Bu web sitesi ne yazık ki Internet Explorer 9 ve altını desteklememektedir. Lütfen web tarayıcınızı Internet Explorer 10 ve üstü bir sürüme yükseltiniz.
Bireysel Silahlanma Belgeseli Bölüm 2: Yorgun Mermi
Sozcu.com.tr, 'bireysel silahlanma' ile ilgili gazetecilik anlamında Türkiye'de bir ilke imza attı. Gazetecilik mesleğinin karakteri olan araştırmacı refleksle hareket eden sozcu.com.tr, bireysel silahlanmada 'yorgun mermi' vakalarına dikkat çekiyor. Türkiye'de yaşanan 'yorgun mermi' olayları yüzünden birçok kişi hayatını kaybediyor veya sakat kalıyor. Yorgun mermi olaylarına dair en önemli problemlerden biri, istatistik veri yetersizliği. Bu durum bilinçli bir kamuoyu tepkisinin oluşmasına engel oluyor. Sozcu.com.tr'ye konuşan uzmanlar, bilimsel açıdan değerlendirdikleri yorgun mermi sorununu anlatıyor.
Yaşam 1 Kasım 2017 - 14:39

Ilgaz Fakıoğlu / Korhan Topçuoğlu / Mustafa Büyüksipahi / Yaşar Özer

Yorgun mermi, havaya ateşlenen ve hızını kaybettikten sonra yer çekimi etkisi ile dengesiz bir şekilde aşağıya düşen mermi olarak adlandırılıyor. Bu sebeple birçok insan talihsiz bir şekilde yaralanıyor veya yaşamını yitiriyor. Yorgun mermi, bilimsel literatürde serbest düşen mermi olarak tanımlanıyor. Yorgun mermi vakaları, Türkiye’de özellikle kutlama merasimlerinde kullanılan ateşli silahlar yüzünden ortaya çıkıyor. Bu vakalara yönelik son örneği ise İstanbul Esenler’de amatör bir futbolcunun akşam antrenmanı esnasında vurulması oluşturdu. Futbolcunun sağ bacağından yaralanması, bu konuyu tekrar gündeme getirdi. Sozcu.com.tr’ye konuşan harp cerrahı Prof. Dr. Ali İhsan Uzar ise, yorgun mermi olaylarından asıl etkilenen kesimin yaşlılar ve çocuklar olduğunu belirtti. Uzar, sorunun önemine dikkat çekti.

 

Mermilerin düşme hızı ölüm tehlikesi yaratıyor

Havaya atılan mermilerin düşme hızları hakkında konuşan Profesör. Dr. Uzar, “Ülkemizde genel olarak kullanılan 9 mm bir mermi, namlu çıkış hızıyla 90 derecelik bir atışla 1250 metreye ulaşır. Benzer olarak 75 derecelik atışlarda 1200 metre, 60 derecede ise 1000 metre yükseklik kazanır” dedi. Mermilerin yere çarpma hızlarının yükselme açısına bağlı olarak saniyede 85-95 metre olduğunu belirten Uzar, bu hızın birçok insanın cilt dokusunu delebilmesi için yeterli olduğunu söyledi. Uzar ayrıca havaya sıkılan hedefsiz mermilerin namludan çıkış yeri ile düştüğü yer arasındaki mesafeyi anlatarak şunları söyledi: “75 derecelik atışlarda mermi 750 metre, 60 derecede 1300 metre ve 45 derecelik atışlarda 1650 mesafe öteye düşebilir.”

Kritik hız çocuklarda ve yaşlılarda daha düşük

Vücut dokusunun delinmesinde minimal hız sınırının ”kritik hız” olarak isimlendirildiğini belirten Uzar, şöyle konuştu: ”Kritik hız ölüme neden olabilecek öldürücü hız sınırının başlangıç noktasıdır. Kritik hız, merminin ağırlığına ve yapısına göre değişim göstermekle birlikte yetişkinlerde 80-110m/saniye; kemik gelişiminin tamamlanmadığı çocuklarda ve kemik erimesinin olduğu yaşlılarda 60-100m/saniyedir.” Bilinçsizce havaya atılan bir merminin etkilerine değinen Uzar, ”Bu mermi erişkin kişilerde öldürücü olmayan kafatası yaralanmalarına sebep olurken; hayatta en değerli varlığımız olan çocuklarımız için ölümcül yaralanmalara yol açabiliyor. Buradaki durumu, kritik hız belirliyor” diye konuştu.

