Çilek deyip geçmeyin: Gerçek meyveler oval yapısındaymış...
Çilek, üzerindeki küçük sarı noktalarla meyve gibi görünse de aslında bilimsel olarak meyve kategorisine girmez. Oregon State Üniversitesi Botanik ve Bitki Patolojisi Bölümü’nden Profesör Aaron Liston’a göre, çileğin yüzeyindeki bu sarı ya da kahverengi oval yapılar aslında çileğin gerçek meyvesi olan "akeneler". Her bir akenenin içinde bir tohum bulunur.
Orta boy bir çilekte yaklaşık 200 aken bulunur. Yani bir çilek yediğinizde aslında yüzlerce küçük meyve tüketmiş oluyorsunuz. Peki çileğin geri kalan kısmı nedir? İlginç bir şekilde, çileğin yediğimiz o tatlı ve sulu kısmı bir meyve değil, şişmiş bir çiçek tablasıdır.
Çiçek tablası, çiçeğin temelini oluşturan ve çiçek parçalarını bir arada tutan kısımdır. Çilekte ise bu tabla büyüyüp tatlanarak bizim tükettiğimiz kısmı oluşturur. Çileğin genetik yapısı, normalde meyve kısmında olması gereken tat ve şeker özelliklerini çiçek tablasına taşımıştır. Bu, çileği hayvanlar ve insanlar için cazip bir yiyecek haline getiren önemli bir evrimsel avantajdır.
Çileğin bu yapısı, hayvanlar tarafından yayılmasına da olanak tanır. Liston, “Bir meyvenin amacı tohumlarını yaymaktır. Çilek bu konuda olağanüstü başarılı bir yöntem geliştirmiş,” diyor. Yüzeydeki akeneler genellikle zayıf bir şekilde tutundukları için kolayca dağılır ve bu da bitkinin geniş alanlara yayılmasını sağlar.
Bu sıradışı yapı, çileği evrimsel olarak son derece başarılı bir bitki yapmıştır. Bugün dünya genelinde yabani çilekler bulmak mümkündür. Çilek, yalnızca tohumlarıyla değil, aynı zamanda koşucu gövdeler üreterek yeni bitkiler oluşturabilir. Bu yöntem, zor koşullarda bile üremesine olanak tanır.
Liston ayrıca çileğin uzak bir akrabası olan sahte çilekten (Duchesnea indica) de bahsediyor. Bu bitki çileğe çok benzese de lezzet olarak tatmin edici değildir ve "strafor gibi" bir tada sahip olduğu söylenir. Ancak bu iki bitki, 20 milyon yıl önce ortak bir atadan türemiştir.