MÖ 333...
Aristo’nun öğrencisi, Makedonyalı Büyük İskender Hatay’a geldi.
İssos savaşında, meşhur Pers (İran) Kralı III.Darius’u mağlup etti.
Ve Antakya bölgesi, Büyük İskender tarafından ele geçirildi.
Çok beğendiği için kendi adını bu kente verdi: İskenderun...
★★★
MÖ 47...
Dünya tarihinin en etkili liderlerinden Sezar, bu topraklarda dolaştı.
Antakya’ya, özel bir statü verdi.
★★★
30 Ekim 1918...
Osmanlı Devleti’ni tarih sahnesinden silen, Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.
İngiltere ve Fransa, Antakya’yı işgal etti.
Mustafa Kemal Paşa, Suriye’de 7’nci Ordu Komutanı’dır.
Karargâhı, Hatay sınırlarının hemen güneyinde bulunan Suriye’de Afrin ilçesi Reco köyündedir.
★★★
Mustafa Kemal, Hatay’ın işgalini Adana’da İşgal Orduları Komutanı nezdinde protesto eder.
Hatay, O’nun “Şahsi Meselesi” olacaktır.
★★★
1920...
Mustafa Kemal Paşa, İskenderun (Hatay) Sancağı’nın Misak-ı Milli sınırları içinde kaldığını belirtir.
Hatay halkı, rahat bir nefes alır.
★★★
15 Mart 1923...
Adana’ya yaptığı ziyarette, Atatürk’ü Antakyalılar da karşılar.
Antakyalı genç bir kız, bir şiir okur.
Duygulanan Atatürk: “Kırk asırlık Türk yurdu düşman elinde esir kalamaz” diyerek, noktayı koyar.
★★★
1 Kasım 1936...
Milletinin lideri Meclis açış konuşmasında, Hatay’ı sahiplenir.
Ve der ki:
“Bu sırada milletimizi gece gündüz meşgul eden başlıca büyük mesele, İskenderun ve Antakya halkının kaderidir...”
★★★
1936...
Atatürk, İskenderun Sancağı olarak adlandırılan bölgeye, “Hatay” adını verir.
★★★
7 Ocak 1937...
Lider, Konya’dan haykırır:
“Ben memleketi hiçbir zaman savaşa sürüklemem, fakat Hatay benim için vazgeçilmez bir davam olmuştur...”
★★★
29 Ekim 1937...
Atatürk’ün katıldığı son Cumhuriyet Balosu...
Fransız Büyükelçi’sine, Hatay için gerekirse savaşacağını söyler:
“Büyük Meclis’in kürsüsünden milletime söz verdim. Hatay’ı alacağım. Milletim benim dediğime inanır...”
Lider, böylece Fransa’ya doğrudan mesajını verir.
★★★
1937...
Güzel İzmir’de, yeni bir semt kurulur.
Bu semte, Hatay adı verilir.
İzmir Hatay’ı, Hatay İzmir’i çok sever.
İkisi de, Atatürk’ü çok sever...
İzmir’de Hatay’ın, Hatay’da İzmir’in kokusu vardır; ikisinde Selanik kokusu...
★★★
20-24 Mayıs 1938...
Atatürk ağır bir hastalığın pençesindeydi.
Ama O, Hatay için sağlığını bir kenara bırakır.
Doktorların karşı çıkmalarına rağmen, Mersin’i ve Adana’yı ziyaret eder.
Amacı, Fransa’ya gözdağı vermekti.
★★★
Askerlerin resmi geçit törenini, yaklaşık 40 dakika süreyle ayakta kabul eder.
Bu ziyarette, hastalığı ciddi şekilde ağırlaşır.
Odasına çekildiğinde, burnundan kan gelir.
Milletiyle son kucaklaşmasıydı...
Bir daha, hiçbir yurt gezisine çıkamayacaktır.
★★★
25 Mayıs 1938...
Adana dönüşü, Ankara’da trenden indikten sonra, gar salonuna güçlükle yürür.
Şükrü Saraçoğlu, Falih Rıfkı Atay’ın kulağına fısıldar:
“Falih, Atatürk’ün derisine bak, bu bir ölü rengi...”
★★★
20 Haziran 1938...
Hatay’ın durumunu görüşmek üzere, 4,5 saatlik toplantıya başkanlık eder.
Çok bitkindir.
