Sözcü Plus Giriş

Denizli’nin dilini çözen gazeteci

Denizlili gazeteci M. Kemal Tartılacı’nın hazırladığı Denizli Sözlüğü yerel şiveyi öğrenmek isteyenlerin başucu kitabı!

Selami AYDIN
Güncellenme: 10:13, 28/02/2021
Denizli’nin dilini çözen gazeteci

Ege'nin sanayi kenti Denizli daha çok ‘Beyaz Cennet' Pamukkale ve uzun ötüşü ile bilinen eşsiz Denizli horozu ile tanınıyor. Fakat kent insanının dili de en az kent tarihi kadar eski ve sırlarla dolu bir dünya. Denizlili olmayan biri için halk arasında geçen günlük konuşmaları anlamak neredeyse imkânsız. Babadağ, Çameli, Güney, Çal, Bekilli ve Baklan gibi ilçelerde kadim lisanın izleri hiç kaybolmadan günümüze kadar aktarılmış. Denizlili gazeteci M. Kemal Tartılacı'nın 28 yıl önce hazırladığı Denizli Sözlüğü yöre insanını anlamakta güçlük çekenler için referans olmayı sürdürüyor.

13 YILINI HARCADI

1996 yılında hayatını kaybeden Tartılacı'nın ilk basımını sağlığında yayınladığı ‘Ben Denizlili İsem' adlı kitabı içindeki sözlük ve yerel manilerle dikkat çekti. Tartılacı 69 yıllık gazetecilik deneyiminden sonra 13 yıl Denizlililer'in kullandığı kelime ve deyimleri derlediği kitabını 1993'te okurla buluşturdu. Tartılacı ikinci basımı yapılan kitabın ön sözünde “Derlenen bu sözcüklerin artık eskisi gibi konuşulduğunu sanmıyorum. Konuşuluyorsa da yüksek dağların eteklerindeki yörelerimizde konuşuluyordur” ifadelerini kullandı. Kitabın yayınlanmasından üç yıl sonra hayatını kaybeden Tartılacı, Denizli'de gazeteciliğin öncü ismi olarak kabul ediliyor.

Tartılacı'nın kitabı akademisyenlere de ilham verdi. İlk ciddi çalışmayı Prof. Ceyhun Vedat Uygur hazırladı. Denizli İli Ağız Sözlüğü adını taşıyan akademik çalışma 2007'de yayınlandı. Mehmet Yılmaz'ın yazdığı ve halk müziği sanatçısı Özay Gönlüm'ün ölümsüzleştirdiği Umman Ninenin Mektupları da bilinen eserler arasında.