Yürüyüş yaparken ayağınıza takılırsa sakın dokunmayın
Akdeniz kıyılarında kış yürüyüşü yaparken ayağınıza takılan o lifli, kahverengi toplar sadece birer deniz bitkisi kalıntısı değil. Bilim insanlarına göre bu "Neptün Topları", denize attığımız milyonlarca plastik parçasını hapsedip kıyıya geri kusarak ekosisteme hayati bir hizmet sunuyor.
Barselona Üniversitesi öncülüğünde yürütülen kapsamlı bir çalışma, Posidonia oceanica (deniz çayırı) bitkisinin oluşturduğu bu doğal kürelerin, denizdeki plastik kirliliğiyle savaşta beklenmedik bir müttefik olduğunu ortaya koydu.
NEPTÜN TOPU NEDİR VE NASIL OLUŞUR?
Bu toplar, Akdeniz'e özgü endemik bir tür olan Posidonia çayırlarının bir ürünüdür. Süreç, su altında bir "orman" gibi işleyen bu bitkilerin sonbahar döngüsüyle başlar:
Dökülme: Bitki yapraklarını döker.
Aşınma: Toprak altında kalan kısımlar aşınarak güçlü lifler ortaya çıkarır.
Yuvarlanma: Dalgaların hareketiyle bu lifler birbirine dolanır, sıkışır ve keçe benzeri sert toplar oluşturur.
Tahliye: Fırtınalarla birlikte bu toplar kıyıya vurur.
ADETA BİR ELEKTRİK SÜPÜRGESİ
Araştırmacılar, Mallorca ve Tunus kıyılarından topladıkları örneklerde şaşırtıcı verilere ulaştı. Bu doğal mekanizma, özellikle deniz tabanına çöken polimer lifleri, balık ağlarını ve sentetik kumaş parçalarını adeta bir elektrik süpürgesi gibi içine çekiyor.
Yoğunluk: Neptün toplarının kilogramı başına 1.470'e kadar plastik parçası tespit edildi.
Kapasite: İlk tahminlere göre, bu mekanizma Akdeniz kıyılarına yılda yüz milyonlarca plastik parça bırakıyor olabilir.
BİR ÇÖZÜM MÜ, YOKSA BİR UYARI MI?
Doğanın kirliliği kendi başına temizlediğini düşünmek cazip gelse de, uzmanlar "rehavete kapılmayın" uyarısında bulunuyor. Çalışma, bu topların hapsettiği plastiğin, denizde dolaşan toplam atığın sadece küçük bir kısmı olduğunu vurguluyor. Mikroplastiklerin insan sağlığı (sindirim ve endokrin sistemleri) üzerindeki riskleri devam ederken, Avrupa Çevre Ajansı, düzenlemelere rağmen emisyonların arttığına dikkat çekiyor. Neptün topları bir çözümden ziyade, kirliliğin boyutunu gösteren somut bir "suç delili" niteliğinde.
SAHİLDE GÖRÜRSENİZ DOKUNMAYIN!
Birçok belediye, turistler için "temiz" bir kumsal görüntüsü yaratmak amacıyla bu kahverengi topları iş makineleriyle topluyor. Ancak bu, ekolojik bir hata olabilir. Ekolojik Geçiş Bakanlığı ve uzmanlar, bu topların sahilde kalması gerektiğini savunuyor:
Erozyon Kalkanı: Kumsalı dalgalara karşı korur.
Besin Kaynağı: Kıyı ekosistemi için organik madde sağlar.
Sığınak: Plaj omurgasızları için yuva görevi görür.