Uruguay'dan çıktılar, günlerce aç-susuz kaldılar: Türkiye'nin kapıdan döndürdüğü 3 bin hayvanın sırrı çözüldü

Uruguay'dan Türkiye'ye götürülen 2 bin 901 ineği taşıyan Spiridon II, hayvanların kabul edilmemesinin ardından geri dönüş yolculuğuna çıktı. Gemi, Tunus açıklarında 72 saatten uzun süre takip sistemlerinden kayboldu. Yeniden ortaya çıktığında ise rotasını değiştirmiş, Libya'ya doğru ilerliyordu. Aylar sonra geminin içinden çıkan görüntüler, yolculuk sırasında yaşananları gözler önüne sererken, en az 340 hayvanın öldüğü tahmin edildi.

Türkiye sevkiyatı kabul etmedi

Olay, 20 Eylül 2025'te başladı. 1973 yılında inşa edilen ve Togo bayrağı taşıyan Spiridon II, Uruguay'ın başkenti Montevideo'dan 2 bin 901 büyükbaş hayvanla yola çıktı. Hayvanların 1.200'ü Angus, 1.700'ü ise Holstein cinsindeydi. Hayvanların yaklaşık yarısının hamile olduğu belirtildi.

Bir aydan uzun süren deniz yolculuğunun ardından gemi, Türkiye'nin Bandırma Limanı'na ulaştı. Burada yapılan kontrollerde hayvanların kimliklendirilmesiyle ilgili ciddi sorunlar tespit edildi. Yüzlerce hayvanın ithalat listelerinde yer alan kayıtlarla uyuşmadığı, bazı hayvanların ise kulak küpesi veya mikroçip bilgilerinin okunamadığı belirlendi.

Bunun üzerine Türkiye, sevkiyatın tamamını kabul etmedi. İhracatçı, ithalatçı, mahkemeler ve ilgili makamlar sorumluluğun kim tarafından üstlenileceğini tartışırken, binlerce inek yaklaşık 3 hafta daha gemide tutuldu.

Bu süreçte hayvanların durumu giderek kötüleşti. Türk belgelerine göre ilk seferde 58 hayvan hayatını kaybetti, gemide ise 140 buzağılama gerçekleşti, ancak doğan buzağıların yalnızca 50'si bulunabildi; 90 buzağının akıbeti ise belirsiz kaldı.

9 Kasım'da gemiye yeniden yiyecek ve su sağlandı. 5 gün sonra Spiridon II'nin Uruguay'a dönmek üzere yola çıktığı bildirildi. Geminin Aralık ayının ortalarında Montevideo'ya ulaşması bekleniyordu. Ancak veterinerler, uzun süren yolculuk ve hayvanların giderek zayıflaması nedeniyle bu dönüşün ciddi risk taşıdığı konusunda uyarıda bulundu.

Gemi 72 saat boyunca kayboldu

18 Kasım'da Spiridon II, Tunus kıyıları açıklarında batıya doğru ilerliyordu. Geminin Uruguay'a dönüş yolculuğunun yaklaşık bir ay daha sürmesi beklenirken takip sistemi devre dışı kaldı.

Gemi 72 saatten uzun süre radar ve takip sistemlerinde görünmedi. Yeniden tespit edildiğinde ise rotası tamamen değişmişti. Uruguay yerine Libya'ya doğru ilerleyen gemi, 22 Kasım'da Bingazi Limanı'na ulaştı.

Uydu görüntülerinde geminin yanında hayvan taşıma kamyonlarının görülmesi, hayvanların Libya'da karaya çıkarıldığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Uruguay Hayvancılık Bakanlığı 24 Kasım'da yaptığı açıklamada, hayvanların tamamen gemiden indirildiğini doğruladı. Açıklamada kaptanın ifadelerine dayanılarak hayvanların sağlıklı şekilde karaya çıkarıldığı belirtildi. Ancak aynı açıklamada, kaç hayvanın gemiden indirildiğine ve yolculuk sırasında kaç hayvanın öldüğüne ilişkin güncel bir sayının henüz bulunmadığı kabul edildi.

Gemiyi takip eden Hayvan Refahı Vakfı ise Libya'da bağımsız bir hayvan sayımı yapılmadığını bildirdi. Vakfa göre, geminin takip sinyalinin kesildiği dönemde güvertede görüntülenen ve hayvan cesetlerini taşıdığı düşünülen büyük beyaz çuvalların da daha sonra ortadan kaybolduğu tespit edildi.

Aylar sonra ortaya çıkan görüntüler dehşeti gösterdi

Spiridon II, Bingazi'den hayvanlar olmadan ayrıldı. Gemi önce varış noktası olarak İskenderiye'yi gösterdi, ardından 27 Kasım'da Beyrut'a yanaştı. Robin des Bois tarafından yapılan incelemeye göre gemi 10 Aralık'ta da Beyrut'taydı ve artık hayvan taşımıyor, balastla seyrediyordu., ancak olayın en çarpıcı ayrıntıları aylar sonra ortaya çıktı.

Mart 2026'da Avusturya kamu yayın kuruluşu ORF, Spiridon II'nin içinden çekilmiş görüntüleri yayımladı. Görüntülerde son derece zayıflamış hayvanlar, ölü buzağılar ve kalın gübre tabakalarıyla kaplanmış bölmeler görülüyordu.

Görüntüler, gemideki hayvanların haftalar süren bekleyiş ve yolculuk sırasında ne kadar ağır koşullarla karşı karşıya kaldığına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Soruşturma, operasyonu Avusturyalı Agro Breeding şirketiyle ilişkilendirdi. Şirket ise herhangi bir yanlışlık yaptığını reddetti.

Hayvan Refahı Vakfı, tüm süreç boyunca en az 340 hayvanın öldüğünü tahmin ediyor. Ancak kesin sayı halen bilinmiyor. Özellikle akıbeti belirlenemeyen 90 buzağının ne olduğu ve Libya'da satıldığı belirtilen hayvanların son durumları kamuoyuna açıklanmadı.

1,8 milyon euroluk dava

Olayın ardından Türk ithalatçılar, Agro Breeding'den yaklaşık 2,1 milyon dolar, yani 1,8 milyon euro tutarında geri ödeme talep etti.

Haziran ayında görülen ilk dava herhangi bir uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Dava sürecinin Kasım 2026'da yeniden ele alınması bekleniyor.

Spiridon II ise olayın üzerinden aylar geçmesine rağmen denizlerdeki yolculuğuna devam ediyor. Ağustos 2026 itibarıyla geminin hâlâ Akdeniz'de seyir halinde olduğu bildiriliyor.

Binlerce hayvanın kaderi Bingazi'de sona ermiş olsa da olayın ortaya çıkardığı hukuki ve denetim sorunları devam ediyor. Uzmanların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri, binlerce hayvanın haftalarca, hatta aylarca gemilerde tutulmasına izin veren mevcut sistemdeki yasal boşlukların hâlâ tam olarak giderilmemiş olması.