Yüzlerce kiloluk taşlar çölde kendi kendine ilerliyor: Nedeni sonunda ortaya çıktı
ABD’deki Death Valley’de bulunan Racetrack Playa’da yüzlerce kiloluk taşlar, herhangi bir insan müdahalesi olmadan yer değiştirerek arkalarında uzun izler bırakıyor. Bilim insanları, hareketin buz, su ve rüzgârın bir araya gelmesiyle gerçekleşebildiğini belirledi.
Death Valley’deki kurumuş göl yatağında yıllardır dikkat çeken taşların nasıl hareket ettiği uzun süre açıklanamamıştı. Racetrack Playa olarak bilinen bölgede bazı taşların zeminde metrelerce ilerlediği ve hareket ettikleri güzergâh boyunca belirgin izler oluşturduğu görüldü.
TAŞLAR ARKALARINDA UZUN İZLER BIRAKIYOR
Racetrack Playa’nın düz ve kuru yüzeyinde bulunan taşlar farklı yönlere doğru hareket ederek zeminde izler oluşturuyor. Bazı taşların ağırlığının yüzlerce kilograma ulaşması, hareketin nasıl gerçekleştiği sorusunu uzun süre gündemde tuttu. Taşların hareket anına doğrudan tanıklık edilmesinin zor olması nedeniyle olayın nedeni hakkında farklı açıklamalar ortaya atıldı. Yapılan gözlemler ise hareketin belirli hava koşulları altında gerçekleştiğini gösterdi.
TAŞLAR NASIL KENDİ KENDİNE HAREKET EDİYOR?
Bilim insanlarının gözlemlerine göre süreç, çölde oluşan sığ su birikintilerinin soğuk gecelerde donmasıyla başlıyor. Taşların çevresinde ince buz tabakaları meydana geliyor. Gündüz sıcaklığın yükselmesiyle buz tabakası parçalanmaya başlıyor. Oluşan geniş ve ince buz parçaları, hafif rüzgârın etkisiyle hareket ederek taşlara kuvvet uyguluyor. Islak ve kaygan zemindeki taşlar böylece yavaş biçimde yer değiştirebiliyor.
HAREKET İÇİN ÖZEL KOŞULLAR GEREKİYOR
Taşların hareket edebilmesi için birden fazla koşulun aynı anda oluşması gerekiyor. Öncelikle zeminde donabilecek kadar su bulunması, ardından sıcaklığın buz tabakası oluşturacak seviyeye düşmesi gerekiyor. Daha sonra buzun parçalanabileceği bir sıcaklık değişimi ve parçaları hareket ettirecek rüzgâr gerekiyor. Bu koşullar birleştiğinde ağır taşlar bile çamurlu yüzey üzerinde ilerleyebiliyor.
YILLARDIR MERAK EDİLEN OLAY AÇIKLANDI
Taşların arkasındaki uzun izler, hareketin gerçekleştiği yönü ve mesafeyi gösteriyor. Ancak olayın seyrek görülen hava koşullarına bağlı olması, sürecin uzun süre doğrudan gözlemlenememesine neden oldu. Bilim insanlarının sahadaki gözlemleri, Racetrack Playa’daki hareketin doğaüstü bir olaydan değil, ince buz tabakaları, su, rüzgâr ve kaygan zeminin birlikte oluşturduğu fiziksel koşullardan kaynaklanabildiğini ortaya koydu.