Sözcü Plus Giriş
GALERİ Uykunun vücuda olan faydaları 3 Mart 2020 05:10
1 Uzmanlar günde 6 saatten daha az uyuyan kişilerde obezite riskinin yüzde 45 arttığını söylüyor. Hatta bu kişilerde fazla yemek yeme ve sürekli atıştırma isteği ortaya çıkıyor. "Uykusuzluk iştahı artırır mı?" sorusunun cevabını merak edenler için Beslenme ve Diyet Uzmanı Ceyda Nur Çakın uykunun metabolik ve hormanal etkilerini sıraladı.
2 Uyku açlık-tokluk hormonlarını etkiliyor: Yağ dokudan salınan leptin hormonu iştahı baskılarken mideden salınan ghrelin hormonu da iştahı uyarıyor. Bu hormonlar vücudun enerji dengesi üzerinde etki gösterirke az uyuyan kişilerde ghrelin artışı ve leptinin baskılandığını gösteren pek çok çalışma da bulunuyor. Bu durum ise gün içerisinde tüketilen besin miktarı ve içeriği üzerinde etkili oluyor.
3 Az uyuyanlar kendilerini atıştırmalıklarla ödüllendiriyor: Az uyuyan kişilerde zevk alma ile ilişkili olan uyarılar beyne daha çok gidiyor. Böylece bu kişilerde kendilerini ödüllendirme isteği artıyor. Bu durum ise kişileri enerji, doymuş yağ ve basit karbonhidrattan yoğun gece atıştırmalarına yöneltiyor.
4 Uyku süresi öğün içerikleri ve saatlerini de etkiliyor: Uyku süresi, öğün içerikleri, tüketilen porsiyonlar ve öğün saatleri üzerinde de etkili oluyor. Yapılan pek çok çalışma az uyuyan kişilerde özellikle protein içeren yiyeceklerden alınan günlük enerjinin yağdan alınan enerjiye göre daha az olduğunu gösteriyor. Bununla beraber günlük sebze-meyve, kurubaklagil, tam tahıllı ürünler gibi liften zengin besinlerin tüketimi ise azalıyor. Bu da kalitesiz bir beslenme şekline yol açıyor çünkü liften zengin gıdaların yeterli tüketimi bağırsaklarda yaşayan yararlı bakteri dengesini sağlayarak bağışıklık sisteminin güçlenmesinden iştah kontrolüne kadar pek çok mekanizmayı etkiliyor. Bununla beraber sebze ve meyveler içerdikleri çeşitli vitamin-mineral örüntüsü ile beslenmemizde antioksidan kapasiteyi artırarak, tam tahıllar ise içerdikleri B grubu vitaminler ile vücudun enerji mekanizmasında görev alarak katkıda bulunuyor.
5 Melatonin hormonu düzensiz yemeğe sebep oluyor: İnsan vücudunun bir biyolojik saati bulunuyor. Bu saatin en önemli bileşenlerinden biri de melatonin yani uyku hormonudur. Uyku süresindeki kayıp özellikle kahvaltı öğününde daha az besin tüketimi ve gün içerisinde düzensiz saatlerde daha çok atıştırmaya yöneltebilir Bunun sebebi ise melatonin hormon seviyesinin uyanılan saatte henüz azalmamış olması yani vücudun uykuya devam etme isteğinden kaynaklanıyor.
6 Uykusuzluk egzersiz yapma isteğini azaltıyor: Uykusuzluk gün içerisindeki bilişsel performans kadar fiziksel aktiviteyi de etkiliyor. Uyku hali, yorgunluk hissi ve enerjik hissetmeme gibi sebepler ile egzersiz yapma isteği de azalıyor. Ancak aktif bir yaşam şekli hipertansiyon, inme, koroner kalp hastalığı, Tip 2 diyabet, metabolik sendrom, kolon ve meme kanseri ve depresyona karşı koruyucu etki gösteriyor. Bununla birlikte sağlıklı bir vücut ağırlığı ve kompozisyonunun da oluşmasını sağlıyor. Tüm bunlar daha kaliteli bir yaşam için zemin oluşturuyor.