'Kapı eşiğinde el sıkışmayın' uyarısı boşuna değilmiş
Büyüklerimizin kapı eşiğinde el sıkışmamak konusunda yaptığı uyarının arkasında, nesiller boyunca aktarılan bir halk inanışı yatıyor. Peki, evin içiyle dış dünyayı ayıran eşikte selamlaşmak neden uğursuz sayılıyordu ve bu geleneğin ardında nasıl bir anlam vardı?
“Eşiğin üzerinden elinizi uzatmayın!” Bu uyarıyı büyüklerimizden en az bir kez duymuşuzdur. Peki, kapı eşiğinde el sıkışmanın veya selamlaşmanın neden hoş karşılanmadığını hiç düşündünüz mü? Yüzyıllardır aktarılan bu geleneğin arkasında, evin eşiğine yüklenen anlam ve eski bir halk inanışı yatıyor.
Kapı eşiğinde neden selamlaşılmaz?
Eski inanışlara göre kapı eşiği, evin içiyle dış dünyayı birbirinden ayıran özel bir sınır olarak görülüyordu. Bu nedenle eşik üzerinde yapılan bazı davranışların uğursuzluk getirebileceğine inanılıyordu.
Yaygın halk inanışına göre, kapının 2 farklı tarafında duran kişilerin eşik üzerinden el sıkışması veya selamlaşması aralarındaki ilişkinin bozulmasına yol açabilirdi. Bu davranışın insanların arasını açacağı, tartışmalara neden olacağı veya dostlukları zedeleyeceği düşünülüyordu.
Bu yüzden büyükler, selamlaşmadan önce bir kişinin tamamen içeri girmesini ya da ev sahibinin dışarı çıkmasını isterdi. Böylece 2 kişinin de aynı tarafta durması sağlanırdı. Bu geleneğin, insanlar arasındaki uyumu ve evdeki huzuru koruduğuna inanılırdı.
Eşik üzerinden eşya vermek de hoş karşılanmazdı
Bu gelenek yalnızca selamlaşmayla sınırlı değildi. Bazı yörelerde kapı eşiğinin üzerinden para, yiyecek veya başka eşyalar vermekten de kaçınılırdı.
Birine bir şey teslim edilecekse önce eşiğin tamamen geçilmesi, ardından eşyanın verilmesi tercih edilirdi. Bunun nedeni de aynı inanışa dayanıyordu: Eşik, evin içiyle dış dünyayı ayıran özel bir sınırdı ve bu sınırın üzerinden yapılan alışverişin uğursuzluk getirebileceği düşünülüyordu.
Kapı eşiği geçmişte neden bu kadar önemliydi?
Geçmişte ev, yalnızca barınılan bir yer değildi. Aileyi, güvenliği, huzuru ve geçim kaynağını temsil ediyordu. Evin dışı ise bilinmeyen dünyayı simgeliyordu. Kapı eşiği, bu iki alanın birleştiği nokta olarak görülüyordu.
Bu nedenle eve girip çıkarken uyulması gereken kuralların yanı sıra misafir ağırlama, yeni bir eve taşınma ve haneyi kötülüklerden koruma amacı taşıyan pek çok gelenek ortaya çıktı.
Günümüzde çoğu kişi bu kuralları bir halk geleneği olarak görse de kapı eşiğinde el sıkışmama alışkanlığı, geçmişten bugüne aktarılan inanışlar arasında yer alıyor.