Çivi yazılarında salgının tarihi

Anadolu Medeniyetler Müzesi’nde M.Ö. 2000 ile 1400 yılları arasında yaşanmış salgın hastalıklar üzerine yazılmış tabletler sergilenmeye başlandı.

Çivi yazılarında salgının tarihi

Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi ilginç bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Covid-19 pandemisi gibi geçmişte de salgın hastalıklara karşı insanlar büyük mücadele vermiş. Müzede, Anadolu'da M.Ö. 2000 ile 1400 arasında salgın üzerine yazılmış tabletler sergileniyor. “Salgın Hastalıklar Sergisi”nde, Anadolu'daki en eski salgın hastalıklardan bahseden Asur Ticaret Kolonileri dönemine ait Kültepe tableti, Hitit dönemine ait 2'nci Murşilli'nin “Veba Duası” tableti, salgın hastalıktan kurtulmak için yapılan değişik ritüelleri anlatan tabletler var. O günlerde yaşanan ve çivi yazısıyla günümüze kadar gelen tabletler, bir döneme ışık tutuyor.

SALGIN İÇİN FALA BAKILMIŞ

Herkese serbest ama gazetecilerin bu müzede fotoğraf çekmesi, sergi hakkında bilgi alabilmesi için Kültür Bakanlığı Basın Müşavirliği'nden yazılı izin alması zorunlu kılınmış. Müze müdürü, bunu söylediğinde şaşırdım. Hatta bu durumda kendisinden bilgi alma gereği bile duymadım.

Hitit döneminde yaşanan salgın, çivi yazılı metinlerde “henkan” olarak geçiyor. I. Suppiluliuma’dan sonra tahta geçen II. Murşili, güncel olayları yazıya döken bir Hitit Kralı olarak veba salgını hakkında bilgiler vermiş. II. Murşili'nin veba dualarında, Hatti ülkesini kırıp geçiren ve yaklaşık yirmi yıl süren büyük salgın hastalığın nedenlerinin fal yoluyla araştırıldığı görülüyor.

Müzedeki eserler bir döneme ışık tutuyor.

BÜYÜ YOLUYLA TEMİZLENME

Salgın hastalığın II. Murşili’nin babası I. Suppiluliuma’nın Kuzey Suriye ve Mısır seferlerinden “Hatti ülkesine getirdiği savaş tutsaklarından yayıldığı” düşünülmüş. Anadolu topraklarında din ile iç içe bir yaşam sürdüren Hititler için ritüel, tanrılarla iletişime geçmek için başvurulan dini bir uygulama. Ritüellerin amacı ritüelleri yaptıran kurban sahibini büyü yoluyla temizlemektir. Hitit Kralı ll. Murşili, salgına karşı dualar okutmuş. Günümüze ulaşan çivi yazılı tabletten kralın veba duası da yer alıyor.

ll. Murşili'nin “Veba Duası” günümüze kadar ulaştı.

Mahkeme tutanaklarına giren hastalık

Anadolu'da salgın hastalıklarla ilgili bilgi veren en eski belgeler Asur Ticaret Kolonileri dönemine (M.Ö. 2000-1750) ait. Asurlu tüccarlar arasındaki bir mahkeme tutanağında, Tuz Gölü'nün güneyinde olduğu tahmin edilen Purushattum isimli şehirde bir salgın hastalık görüldüğü ve tüccarların bu salgından etkilendiği anlatılıyor. Asurlu iki tüccar arasında yazılmış bir mektupta ise Asur’da salgın hastalık meydana geldiğinden ve tüccarın ailesinin sağlık durumunu öğrenmek istemesinden söz ediliyor. Bu değerli sergiyi duyurmak isteyenlere bunca zorluk çıkarılırken, sergi ile ilgili fotoğraf ve bilgileri değerli kültür insanı Bekir Ödemiş bize ulaştırdı.