YTÜ’de öğrencilere kitap dayatması: Parası olan geçti, olamayan elendi

Yıldız Teknik Üniversitesi’nde (YTÜ) İngilizce hazırlık programında öğrencilerin yüksek maliyetli ders kitaplarını satın almaya zorlandığı iddiaları Kamu Denetçiliği Kurumu’na taşındı. Bir öğrencinin başvurusu üzerine inceleme yapan Ombudsmanlık, kitaplarda yer alan çevrimiçi uygulamaların notlandırma bileşeni olarak kullanılmasının eğitim hakkını ve fırsat eşitliğini ihlal ettiğine hükmetti.

KİTABI ALAMAYAN ÖĞRENCİ DEZAVANTAJLI

Başvuruda, öğrencilerin derslere ve sınavlara yalnızca kitaplarda bulunan QR kodlar aracılığıyla erişebildiği, bu uygulamaların dönem içi nota yüzde 10 etki ettiği, kitabı satın alamayan öğrencilerin ise otomatik olarak daha düşük bir değerlendirme sistemine tabi tutulduğu belirtildi. Öğrenci, bu durumun özellikle maddi imkânları kısıtlı öğrenciler açısından ciddi mağduriyet yarattığını vurguladı.

ÜNİVERSİTE: “ZORUNLU DEĞİL, PEDAGOJİK UNSUR”

Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü ise savunmasında, kitapların pedagojik bir unsur olduğunu, öğrencilerin belirli bir satıcıya yönlendirilmediğini ve ders materyallerinin serbest piyasa koşullarında temin edilebildiğini öne sürdü. Üniversite, çevrimiçi uygulamaların sınav değil, dönem içi ödev niteliğinde olduğunu ve tek başına başarıyı belirlemediğini savundu. Üniversite tarafından sunulan bilgilere göre, hazırlık eğitimi boyunca kullanılan kitap setlerinin toplam bedeli 17 bin 100 TL’ye, A2 seviyesi için ise 8 bin 850 TL’ye kadar çıkıyor.

OMBUDSMAN: EĞİTİM HAKKI MADDİ İMKÂNA BAĞLANAMAZ

Kamu Denetçiliği Kurumu, değerlendirmesinde Anayasa’nın eğitim hakkına ilişkin 42’nci maddesine, eşitlik ilkesine ve uluslararası sözleşmelere atıf yaptı. Kararda, ders materyallerine erişimin eğitim hakkının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı. Ombudsman, kitapların “tavsiye” edilebileceğini ancak satın alınmasının fiilen zorunlu hâle getirilmesinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Kararda, kitapların yüksek maliyeti nedeniyle öğrenciler arasında notlandırma açısından fiili bir eşitsizlik oluştuğu ifade edildi.

“FIRSAT EŞİTSİZLİĞİ AÇIK”

Kararda dikkat çeken bir diğer vurgu ise öğrencilerin ekonomik koşulları oldu. KYK burs ve kredi miktarının aylık 4 bin TL olduğuna işaret edilerek, kitap fiyatlarıyla kıyaslandığında bu yükün öğrenciler açısından orantısız olduğu belirtildi. Ombudsmanlık, bu durumun eğitim hakkının “erişilebilirlik” boyutunu zedelediği sonucuna vardı.

ÜNİVERSİTEYE AÇIK TAVSİYE

Kamu Denetçiliği Kurumu, Yıldız Teknik Üniversitesi’ne şu yönde tavsiye kararı verdi:

“Kitap satın alma zorunluluğu aranmaksızın, söz konusu ders materyallerinde yer alan çevrimiçi uygulamaların notlandırma bileşenlerinden biri olarak değerlendirilmemesi.”

Üniversitenin, bu karar doğrultusunda alacağı işlemleri 30 gün içinde Ombudsmanlığa bildirmesi gerekiyor.