Anne babalar dikkat! Okul başarısını düşürüyor
Yeni yayımlanan bir araştırma, küçük yaştaki çocukların ekran başında geçirdiği uzun sürelerin erken dönem okul performanslarıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu. JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışmada, özellikle ekran süresi yüksek olan çocukların okuma ve matematik testlerinde daha düşük puan alma eğiliminde oldukları görüldü.
Araştırma, 2008 ile 2023 yılları arasında Kanada'nın Ontario bölgesinden 3 binden fazla çocuğun verilerini inceledi. Ebeveynler tarafından bildirilen ekran süresi, çocukların 8 ve 11 yaşlarındaki (3. ve 6. sınıf) standart test sonuçlarıyla karşılaştırıldı. Bulgular, ekran süresinin özellikle okuma ve matematik gibi temel akademik becerilerde olumsuz etkiler doğurabileceğini ortaya koydu.
Toplam ekran süresi, TV izleme ve dijital cihaz kullanımıyla ilişkili olarak değerlendirilirken, video oyunları oynama oranı daha düşük kaldı. Ebeveynlerin yalnızca yüzde 20’si çocuklarının video oyunu oynadığını belirtti. Ancak video oyunları, özellikle kız çocuklarında, üçüncü sınıf okuma ve matematik skorlarının düşüklüğüyle bağlantılı bulundu.
Araştırmanın yazarlarından biri olan ve SickKids Araştırma Enstitüsü’nde kıdemli çocuk sağlığı bilimcisi olarak görev yapan Dr. Catherine Birken, bulguların küçük yaşlarda sağlıklı dijital alışkanlıkların teşvik edilmesinin önemine dikkat çekti. Ona göre bu tarz erken müdahaleler, uzun vadeli akademik başarı için temel oluşturabilir.
Ancak araştırmacılar, bu bulguların mutlak neden-sonuç ilişkisi kurmadığını da vurguluyor. Çalışma, ekran süresinin kötü okul sonuçlarına doğrudan neden olduğunu değil, yalnızca bu iki değişken arasında bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik ebeveynler tarafından bildirilen ekran sürelerinin taraflı olabileceği de belirtiliyor.
Stetson Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Chris Ferguson da çalışmaya ilişkin temkinli bir yaklaşım sergiledi. Gerçek hayatta bu tür verilerin her zaman aynı etkiyi yaratmayabileceğini savunan Ferguson, "Gerçek dünyadaki sonuçlar çok daha az kesindir" dedi.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), iki ila dört yaş arası çocuklar için ekran süresinin günde bir saatle sınırlandırılmasını, bir yaş altı bebekler içinse hiç ekran süresi önerilmemesini tavsiye ediyor. Buna karşın uzmanlar, ekran süresinin tamamen şeytanlaştırılmaması gerektiğini, özellikle etkileşimli içeriklerin çocukların dil becerilerine katkı sağlayabileceğini vurguluyor.
Avrupa Birliği çalışma grubunun 2025 raporuna göre, orta düzeyde ekran süresi alan çocuklar ile ebeveynleriyle birlikte ekran karşısında vakit geçiren bebekler, dil gelişimi açısından olumlu etkiler yaşayabiliyor. Bu da ekran kullanımında içeriğin ve bağlamın önemli olduğunu ortaya koyuyor.