Uzaydan çekilen görüntüler gerçeği ortaya çıkardı: Türkiye’deki o tesis gezegeni ısıtıyor!

The Guardian'da yer alan habere göre, İstanbul’un kırsal kesimlerindeki köylerde yaşayan vatandaşlar, yıllardır her hafta iki ya da üç gece kenti kaplayan ağır bir kokudan muzdarip. Sıcak yaz gecelerinde dahi pencerelerini kapatmak zorunda kalan bölge sakinleri, kokunun kaynağının gıda ve organik atıkların çürümesiyle etrafa gaz yayan Silivri Katı Atık Depolama Tesisi olduğunu belirtiyor.

Çevre sakinlerini rahatsız eden bu gazlar, yerel bir çevre sorunu olmanın çok ötesine geçiyor. Tesis, gezegeni ısıtan güçlü bir sera gazı olan metanı o denli yüksek miktarlarda atmosfere salıyor ki oluşan gaz bulutları uzaydan uydu kameralarıyla bile net bir şekilde görülebiliyor. Uydu verileri, Silivri'deki çöp sahasının Türkiye'nin en yüksek salım yapan atık tesisi olduğunu gösteriyor.

California Üniversitesi (UCLA) araştırmacılarının analizine göre, saatte ortalama 7,4 ton metan salımı yapan Silivri tesisi, dünya genelinde tespit edilen en yüksek sızıntı kaynaklarından biri konumunda. Tek başına bu sızıntının küresel ısınmaya etkisi, 1,5 milyon benzinli SUV aracın aynı anda çalışmasına denk geliyor. UCLA araştırmacıları; İzmir, Ankara ve Antalya da dahil olmak üzere Türkiye genelinde "akıl almaz büyüklükte" metan sızıntılarına neden olan çok sayıda depolama sahası bulunduğunu ifade ediyor.

COP31 ÖNCESİ DİKKAT ÇEKEN ZAMANLAMA

Türkiye'de dünyanın en büyük metan sızıntılarından bazılarının tespit edilmiş olması kritik bir döneme denk geliyor. Gelecek BM İklim Zirvesi COP31'e ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye, metan salımlarını azaltmayı tüm ülkelerin üzerinde uzlaşmasını istediği eylem gündeminin ilk sırasına koymuş durumda.

GÜNDE 10 BİN TON ATIK

Saha boyutunda ise sorun uzun süredir devam ediyor. Silivri ve çevresindeki köylüler, yetkililerden bir müdahale beklese de tesis işletmecisi kurumlarla iletişime geçmekte güçlük çekiyor. Bazı vatandaşlar tepkilerini Google Haritalar üzerindeki tesis konumuna yorum yazarak dile getirirken, bazıları ise imza kampanyaları düzenlemeye çalışıyor.

Guardian’ın haberine göre Silivri’deki tesis, günde yaklaşık 10 bin ton atığın işlendiği Türkiye’nin en büyük düzenli depolama sahası. Gazeteye konuşan çevredeki köy sakinleri, yıllardır özellikle bazı gecelerde yoğun kötü kokudan şikayet ettiklerini anlattı. Yolçatı köyünde yaşayan Kemalettin Özenç, kokunun özellikle rüzgarsız havalarda arttığını belirterek, "Koku hafif değil, insanı boğuyor. Bazen aileler gece yarısına kadar dışarıda kalıyor. İçeri girdiğinizde bile kaçamıyorsunuz" dedi.

Guardian muhabirlerinin uydu görüntülerini gösterdiği İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki İSTAÇ’ın Silivri tesisindeki yetkililerden Fatih Arslan ise salımın, atık dökümü tamamlandıktan sonra henüz üzeri kil tabakasıyla kapatılmamış bölgelerden kaynaklanabileceğini söyledi. Arslan, "Bunun gerçekleşmesi kaçınılmaz. Elbette iyileştirmeler yapmamız gerekiyor" ifadesini kullandı. Tesiste, atıklardan oluşan metanın enerji üretiminde kullanılmak üzere saatte yaklaşık 6 bin metreküpünün toplandığı bildirildi.

Arslan, önceliklerinin açık alanları hızlıca toprakla kapatmak ve çöpten üretilen metan gazını enerjiye dönüştürmek olduğunu belirtti. Tesisteki mevcut ünitede saatte 6 bin metreküp metan gazının yakıt olarak kullanıldığını belirten Arslan, gazın atmosfere sızmasının aynı zamanda ekonomik bir kayıp olduğunu vurguladı.

Tesis Sorumlusu Ebubekir İkinci ise mevcut durumun geçmişe kıyasla büyük bir gelişme olduğunu ifade etti. 1990'lardaki çöp dağlarını ve 1993'te Ümraniye çöplüğünde meydana gelen ve 39 kişinin hayatını kaybettiği patlamayı hatırlatan İkinci, modern depolama tekniklerinin geçmişteki felaket senaryolarına kıyasla çok daha güvenli olduğunu savundu.

"KÜRESEL ÖLÇEKTE BİLE AKIL ALMAZ ORANLAR"

Günde 10 bin ton atık işleyen Silivri, Türkiye’nin en büyük katı atık tesisi konumunda. İstanbul’un diğer yakasındaki Şile çöp sahasının da saatte 4 ton metan gazı salımı yaptığı ve bunun yaklaşık 800 bin SUV aracın oluşturduğu sera gazı etkisine denk geldiği kaydedildi. UCLA ekibi, Carbon Mapper portalındaki uydu verilerini kullanarak Türkiye genelinde en fazla emisyon üreten 10 çöp sahasını listeledi.

UCLA Stop Methane projesinin yöneticisi Cara Horowitz, “Bu tesislerin birçoğu küresel ölçekte bile akıl almaz büyüklükte metan salım oranlarına sahip. Bunlar, dünyadaki insan kaynaklı en büyük tekil metan sızıntıları arasında yer alıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Metan emisyonları küresel ısınmanın yaklaşık dörtte birine neden oluyor. Gazın atmosferdeki ömrü karbondioksite kıyasla daha kısa olduğu için metan salımlarını kesmek, küresel ısınmayı kısa vadede yavaşlatmada bir "acil durum freni" olarak görülüyor.

METAN SIZINTILARINI ÖNLEMEK ÇİN ÇÖZÜM YOLLARI

Türkiye, COP31 ev sahibi olarak sıfır atık ve metan azaltımını eylem gündeminin en üst sırasına koyduğunu ifade ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum zirveye katılacak ülkelere gönderdiği mektupta, “Metan emisyonlarını azaltmak, yakın vadeli sıcaklık artışını yavaşlatmak için en hızlı ve en etkili stratejiler arasındadır” ifadelerini kullandı.

Ancak The Guardian'ın aktardığına göre, Çevre Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi konuyla ilgili sorulara yanıt vermedi ve tesiste fotoğraf çekilmesine izin vermedi.

Türkiye, 2030 yılına kadar metan emisyonlarını yüzde 30 azaltmayı taahhüt eden küresel "Global Methane Pledge" (Küresel Metan Taahhüdü) anlaşmasını imzalayan 159 ülke arasında henüz yer almıyor.

Uzmanlar, organik atıkların çöplüklere gitmesini engellemenin metan sızıntılarını önlemede en kesin yol olduğunu belirtiyor. Örneğin Güney Kore'de gıda atıklarının neredeyse yüzde 100'ü geri dönüştürülüyor. Türkiye'nin çöp depolama sahalarındaki sızıntıları kontrol altına alması ve doğru atık yönetimi politikaları uygulaması halinde küresel ölçekte metan azaltımında lider konuma gelebileceği vurgulanıyor.