Harp Cerrahı Prof. Dr. Ali İhsan Uzar, yorgun mermilerin insanlarda vereceği zararın kemik yapısına bağlı olarak değişkenlik gösterdiğini ifade ediyor.

Harp Cerrahı Prof. Dr. Ali İhsan Uzar, yorgun mermilerin insanlarda vereceği zararın kemik yapısına bağlı olarak değişkenlik gösterdiğini ifade ediyor.

‘En büyük nedenlerden birisi atış eğitimi alanları’
Yorgun merminin en büyük nedenlerinden birisinin TSK ve EGM’ye bağlı atış eğitim alanları olduğunu söyleyen Prof. Dr. Ali İhsan Uzar şöyle devam etti: ”Atış eğitim alanları, geçmiş yıllarda kent sınırları dışında ve açık alanlarda tesis edilmesine karşın; günümüzde hızlı kentsel büyüme sonucu mahallelere komşu bir hale gelmiştir. Eğitim alan personelin genellikle acemi olması ve eğitim silahlarının, tabancalara göre daha öldürücü mermi atan piyade tüfekleri olması, yorgun mermide işin vahametini daha da artırmaktadır.”

Harp Cerrahı Prof. Dr. Ali İhsan Uzar yorgun mermi vakalarının artışının nedenlerinden bir tanesinin kentsel büyümeyle birlikte atış eğitim alanlarının şehrin içerisinde kalması olduğunu belirtiyor.

Harp Cerrahı Prof. Dr. Ali İhsan Uzar yorgun mermi vakalarının artışının nedenlerinden bir tanesinin kentsel büyümeyle birlikte atış eğitim alanlarının şehrin içerisinde kalması olduğunu belirtiyor.

‘Yorgun mermi savunması en zor yerden geliyor’

Yorgun mermilerin bireysel silahlanmaya bağlı olarak toplam yaralanma ve ölümler içindeki oranının küçük, ancak niteliğinin oldukça büyük olduğunu belirten Uzar, ”Her şeyden önce bu mermiler binlerce metre uzaktan gelse dahi özellikle çocuklar ve yaşlılar için öldürücüdür. Bu mermiler bir insan için savunması en zor ve beklenmeyen yerden, dik açı ile havadan geliyor. Yaralanmalarda, öldürücü oranı en yüksek hayati yerler baş, boyun ve kalptir. Ciddi yorgun mermi olaylarında genellikle baş ve boyun bölgesi etkilenmekte ve mağdurların çoğu kaybedilmektedir” ifadelerini kullandı. Son olarak kamuoyundaki yorgun mermi mağdurlarına yönelik algıya dair açıklamada bulunan Uzar, konuşmasını şu sözlerle noktaladı: “Bir köy düğününde, kendi babasının elindeki silahtan çıkan mermi nedeni ile hayatını kaybeden bir çocuk, bir futbol takımının şampiyonluk kutlamaları sırasında balkonda çamaşır sererken hayatını kaybeden bir ev hanımı, bir piknik alanında veya parkta oynarken hayatını kaybeden başka bir çocuk… Onlar için sadece, ‘yanlış zamanda, yanlış yerde’ olduğunu söylemek, en kolaycı ve en yanlış tanımlamadır. Onlar rutin bir zamanda, olması gereken yerdeydiler.”

Balistik etki de beyine zarar veriyor

Yorgun mermilerin beyine ve kafatasına verdiği zarar hakkında açıklamalarda bulunan Yrd. Doç. Dr. Bilgehan Bilge ise şöyle konuştu: Kafatası değerleri cinsler arasında da ayrım gösterir. Kadın ve erkeklerin kafatası yapıları aynı değildir. Fakat en büyük belirgin fark çocukluk döneminde ortaya çıkmaktadır. Mermi gibi yabancı ve sert cisimler 0-2 yaş arasındaki çocukların kafatasına çok daha ciddi zarar verir. Yorgun merminin ivmesi çok azalmışsa bazen sadece cildi geçer ve kafatasının hemen dışında saplanarak kalır. Bu noktada beyine vereceği zarar balistik etkiyle ortaya çıkar. Bu olayı suya atılan bir taş gibi düşünebiliriz. Merminin bu bölgeye beraberinde getirdiği enerji, kapalı bir kutu içerisinde neredeyse yumuşacık bir doku olan beynin içerisinde olmadık tahribatlara sebebiyet verir. Biz bu duruma ‘balistik etki’ diyoruz.”

 

Son güncelleme: 15:05 - 12.11.2017