Yüzeyde dev çatlaklar oluştu: Yerin altındaki hareketlilik 9 fayı tetiklemiş olabilir
Etiyopya'nın Afar bölgesinde yapılan yeni bir araştırma, yerin altındaki magma hareketlerinin yüzeyde belirgin değişimlere yol açtığını ortaya koydu. Uydu görüntülerinde yeni çatlaklar ve çökme alanları tespit edilirken, bölgedeki bazı fayların da yeniden hareketlenmiş olabileceği belirlendi.
Araştırmanın merkezinde birbirine yakın konumdaki Hayli Gubbi ve Erta Ale volkanları yer alıyor. Üç tektonik plakanın birbirinden uzaklaştığı son derece hareketli bir bölgede bulunan volkanlar, uydu verileriyle ayrıntılı şekilde incelendi. Bilim insanları, farklı açılardan elde edilen radar görüntülerini birleştirerek zeminde yaşanan değişimleri üç boyutlu olarak ortaya çıkardı.
YERİN 1 KİLOMETRE ALTINDA TESPİT EDİLDİ
Uydu verilerinin incelenmesiyle Hayli Gubbi çevresinde iki yeni çökme alanı ve yüzey çatlakları tespit edildi. Daha dikkat çekici değişim ise komşu Erta Ale'de belirlendi. Burada zirve kraterinin bir bölümünün çöktüğü, zeminin hem aşağı hem de içe doğru hareket ettiği görüldü.
Araştırmacılar bu değişimin, Erta Ale'nin yaklaşık 1 kilometre altında tespit edilen iki sığ magma kanalıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor. "Dayk" olarak adlandırılan bu yapılarda hareket eden magma, çevredeki kayalar üzerinde baskı ve gerilim değişikliklerine yol açabiliyor. Magmanın çekilmesi ise zeminin çökmesine ve yüzeyde deformasyon oluşmasına neden olabiliyor.
Tespit edilen yeraltı yapılarının bölgede daha önce yaşanan volkanik hareketlerde rol oynayan oluşumlarla benzerlik göstermesi de dikkat çekti. Araştırmacılara göre bu durum, aynı yeraltı kanallarının farklı volkanik hareketler sırasında yeniden kullanılabileceğine işaret ediyor.
9 FAY YENİDEN HAREKETLENMİŞ OLABİLİR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri çevredeki faylarla ilgili oldu. Bilim insanları, volkanik hareketlerin yer kabuğundaki gerilimi değiştirmesi sonucunda Erta Ale yakınındaki 9 fayın yeniden hareketlenmiş olabileceğini belirledi.
Çalışmada NASA ile Hindistan'ın ortak uydu görevi NISAR ve Avrupa'nın Sentinel-1 uydularından elde edilen veriler kullanıldı. Farklı açılardan yapılan ölçümler sayesinde zeminin yalnızca yükselip alçalması değil, yatay yöndeki hareketleri de takip edilebildi.
Faylardaki bu hareketlilik deprem aktivitesi açısından da önem taşıyor. Magmanın yer değiştirmesi, çevredeki faylar üzerindeki gerilimi değiştirerek sismik hareketliliği etkileyebiliyor. Ancak bilim insanları, elde edilen bulguların bölgede büyük bir deprem meydana geleceği anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Yeni uydu verilerinin, magma hareketleri ile faylar ve depremler arasındaki ilişkinin daha yakından izlenmesine yardımcı olması bekleniyor.