 Şubat 1969: İlk roket, titreşim nedeniyle oksijen borusunun patlaması sonucu yangın çıkararak düştü.
3 Temmuz 1969: Kalkıştan saniyeler sonra kendi fırlatma rampasına düşen roket, nükleer olmayan en büyük patlamalardan birine yol açtı. Rampanın yeniden inşası 18 ay sürdü ve SSCB’nin ABD’den önce Ay'a varma şansını tamamen bitirdi.
1971 ve 1972: Son iki deneme de benzer motor arızalarıyla gökyüzünde infilak etti.
HALK BARINAK OLARAK KULLANIYOR
Program 1974 yılında resmi olarak rafa kaldırıldığında, Sovyet yönetimi bu büyük başarısızlığın izlerini silmek istedi. Uçuşa hazır iki roket ve üretim hattındaki diğer parçalar kesilerek Baykonur çevresine dağıtıldı.
Resmi makamlar Ay projesinin hiç var olmadığını savunurken, roketin devasa yakıt tankları ve çelik gövde parçaları bölge halkı tarafından toplandı.
Bugün Baykonur ve yakınındaki Leninsk şehrinde: Roket tankları koyun barınağı ve alet deposu, gövde kaplamaları araç garajı ve yazlık ev, ay modülünün parçaları ise küçük tekneler ve kümes sundurması olarak kullanılıyor.
BAŞARISIZLIĞIN ARDINDAN MİRAS KALDI
N1 projesi fiyaskoyla sonuçlanmış olsa da mühendislik mirası tamamen yok olmadı. Roket için geliştirilen NK-15 motorları modernize edilerek NK-33 adını aldı ve yıllar sonra küresel uzay pazarında ticari fırlatıcı roketlerde başarıyla kullanıldı.
İnsanlığı Ay’a götürmesi için tasarlanan devasa çelik küreler ise bugün Kazakistan’ın çetin kış şartlarında yerel halkı rüzgardan ve soğuktan korumaya devam ediyor.