Yazın buz tutup kışın eriyen dağ: Maden ararken keşfettiler
Pensilvanya'daki Coudersport Buz Madeni, fizik kurallarına meydan okuyan hava sirkülasyonu sistemiyle bilim dünyasını ve yüzbinlerce turist akınını merkeze alıyor.
Coudersport Buz Madeni, alışılagelmiş jeolojik oluşumların aksine ilkbahar ve yaz aylarında buz üretirken, sonbahar ve kış aylarında tamamen erime fazına geçiyor. Tamamen yamaç içindeki doğal hava akımlarıyla gerçekleşen bu tersine termal döngü, bölgeyi herhangi bir makine olmadan çalışan dev bir doğal buzdolabına dönüştürüyor.
TERSİNE TERMALE DÖNÜŞEN BU SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Madenin bulunduğu yamaç, gevşek ve çatlak kaya yapısı sayesinde kış boyunca aşırı soğuk havayı iç boşluklarında depoluyor. Mevsim değiştiğinde hapsolan bu soğuk hava kütlesi hemen dışarı çıkmayarak aylarca dağın derinliklerinde kalıyor ve ilkbahar döneminde yüzeye doğru sızmaya başlıyor.
Sıcak dış hava dağa girdiğinde, içeride biriken yoğun soğuk havayı çatlaklardan dışarı doğru itiyor. Dışarı salınan bu hava akımı, yapıdan sızan nemli su tabakasıyla temas ettiği anda donma reaksiyonu göstererek maden içinde büyük buz kütleleri oluşturuyor. Kışın ise tam tersi bir döngüyle içerideki sıcak hava dışarı pompalanıyor ve oluşan buzlar tamamen eriyor.
ESKİ GÜMÜŞ MADENİ TURİZME NASIL KAZANDIRILDI?
Coudersport alanı endüstriyel bir işletme olmayıp, 19. yüzyılın sonlarında gümüş arama girişimleri sırasında tesadüfen keşfedilen nadir bir doğal oyuktur. Uzun yıllar atıl ve terk edilmiş halde kalan bölge, 2013 yılında özel girişimciler tarafından satın alınarak koruma ve restorasyon sürecine dahil edildi.
Yaklaşık çeyrek asır boyunca kapalı kalan tarihi mekan, yapılan yatırımlarla halka yeniden açılmasının ardından geride bıraktığımız 2025 sezonunda tarihinin en yüksek ziyaretçi ve buz yoğunluğu seviyesine ulaştı. Ziyaretçiler, iç sıcaklığı -0,5°C civarında ölçülen bu jeolojik yapıyı, Mayıs sonu ile İşçi Bayramı arasında kurulan özel izleme platformlarından gözlemleyebiliyor.