Sözcü Plus Giriş

Bertolt Brecht 62 yıl önce aramızdan ayrıldı

Dünya edebiyat tarihinin en önemli isimlerinden şair, oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni Bertolt Brecht, bundan 62 yıl önce, 58 yaşında hayata veda etti. Diyalektik Tiyatro'nun kurucusu olan isim Marksist edebiyatın da öne çıkan bir sanatçısıydı.

Güncellenme: 16:01, 14/08/2018
Bertolt Brecht 62 yıl önce aramızdan ayrıldı

Bertolt Brecht, 10 Şubat 1898’de Augsburg’da dünyaya geldi. Babası Berthold Friedrich Brecht, annesi Sophie Brecht’ti. Gençliğinde Eugen olarak tanınan Brecht, daha sonra Berthold veya Bertolt adını seçti. İlkokuldan sonra, 1908 – 1917 yılları arasında Peutinger lisesine gitti. Birinci Dünya Savaşı sırasında daha okulda iken Horatius'un “Dulce et decorum est pro patria mori” (“Anavatan için ölmek hoş ve onurludur”) sözü üzerine yazdığı bir kompozisyonda “Anavatan için ölmek hoş ve onurludur’ sözü yalnızca boş kafalıların rağbet ettiği bir propaganda sloganıdır” cümlesi ile savaşa karşı tavrını net bir şekilde koydu.

1916 yılında, büyük gençlik aşkı ‘Bi’ diye çağırdığı, Paula Banholzer'le tanıştı. Bu ilişkiden 3 Nisan 1919 yılında oğlu Frank Banholzer, Kimratshofen'da dünyaya geldi. Brecht’in annesi 1920 yılında vefat etti.

ʻʻ
DAYANIŞMA
Haydi unutmayalım / Nereden biz gücü alırız / Hem açken hem de tokken / Haydi unutmayalım / Bu dayanışmayı / İşçileri tüm dünyanın / Bir amaçta birleşsin / Dünyadaki nimetleri / Hep beraber paylaşsın

1920 yılından itibaren tiyatrocularla ve edebiyatçılarla ilişkileri geliştirmek için sık sık Berlin'e gitti. Orada başkalarının yanı sıra, zaman zaman evini paylaştığı, Arnolt Bronnen'le tanıştı ve ismini Bertolt olarak değiştirdi. 1924 yılında Berlin'e yerleşti. 1922 yılında Kleist Ödülü'nü aldı ve oyuncu ve opera sanatçısı Marianne Zoff ile evlendi. Bir yıl sonra 12 Mart'ta kızları Hane Hiob dünyaya geldi. Kısa bir zaman sonra da ileride evleneceği ve 1924 yılında, ikinci oğlu Stefan Brecht'i doğuran sevgili ‘Helli’si Helene Weigel ile tanıştı. Üç yıl sonra Marianne Zoff'dan boşandı. Helene Weigel'le evlenmesinden sonra 1929 yılında kızı Barbara Brecht Schall dünyaya geldi.

EPİK TİYATROYU GELİŞTİRDİ

1920’li yılların ikinci yarısında Brecht artık inançlı bir komünistti ve çalışmaları da politik amaçlarına uygun hale geliyordu. Hiçbir zaman Alman Komünist Partisi üyesi olmadı. Politik düşüncelerine paralel olarak 1926 yılından itibaren epik tiyatro da gelişiyordu. Brecht, eserleri ile toplumsal yapıyı şeffaf hale getirmeyi, özellikle yapının değiştirilebileceğini göstermek istiyordu. Ona göre edebi metinler bir işe yaramak zorundaydı.

1928 yılında, oyunları ve şarkıları için önemli bir besteci olacak olan Hanns Eisler ile tanıştı. Bu tanışmadan iyi bir dostluk ortaya çıktı ve ikisi 20. yüzyılın en önemli şair – besteci çiftini oluşturdular.

ESERLERİ YASAKLANDI, VATANDAŞLIKTAN ÇIKARTILDI

1933 yılının başlarında Tedbir (Die Maßnahme) adlı oyun polis tarafından yasaklandı. Düzenleyiciler vatana ihanetten mahkemeye verildiler. 28 Şubat günü, Reichstag Yangını'ndan bir gün sonra Brecht, ailesi ve arkadaşları ile birlikte, Berlin'i terk etti ve Prag, Viyana ve Zürih üzerinden, yazar Karin Michaelis'in davetine uyarak, beş yıl kalacağı Danimarka Fünen'deki Skovsbostrand'a kaçtı. Aynı yılın Mayıs ayında Brecht'in eserleri Naziler tarafından yakıldı. 1935 yılında vatandaşlıktan çıkarıldı.

