Sözcü Plus Giriş

Mutluluk ve cehennem

Richard Yates ‘Mutluluk Fotoğrafı’nda, mutluluğu yakalama çabası üzerinden, aslında bu fikrin insandan her zaman ne kadar uzakta bir yerde durduğunu anlatmaya çalışıyor.

Güncellenme: 12:02, 25/08/2018
Mutluluk ve cehennem

Richard Yates'in kitaplarını Türkçede 2017'den itibaren okumaya başladık. 1961'den bu yana yazdıkları yayımlanan ve ülkesi ABD'de ciddi şöhrete sahip bir yazar için fazlasıyla beklediğimiz anlamına geliyor bu ama neyse ki geçtiğimiz yıl, neredeyse ardı ardına üç kitabı yayımlandı Yates'in…

Amerikan Ulusal Kitap Ödülü'ne de aday gösterilen ilk romanı Bağımsızlık Yolu, Sessiz Sahil ve iki öykü toplamından ilki olan Yalnızlığın On Bir Hali'ydi bunlar.

Yayımlanan bu kitaplar büyük satış rakamlarını yakalamadı belki ama nitelikli okurun kapısını hemen çaldı. Dolayısıyla Yates'in külliyatından yayımlanacak yeni kitapların yolunu gözleyen hatırı sayılır bir okur çevresi oluştu. Neyse ki yayınevi araya çok mesafe koymadan yazarın bir romanını daha okur karşısına çıkardı: Mutluluk Fotoğrafı… Kitabı, Deniz Yüce Başarır'ın yetkin çevirisiyle karşılıyoruz.

İKİ KARDEŞİN HİKÂYESİ

Yates metinlerinin karakteristik özelliklerinden biridir yazarın kaleminden çıkan hikâyelerin otobiyografik yanlar taşıması. Mutluluk Fotoğrafı'na genel bir çerçevede baktığımızda da bunu görüyoruz. Gerek romanın, Yates'in de yaşamının bir parçası olmuş gazetecilik bağlamları gerekse de sorunlu bir anne karakterinin tıpkı onun da yaşamında olduğu gibi akışa önemli katkı vermesi düşündürüyor bunu. Fakat Mutluluk Fotoğrafı'nın gerçek rengini bulmasını sağlayan unsurlar daha çok kitabın adında yer alan ‘mutluluk' kavramında saklanıyor. Yates romanında, mutluluğu yakalama çabası üzerinden, aslında bu fikrin insandan her zaman ne kadar uzakta bir yerde durduğunu anlatmaya çalışıyor. Kitabın Türkçe çevirisine verilen isim de bu bağlamda, tıpkı roman kahramanlarının yaşamlarına işlemiş hüzün kokan ironinin temsili olarak karşımıza çıkıyor.

İki kız kardeşin yaşamları üzerinden anlatıyor Yates hikâyesini. Emily ve Sarah Grimes kardeşlerin ebeveynlerinin boşanmasıyla başlayan ve geri dönüp baktıklarında zaman zaman parıltılar olsa da mutsuz bir yaşam sürdükleri hayatlarının resmi aslında bütün bir roman. İki kız kardeşin çocukluklarından başlayıp, hayatın farklı yollarını yürüyen iki farklı kadın olmalarını, yani bir anlamda dönüşümlerini izliyoruz Mutluluk Fotoğrafı'nda.

Sarah'yı, peşine erkenden takıldığı bir evliliğin içinde göreceğiz roman boyunca. Çevremizde de her zaman görmeye alışık olduğumuz türden güzel düşlerler başlayıp sonrasını kendini kâbuslara bırakan bir evliliktir bu. Erkenden gelen evliliğin üzerine, düşünülmeden doğurulmuş üç çocuk da hayatına eşlik edecektir Sarah'nın ve hazin sonuna doğru her sahnesi sarsan ruh hâlleriyle dolacak bir hikâyeyi dönüşecektir yaşamı…

Romanın diğer kahramanı ve aslında esas sahneye sahip olan Emily ise Sarah gibi tek eşle geçirmeyecektir hayatını. Bir aşktan bir aşka savrulup, gerekirse de yalnız kalarak bir kadın olarak hayatta kalmanın mücadelesini verir Emily. Pek çok zorlukla karşılaşır, pek çok zorbalığa ve ezikliğe karşı koymaya çalışır… Emily'nin yaşamı bu anlamda bir kavganın resmidir. Bir özgür ruh olarak yaşamaya çalışan Emily ile hapsedildiği düzenin panoramasını izliyoruz Yates'in kaleminde.

HAYATI CEHENNEME DÖNMÜŞ KADINLAR

Biri tek eşli, diğeri çok eşli; biri eşi ve çocuklarıyla, diğeri yalnız; bir toplumun dayattıklarıyla, diğeri toplumun dayattıklarına rağmen yaşanan bir mutluluk arayışı romanda anlatılan…

Yates'in okuruna sordurmak istediği soru ise çok basit: ‘Mutluluk mu? O da ne?'

‘Flaubert'den bu yana çok az erkek yazar; hayatı cehenneme dönmüş kadınları bu kadar iyi anlatmıştır,' diyor Kurt Vonnegut, Yates ve bu romanı için. Mutluluk Fotoğrafı'nın sayfaları arasında dolaşırken Vonnegut'un, neden cehennem ve mutluluk kavramlarını bir arada kullandığını daha iyi anlayacaksınız.

Tüm bunların yanında kırk yıllık geniş bir zaman dilimini kapsıyor Mutluluk Fotoğrafı. 1930'ların Amerikası'ndan 1970'lerin Amerikası'na doğru uzanıyoruz romanın sayfaları arasından. Romanın içine aldığı zaman dilimi göz önüne alındığında dünya tarihini de yakından ilgilendiren pek çok kırılmanın Yates'in hikâyesine yansıdığını görüyoruz. Ekonomik buhrandan İkinci Dünya Savaşı'na kadar pek çok travma Mutluluk Fotoğrafı'nın geri planını meydana getiriyor.

Böylelikle yazarın çizmek istediği ‘mutluluk' resmi en net hâliyle tamamlanmış oluyor.

mutluluk-fotografi

Sayfa Sayısı: 182 / Baskı Yılı: 2018 / Yayınevi: Yapı Kredi Yayınları