Evde kalmak sandığınız kadar güvenli olmayabilir: Uzmanlardan kirli hava uyarısı
Yeni yapılan araştırmalar, dışarıdaki hava kirliliğinden korunmak için evde kalmanın sanıldığı kadar güvenli olmayabileceğini ortaya koydu. Özellikle yılbaşı ve Noel gibi insanların uzun süre evde vakit geçirdiği dönemlerde, içeride oluşan hava kirliliği önemli bir sağlık riski oluşturabiliyor.
İç mekan hava kirliliğine neden olan en önemli etkenlerin başında ikinci el sigara dumanı geliyor. Bu riskin ciddiyeti, kapalı alanlarda sigara yasağı sonrası kalp krizi kaynaklı hastane başvurularında yaşanan yüzde 12’lik düşüşle gözler önüne seriliyor. Ancak uzmanlara göre, sigara dışında da evde hava kirliliğine sebep olan birçok etken bulunuyor.
Nottingham Üniversitesi’nden Dr. James Heydon liderliğindeki ekip, İngiltere’de 20 evde dört hafta boyunca hava kirliliği ölçümü yaptı. Bu evlerde, İngiltere Çevre Bakanlığı tarafından onaylı ve duman kontrol bölgelerinde kullanıma izin verilen odun sobaları bulunuyordu. Araştırma sonucunda, bu sobaların kullanımı sırasında iç ortam hava kirliliğinde ani artışlar yaşandığı tespit edildi.
Heydon, özellikle sobayı yakma, kapısını açarak odun ekleme ve ateşi harlandırma gibi rutin işlemlerin kirlilik seviyesini yükselttiğini belirtti. Kullanıcılara, sobayı daha seyrek beslemeleri, kapıyı olabildiğince yavaş ve kısa süreli açmaları ve havalandırmaya dikkat etmeleri öneriliyor. Ayrıca, çocukların ya da sağlık sorunu olan bireylerin aynı odada bulunduğu anlarda soba yakmaktan kaçınılması gerektiği vurgulanıyor.
Imperial College London ve Surrey Üniversitesi tarafından yapılan benzer çalışmalar da aynı sonuçları destekliyor. Üstelik bu kirlilik yalnızca ev sakinlerini değil, komşuları da etkileyebiliyor. “Mums for Lungs” adlı kampanya grubunun bilgi edinme başvurularıyla elde ettiği veriler, her yıl yerel belediyelere komşuların yaktığı sobalardan kaynaklanan duman nedeniyle yaklaşık 15 bin şikayet geldiğini ortaya koydu.
Heydon’a göre, odun sobalarının masum cihazlar olmadığını kabul etmek, hava kirliliğiyle mücadelede ilk adım. Özellikle hava kalitesinin düşük olduğu ya da rüzgarın az olduğu günlerde soba yakmaktan kaçınılması, düzenli havalandırma ve gereksiz yakıt eklememek gibi basit önlemlerle risk azaltılabiliyor.
Evdeki hava kirliliğinin bir diğer önemli kaynağı ise yemek pişirme. York Üniversitesi’nden Prof. Sarah West’in yürüttüğü “Ingenious” adlı araştırma kapsamında Bradford’daki 310 evde yapılan ölçümler, en yüksek partikül kirliliğinin yemek pişirme sırasında oluştuğunu gösterdi. Özellikle kızartma işlemi, kirlilik seviyesini ciddi oranda artırıyor.
West, bu konuda halkı bilinçlendirmek için “Tavayı aç, aspiratörü aç” sloganını geliştirdiklerini ve bunu hatırlatmak amacıyla ocaklara yapıştırılacak mıknatıslar ürettiklerini söyledi. Ayrıca temizlik ürünleri ve kokulu spreyler kullanılırken pencere açılması ya da aspiratörün çalıştırılması da öneriliyor.