ʻʻ
DUVARA TEBEŞİRLE YAZILAN
'Savaş istiyoruz!' / En önce vuruldu / bunu yazan

Brecht, kendisini “Öğrencileri olmayan bir öğretmen” olarak nitelendiriyordu. Amerika'daki sürgün yıllarında yaptığı tek tiyatro çalışmasında başrolü oynayacak olan Charles Laughton ile birlikte, ilk gösterimi 9 Eylül 1943 de Zürih Tiyatro Evi'nde gerçekleşen, Galilei'nin Yaşamı'nı çevirdi. ABD'de Komünist Parti üyesi olmakla suçlandı ve 30 Ekim 1947 tarihinde “Amerika’ya Karşı Etkinlikleri Soruşturma Komisyonu” tarafından sorgulandı. 12 Ekim 1950 tarihinde Brecht ve Weigel Avusturya vatandaşlığına kabul edildiler.

BERLİN’E DÖNÜŞ

Savaştan hemen sonra arkadaşları Brecht'e, Almanya'ya dönmesi ve oyunlarını kendisi sahneye koyması için baskı yapıyorlardı. Ama o bekliyor ve ortamı değerlendiriyordu. Sovyetler Birliği tarafında kalan bölgede, 1948 yılında, birçok tiyatronun açılması ve Berlin Halk Sahnesi'nin yenilenmesi de bitince Ekim 1948 de Brecht, Alman Demokratik Cumhuriyeti Kültür Birliği'nin daveti ile Zürih'den Salzburg ve Prag üzerinden Berlin'e doğru gitmek üzere yola çıktı. Berlin'e gelir gelmez hemen önemli sanatçılar ve yöneticilerle ilişki kurdu.

Brecht için önemli olan tekrar tiyatroda çalışmaktı. Wolfgang Langhoff'un, Alman Tiyatrosu'nda kendi eserlerini sahneleme teklifini hemen kabul etti. Brecht'in İsviçre'de bulunduğu süre içerisinde, Helene Weigel, Brecht'in kendi tiyatrosunun kurulması için gerekli altyapı çalışmalarına başlamıştı. 1949 yılında ADC'nin kurulması ile birlikte bir Sanat Akademisi kurulması da gündeme geldiğinde, Brecht kendi düşüncelerini burada hayata geçirmeyi denedi. “Akademi kesinlikle üretici olmalı, temsili kalmamalı” diyordu. 1950/51 yıllarında, izleyicisinin kendisinden istediği Didaktik Tiyatro ile uğraşıyor, Ana oyununun yeniden sahnelenmesine hazırlanıyordu.

brecht

SON ZAMANLARINDA ÇOK ÇALIŞIYORDU

7 Ekim 1951 tarihinde Demokratik Alman Cumhuriyeti 1. Sınıf Devlet Ödülü'nü aldı. 1953 yılında PEN Yazarlar Kulübü (Doğu – Batı) başkanı seçildi. Mart 1954'de Berliner Ensemble, Schiffbauerdamm Tiyatrosu'na taşındı. Aynı yıl Brecht Alman Sanat Akademisi Başkan Yardımcısı oldu. 18 Aralık 1954 tarihinde Halklararası Barış ve Anlaşma Stalin Ödülü'nü aldı. 1955 yılında, arka planda yükselen doğu batı yüzleşmelerinin yapıldığı, batı Berlin'deki tartışma akşamlarına katılıyor, Savaş Alfabesi'ni yayınlamakla uğraşıyor ve bunlara paralel olarak tiyatrosunun yöneticilerine yeni oyunlar için fikirler veriyor, planlar yaptırıyordu. Yaşamının son zamanlarında Brecht çok çalışıyordu. Her yıl iki oyun sahneye koyuyor, tiyatronun diğer yönetmenlerinin sahneye koyduğu oyunların hemen hemen tümünde görev alıyor, onlara yardımcı oluyor ve yazarlık işinin her türlüsünde ürün veriyordu. 1955 yılında katıldıkları Paris Festivali'nde Kafkas Tebeşir Dairesi oyunu ile ödül kazandılar. Bu muhteşem başarı tiyatro yöneticilerini harekete geçirmişti: Brecht, hiçbir risk almaksızın sahnelenebilir.

SESSİZ CENAZE

1956 yılının Mayıs ayında Brecht grip oldu ve Berlin'deki Charité hastanesine yatırıldı. Dinlenmek için 1956 yazını Berlin'e 50 km uzaklıktaki Schermützelsee gölünde geçirdi. 12 Ağustos 1956 günü kalp krizi geçirdi. 14 Ağustos 1956 günü saat 23:30 da Berlin'de, bugün Brecht Evi olan Chausseestraße 125 numarada öldü. 17.Ağustos günü çok büyük bir kalabalığın, çok sayıda politikacıların ve kültür camiasından sanatçıların katılımı ile toprağa verildi. Törende hiçbir konuşma yapılmadı. Mezarı, 1971 yılında ölen eşi Helene Weigel'in mezarı ile birlikte Dorotheenstadt mezarlığında yan yanadır ve onur mezarı statüsündedir.