Beyniniz kaç yaşında?

Beynimizin de tıpkı kalbimiz, kaslarımız ve cildimiz gibi yaşlanır. Ancak umanlar bu yaşlanmanın kişiden kişiye farklı hızda olduğunu belirtiyor…
‘’Genetik mirasın, stresin, uykusuzluğun, beslenmenin, vücudumuzdaki toksin birikiminin ve hareketsizliğin her biri bu süreci ya hızlandırır ya da yavaşlatır’’ diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, beyin yaşını ölçmenin pratik yollarını sıraladı…

Sinyalleri fark etmek önemli

Beyin hücre kalınlığı, gri-beyaz madde hacmi, damar esnekliği, hatta sinir hücreleri bağlantı hızları artık sayısal olarak ölçülebiliyor. Yani bilim, beynin yaşı ölçülebilir mi? sorusuna kesin bir yanıt veriyor: Evet, ölçülebilir.
Ancak bunun için bir laboratuvara gitmenize ya da bir MR cihazına girmenize gerek yok. Çünkü bedeniniz aslında beyninizin ne kadar iyi çalışıp, çalışmadığını her gün size söylüyor.

Yeter ki bu sinyalleri fark etmeyi öğrenin. Bilim insanları artık biliyor ki, bu küçük testler doğru yorumlandığında bir MR kadar değerli ipuçları sunabiliyor.

Kendiniz de bunu öğrenebilirsiniz

Beyin yaşı için nörologlar olarak ayrıntılı beyin haritalamaları yapıyor ve size net yanıtlar verebiliyoruz. Ancak pratik olarak kendiniz de bunu test edip öğrenebilirsiniz.

Yürüyüş hızımız, dengemiz, koku duyumuz, belleğimiz, hatta parmaklarımızın ne kadar hızlı hareket ettiği bile beynimizin yaşı hakkında size ipuçları verir.

Bugün bilim, beyin yaşının ölçülebilir olduğunu söylüyor ve iyi haber şu ki: Beyin yaşınızı gençleştirmek mümkün!

NASIL ANLAŞILIR?

Hiçbir cihaz olmadan kısa sürede beyninizin genç mi yoksa yaşlı mı olduğunu kabaca anlayabilirsiniz. İşte o test:

1- Yürüyüş hızı

Beyninizin ne kadar iyi çalıştığını gösteren en güvenilir biyo-belirteçlerden biridir.

4 metrelik kısa bir mesafeyi ne kadar sürede yürüdüğünüzü ölçün. Eğer bu mesafeyi 4–5 saniyede tamamlıyorsanız, damarlarınız elastik, beyin oksijenlenmeniz mükemmel demektir.

Ancak 6 saniyenin üzerindeyseniz, damar sertliği ve beyin yaşlanması hızlanıyor olabilir. Bilimsel araştırmalar, yavaş yürüyen kişilerin bilişsel gerileme ve demans riskinin yaklaşık % 30 daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

2- Otur-kalk testi

Bir sandalyeye oturun, kollarınızı göğsünüzde birleştirin ve 30 saniye boyunca kollarınızı kullanmadan kaç kez kalkıp oturabildiğinizi sayın.

Bu test beyninizin kaslarınızla kurduğu iletişimi, yani motor planlama yeteneğini ölçer. 14 ve üzeri tekrar sayısı, beyninizin ve kas sisteminizin mükemmel uyum içinde olduğunu gösterir. 10–13 arası normaldir, ancak 9’un altı yavaşlama sinyalidir.

3- Parmak vurma hızı

Elinizin avuç içine diğer elinizle bir ters bir düz vurun ya da bir elinizin başparmağını diğer parmaklarınızla birleştirin. Bu basit testler, beyninizdeki motor yolların ileti hızını yansıtır. Genç ve sağlıklı bir beyinde bu hız oldukça yüksektir. Parmak hareketlerinin yavaşlaması, nöronlar arası iletişimin azaldığına, bazen de Parkinson hastalığı veya bilişsel yavaşlamanın ilk sinyalleri olabilir.

4- Denge testi

Tek ayağınızın üzerinde durmayı deneyin. Eğer 10 saniye boyunca düşmeden durabiliyorsanız, beyincik ve denge sisteminiz güçlü çalışıyor demektir. 5 saniyenin altına düştüğünüzde, yaşa bağlı denge bozulmaları ve sinirsel koordinasyon zayıflamaları başlamış olabilir. Denge bozukluğu erken dönemde fark edilirse, düzenli egzersizlerle beyindeki koordinasyon ağları yeniden güçlendirilebilir.

5- Koku testi

Koku duyusu, beynin hafıza merkezleriyle (özellikle hipokampus) doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle kahve, limon, sabun, nane veya tarçın gibi keskin kokuları ayırt edememek, beyin yaşlanmasının erken belirtisi olabilir.

6- Zihin esnekliği

Bir dakika içinde “b” harfiyle başlayan kaç kelime söyleyebilirsiniz? Bu basit oyun aslında profesyonel nöro-psikolojik testlerde sözel akıcılık testi olarak kullanılır. 10 ve üzeri kelime söyleyebiliyorsanız, bilişsel esnekliğiniz harika demektir. 7–9 arası normal kabul edilirken, 6 ve altı zihinsel erişim hızınızın yavaşladığını gösterebilir. Bu egzersiz, beynin yeni bağlantılar kurma (nöroplastisite) yeteneğini canlı tutar ve düzenli yapılırsa kelime bulma hızını bile artırabilir.

TERSİNE ÇEVRİLEBİLİR

Tüm bu testler yalnızca birkaç dakika sürse de beyninizin biyolojik yaşı hakkında önemli bilgiler verir. Yavaşlama, unutkanlık, reflekslerde azalma veya denge kaybı fark ediyorsanız, bu beyninizin yardım çağrısıdır. Ancak beyin yaşlanması durdurulabilir, hatta tersine çevrilebilir. Yeter ki bazı sinyalleri önemseyip, zamanında harekete geçin.