★★★
5 Temmuz 1938 Salı günü...
Lider’in Mersin ve Adana ziyareti hedefine ulaşır.
Ve Türk askeri Hatay’dadır.
★★★
Atatürk o kadar mutludur ki...
Hasta yatağından kalkar.
Bir çocuk coşkusuyla, küçük bir motorla boğazda bir gezinti yapar.
Türk askerinin Hatay’a girişini kutlar.
Ancak, ateşi 39 derecenin üzerine çıkar.
★★★
Çok sevdiği Hataylılara şu mesajı gönderir: “Sizin için artan mutluluk ve refah dilerim...”
Aslında, hüzünlü bir vedaydı bu...
Hatay Atatürk’ün şahsi davasıydı, ancak kendisini de bitirmişti.
★★★
Bir deri, bir kemik kalmıştı.
Kilosu, 46’ya kadar düşer.
Bir daha yataktan kalkamayacaktır.
★★★
24 Ağustos 1938...
Hatay’da seçimler yapılır.
40 kişilik Meclis, 2 Eylül 1938 günü açılır.
Devletin adı, Hatay Devleti olur.
Başkent Antakya’dır.
Hatay Devleti’nin bayrağını bizzat Atatürk çizer.
★★★
10 Kasım 1938...
Ölümsüzlüğe yürüdüğünde, Hatay tek kurşun atmadan işgalden kurtarılmıştı.
Tarihin kıskandığı lider, milletine ve Hatay’a verdiği sözü tutmuştu.
★★★
Atatürk, Hatay şehididir.
Ve Hatay, Atatürk’ün emanetidir.
Hatay şu anda, Suriye’de El Kaide terör örgütlerinin cirit attığı bir yer olmamışsa Atatürk sayesindedir.
★★★
Ve 6 Şubat 2023 depremi...
Hatay, tarihinin en şiddetli yedinci depremiyle büyük bir felaket yaşadı.
Yerle bir olur.
★★★
Ve depremin üzerinden, üç yıl geçmesine rağmen...
Hatay’da, on binlerce insan hâlâ konteyner kentlerde yaşamını sürdürmekte...
Sağlık, eğitim, hijyen ve psikolojik sorunlar gün geçtikçe derinleşmekte...
Toz kirliliği, moloz taşıma ve beton santralleri nedeniyle hastalıklarında artış görülmekte...
★★★
Ve kentin belleği tarihi yapılar, neredesiniz?
Kaçı aslına uygun yapıldı?
★★★
17 Ağustos 1999 Büyük Marmara depreminde askeri birlikler, depremden hemen sonra üç saatte yardıma koşarken...
6 Şubat 2023 depreminde, çok geç müdahale ettiler.
Neden?
★★★
Deprem Doğu Akdeniz’e, İskenderun Körfezi’ne yakın mesafede yaşandı.
Türkiye’nin en büyük amfibi hücum gemisi Anadolu, binlerce kişiye barınma ve sağlık hizmeti verebilecekken kullanılmadı.
Oysa, aynı sınıftaki İspanyol gemisi 72 saat içerisinde İskenderun’daydı.
Tank çıkarma gemilerimiz de gecikmeli intikal etti.
Neden?
★★★
Bilirsiniz, dünyada asker hastanesi bulunmayan ordu yoktur; Türkiye hariç...
Ordular, deprem gibi afetlerde ve savaşta sahra hastanelerini en kısa sürede kurar, yaralılara müdahale eder, canlarını kaybedenleri tahliye eder.
★★★
Ve elbette bilirsiniz...
Oy uğruna yapılan imar affının, kaç cana mal olduğunu...
***
Ve aslında...
Sadece Hatay yerle bir olmadı, kamuya duyulan güvende yıkıldı.
★★★
Her şeye üzülmek, ağıt yakmak bu toprakların kültürüdür, tamam da...
Kan ağlamak, bu milletin kaderi mi?..
★★★
Ahh, Atatürk’ün emaneti Hatay...
Ezan, Çan, Hazzan...
Tepeden tırnağa insan, insan...
★★★
Hele, o medeniyetler kentinde doğmuşsanız...
Ve her esintide, o kentin kokusunu hissediyorsanız...
İçiniz yanar, yüreğiniz sızlar...
★★★
Bulutların süzülüşü gibidir,
Ardında kalan tebessüm,
Ve beni sana götürür,
Ağlayan gözyaşların,
Ağla Hatay,
Atatürk’ün emaneti,
Ağla...