Amerika’da doğdu Türkiye’yi fotoğrafladı

ABD’li fotoğrafçı Josephine Powell ömrünün son 30 yılını, Anadolu’yu gezerek geçirdi... 88 yaşında ise Cihangir’de yaşama veda etti...

Amerika’da doğdu Türkiye’yi fotoğrafladı

Josephine Powell 1919'da New York Manhattan'da doğdu. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, 1946'da Amerika'dan ayrılıp Avrupa'ya gitti. 1952 yılında Birleşmiş Milletler'in Uluslararası Mülteci Örgütü bünyesinde çeşitli görevlerde bulundu. Bu tarihten sonra gönlünü fotoğrafçılığa kaptıran Powell önce mimari ve sanatsal fotoğraflar çekti.

Gezmediği ülke kalmadı.

TÜRKİYE'YE GELDİ

Gezdiği coğrafyaların etkisi altında kalan Powell insan fotoğrafları çekmeye ağırlık verdi. Amerikalı kadın fotoğrafçı Afganistan, Pakistan İran, Türkiye, Kuzey Afrika, İtalya, Yugoslavya, Yunanistan ve Makedonya'da uzun gezilere çıktı. Çektiği fotoğraflar çok sayıda kitapta yayımlandı. Fotoğrafları bu bölgelerdeki yapıların görsel belgeleri oldu. Hollanda Amsterdam'daki Tropenmuseum başta olmak üzere çeşitli müzelerde sergilenen koleksiyonlar üretti.

Bizans mozaiklerini fotoğraflamak için 1955'te Türkiye'ye gelen Powell, Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra Türkiye'nin tamamını dolaşmasına izin verilen ilk yabancı oldu. 1970'ten sonra seyahat edeceği yerlere daha kolay ulaşmak için İstanbul'a yerleşti, Beyoğlu Cihangir mahallesinde yaşadı. 70'li ve 80'li yıllarda Anadolu'da Yörükleri ve köylüleri ziyaret etti.

Koleksiyonları sergileniyor.

KADINLARA DESTEK

Onların yaşamlarını fotoğrafladı. Türk düz dokumalarıyla yakından ilgilenen Powell, el sanatlarıyla ilgili bilgileri doğrudan Türk göçebelerinden aldı. El sanatlarında kullanılan objelerin hangi amaçlara hizmet ettiğini, yapıldıkları malzemeleri ve nasıl yapıldıklarını araştırdı. Özellikle yarı göçebe, göçebe ve yerleşik dokumacılar tarafından dokunmuş tekstiller üzerine çok değerli fotoğraf ve saha notu arşivi oluşturdu.

1980'lerin ortasında yakın arkadaşları Harald ve Renata Böhmer'le birlikte, Batı Türkiyeli köylüler arasında doğal boya tekniklerini canlandırmayı amaçlayan Doğal Boya Araştırma ve Geliştirme (DOBAG) projesini başlattı.

TÜRKİYE'DE YATIYOR

Proje kapsamında kadınların ürettiği yüksek kalitede kilimlerin, sadece kadın girişimcilerden oluşan çeşitli kooperatifler kanalıyla pazarlanmasına da destek verildi. 2002 yılında mimari fotoğraf koleksiyonunu Harvard University Fine Arts Library'e bağışldı. Powell'ın etnografik objelerden ve fotoğraflardan oluşan koleksiyonlarının bir kısmı, British Museum, Harvard Universy, Tropenmuseum (Amsterdam) ve Wereldmuseum'da (Rotterdam) bulunmaktadır.

Anadolu gezgini Powell 19 Ocak 2007'de kalp yetmezliği sonucu 17 yıldır yaşadığı Cihangir'deki evinde 88 yaşında hayata gözlerini yumdu. Josephine Powell, Feriköy Protestan Mezarlığı'nda toprağa verildi. Josephine Powell, karış karış gezdiği Anadolu'dan topladığı düz dokumalarını, etnografik obje koleksiyonunu ve tüm fotoğraflarının kopyasını ölmeden 3 ay önce Vehbi Koç Vakfı'na bağışladı.

ÜCRETSİZ GEZİLİYOR

Powell'ın fotoğraf arşivi Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi Kütüphanesi tarafından muhafaza edilmektedir. Powell'ın dokuma ve etnografik obje koleksiyonu ise Sarıyer Büyükdere'de Aşkı Memnu dizisinin çekildiği Ziyagil Yalısı da olan Vehbi Koç Büyükder Evi'nde 10.00 ile 17.00 saatleri arasında süresiz ücretsiz olarak sergileniyor. Josephine Powell koleksiyonunda, Osmanlı döneminde 18. ile 20. yüzyılın başı arasında dokunmuş olan ve günümüze ulaşabilen seçkin örneklerden oluşan 36 adet kilimin yanı sıra altı adet çuval, bir adet dokuma tezgahı ve yetmiş üç adet dokuma aleti yer alıyor.

Josephine Powell New York'ta doğdu.

ARŞiVi VE KOLEKSiYONU MÜZEDE SERGiLENiYOR

Powell'ın fotoğraf arşivi Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi Kütüphanesi tarafından muhafaza ediliyor.
Sarıyer'de de bir müzesi var.