Sözcü Plus Giriş

İktisat Kongresi’nde hükümet kalkınma savaşını başlattı

17 Şubat 1923’te Atamızın önderliğinde madencisi, çiftçisi, tüccarı bin 135 kişi İzmir’de toplandı. Herkes ekonomik kalkınma için fikrini ortaya koydu. Ekonomi anlamında düzenlenen ilk kongre oldu.

Saygı ÖZTÜRK
Güncellenme: 07:31, 07/03/2021
İktisat Kongresi’nde hükümet kalkınma savaşını başlattı

İzmir, Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'ndan hemen sonra ekonomik kalkınma ve medenileşme yolunda başlattığı mücadelenin başlangıç noktası oldu. 17 Şubat 1923'te düzenlenen İzmir İktisat Kongresi Cumhuriyet döneminde ekonomi alanında düzenlenen ilk kongre oldu. 15 gün süren İktisat Kongresi'nde herkes görüşünü ortaya koyacak, hükümet de buna göre çalışma yapacaktı. Onlar karar aldı, hükümet kalkınma savaşı başlattı. Bin 135 delege salonu lebalep doldurmuştu. İzmir'den kadın amele Hayriye, Emine ve Nigar hanımlar, Malatya'dan Tüccar Mehmet, çiftçi Hidayet, Zonguldak'tan Madenci Bekir Sıtkı Bey kongresinin delegeleri arasındaydı. Atatürk'ün kongreyi düzenlemekle görevlendirdiği İktisat Vekili Mahmut Esat Bozkurt, anılarında şunları yazmıştı:

Malatya'dan Tüccar Mehmet, çiftçi Hidayet, Zonguldak'tan Madenci Bekir kongresinin delegeleri arasındaydı.

BANKALAR KURULDU

“Harpten yorgun çıkan ekonomimiz oldu. Ekonomi ile ilgili kişileri dinlemek istiyoruz. Atatürk'ün açılış konuşmasını yaptığı kongre önce tarım, sanayi, ticaret, gümrük gibi görüşülecek konuları belirledi.” Kongrede Misak-ı Milli'nin ekonomik karşılığı olarak, bir Misak-ı İktisadî (Ekonomi Andı) kabul edildi. Kongrede alınan kararlardan bazıları şöyle:

– Anonim şirketlerin kurulmalarını kolaylaştırmak. (Kolaylaştırıldı, bir çok şirket kuruldu.)

– Milli bankalar kurmak. (İş Bankası ve Sanayii Maddin Bankası kuruldu.)

– Demiryolları inşasını bir programa bağlamak. (15 yılda 3 bin 170 km. yeni demiryolu yapıldı. 5 bin 180 km. yabancıların elindeki demiryolu satın alındı.)

– Sanayiyi  teşvik etmek. (Teşvik edildi)

– Aşarı kaldırmak. (Kaldırıldı)

– Tarımsal krediyi düzene sokmak. (Sokuldu)

– Amele yerine işçi denilecek. (Amele yerine işçi dendi)

– Çalışma süresini 8 saate indirilecek. (İndirildi)

1923'te 5 İzmirli kadın işçi delegesiydi.

KONGREYE ŞEHİTLER İÇİN MEVLİT PARASI GELDİ

Tarımın makineleşmesi, sanayinin geliştirilmesi, ulaşım ve haberleşmenin ıslah edilmesi için düzenlenen İktisat Kongresine Konya-Ereğli'sinden Hacı Derviş oğlu Mustafa imzalı bir dilekçenin ulaşması ise tarih sayfalarında yerini aldı. Kongre Başkanlığına ulaşan o duygu yüklü tarihi dilekçede “Namınıza 100 lira Osmanlı Bankası vasıtası ile gönderilmiştir. Alıp, bugünü bize gösteren, evladını ve çocuğunu terk ederek dini, vatanı kurtaran zabitan ve askerler ve evlatlarımızın ruhları için kongre esnasında mevlit-i şerif okutturulsun” denildi. Perşembe günü öğleden sonra kongre binası dahilinde mevlidi şerif okutturuldu.

Kongre, 17 Şubat-4 Mart 1923 yılları arasında toplandı.

KENDİNE YETEN ÜLKE

Yıllarca TRT'de program yapan Nazmi Kal, 1923-1939 kalkınma mucizesini “Atatürk'ün Diktiği Fidanları” yani fabrikaları, ekonomimizi kitabında şöyle anlatıyor: “1923'de ateşini yakacak kibriti, çayına atacak bir topak şekeri, evinin temeline koyacak bir kürek çimentosu olmayan, ununu Romanya'dan, buğdayını Rusya'dan alan Cumhuriyet 1938'e gelindiğinde tarımda kendi kendine yeten, kağıt, çimento,  kauçuk, deri, tekstil ürünlerinde ihtiyacının büyük çoğunluğunu karşılayan bir ülke konumuna gelmişti.”