Midenizi böyle koruyun

Sindirim sisteminde birçok önemli görevi olan mide en hassas organlardan biri olarak bilinir. Zira beslenmeden strese birçok faktör bağırsaklar kadar mideyi de olumsuz etkiler. Dolayısıyla mide sağlığı için yaşam tarzı değişikliklerinin önemine değinen Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Resul Kahraman, bu konuda bilinmesi gerekenleri şöyle anlattı:

Mevsim geçişleri sorun yaratır

Mevsim geçişleri, bağışıklık sistemi ve hormon dengesini etkileyerek mide şikâyetlerini artırabilir. Bunun bir nedeni de sirkadiyen ritimdir; biyolojik saat, uyku-uyanıklık döngüsü ve hormon salınımını düzenler.

Gün ışığı ve mevsim değişiklikleri ritmi etkileyerek kortizol ve melatonin dengesini bozabilir, bu da mide asidi üretimi ve sindirimi etkileyerek hazımsızlık ve mide yanmasına yol açabilir.

Hızlı ulaşılan gıdalar yavaş yavaş hasta ediyor

Hazır ve paketli gıdalar hızlı ve kolay ulaşılabilir, bu yüzden sık tüketimi cazip görünür.

Ancak yüksek tuz, katkı maddesi, trans yağ ve rafine karbonhidrat içerikleri, mide asidini artırarak mukozaya zarar verebilir ve gastrit, reflü hatta kanser gibi mide sorunları riskini yükseltebilir. Bu nedenle cips, hazır çorba, asitli içecek, noodle, dondurulmuş pizza, paketli tatlılar, şekerlemeler ve hazır soslardan uzak durulmalıdır. Tatlandırıcı içeren gıdalar da tüketilmemelidir.

Mide kanseri yaşı giderek düşüyor

Gastrit, reflü, ülser ve mide kanseri artık sadece ileri yaşlarda değil, gençlerde de sık görülüyor. Sindirim sağlığı bozulduğunda aynı zamanda bağırsak florası, karaciğer, pankreas ve kalp-damar sağlığı da olumsuz etkilenir.
Bu nedenle sağlığı tehdit eden yanlış beslenme alışkanlıklarından, sigara ve alkolden vazgeçilmelidir.

Mide mikrobu neden yaygın?

Mide mikrobu olarak bilinen Helicobacter Pylori de yaygın bir sorun. Gastrit ve ülsere yol açabilir. Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda, ortak kullanılan eşyalar ve gıdalar aracılığıyla bulaşabilir. Uygun antibiyotik tedavisiyle tamamen ortadan kaldırılabilir. Korunmak için elleri düzenli yıkamak, temiz ve güvenilir gıdalar tüketmek ve ortak çatal-kaşık ile bardak kullanımından kaçınmak önemlidir.

40 yaşından sonra endoskopi şart

40 yaş üstü kişiler, mide şikâyeti olanlar, ailesinde mide kanseri öyküsü bulunanlar, Helicobacter pylori geçirenler ve uzun süre mide ilacı kullananlar düzenli kontrol yaptırmalıdır.

40 yaş sonrası polip riski artabildiği için mide şikâyeti olanların doktor değerlendirmesiyle gecikmeden endoskopi yaptırması önerilir.

Şikâyeti olmayan kişilere ise 45 yaşından sonra değerlendirme amacıyla bir kez endoskopi yapılabilir. Sonuçlara göre takip sıklığını doktor belirler ve risk yoksa 5–6 yıl sonra tekrar değerlendirme yeterli olabilir.

SİNDİRİM SORUNLARI

Günde 1 çay kaşığı tuzu aşmayın

Aşırı tuz tüketimi gastrit ve mide kanseri riskini artırabilir; mide mukozasını zayıflatarak duvarın tahriş olmasına ve zararlı bakterilerin yerleşmesine zemin hazırlar. Günlük tuz alımını sınırlamak ve doğal, işlenmemiş besinleri tercih etmek önemlidir. Günlük tuz tüketimi, toplamda (yani yemeklere eklenenin dışında ekmek, zeytin, peynir gibi gıdalardaki tuz da dahil) yaklaşık 1 çay kaşığı kadar olmalıdır.

Aynı saatte uyuyun

Düzenli uyku, vücudun ve sindirim sisteminin kendini yenilemesini sağlar. Bu nedenle her gün aynı saatlerde uyumak ve yeterli uyku almak mide sağlığını da korur.

Yatmadan 3 saat önce yemek yemeyi bırakın

Düzensiz ve yetersiz uyku hormonal dengeyi bozarak mide asidini artırır ve reflü riskini yükseltir. Gece geç saatlerde yemek yememek ve yatmadan en az 3 saat önce beslenmeyi bırakmak önemlidir.

15 dakikalık yürüyüşle stresinizi azaltın

Yoğun stres mide asidini artırarak gastrit, reflü, mide yanması, karın ağrısı, şişkinlik ve hazımsızlık gibi şikâyetlere yol açabilir. Yemek yiyince şikâyetler daha da belirgin hâle gelebilir. Yemeklerden sonra yapılan yaklaşık 15 dakikalık hafif tempolu yürüyüş; mideyi rahatlatmaya yardımcı olur, gaz, şişkinlik, yanma hissini azaltabilir.

Tercihiniz doğaldan yana olsun

Bahar mevsiminde taze sebzeler ve meyveler, sindirim sistemi ve bağışıklık için büyük önem taşır. Kuşkonmaz, brokoli, kabak, havuç, roka, marul, semizotu, bezelye ve taze fasulye gibi sebzeler lif açısından zengindir ve sindirimi destekler. Domates ve salatalık ise yemeklere ve salatalara eklenerek mideyi yormadan besleyici bir katkı sağlar. Meyvelerden çilek, yeşil erik ve çağla (taze badem) içerdikleri C vitaminiyle bağışıklığı güçlendirir.

Önemli ipuçları

Doğal ve ev yapımı gıdalara yönelmek mide için de en sağlıklısıdır…

- Yoğurt ve ayran gibi probiyotikler mide asidini dengeler ve bağırsaktaki yararlı bakterileri destekler.

- Zeytinyağlı sebze yemekleri, mercimek ya da sebze çorbaları, taze salatalar ile haşlanmış veya fırında pişirilmiş et ve tavuk yemekleri mideyi yormayan seçeneklerdir. Haşlanmış patates ve kompostolar da sindirimi kolaylaştırır.

- Izgara somon veya levrek ise omega-3 açısından zengin ve mideyi yormayan seçeneklerdir.

- Gün boyunca 1,5–2 litre su tüketmek mideyi rahatlatır. 1 bardak suya yarım çay kaşığı kimyon ekleyerek tüketmek mideyi yatıştırır.

- Maden suyu ve ayran da sindirimi kolaylaştırır.

- Günde 2–3 fincan nane çayını, 1–2 fincan rezene çayını ya da 1–2 fincan yeşil çayı yemeklerden en az 30 dakika sonra tüketmek mideyi rahatlatır.

- Yiyecekleri iyi çiğnemek ve aşırı sıcak, çok soğuk veya yağlı yiyeceklerden kaçınmak da mideyi korur.