Oruç hangi organı, nasıl etkiliyor?

Uzmanlar, başta mide ve bağırsaklar olmak üzere tüm organları dinlendiren orucun; kalp-damardan akciğerlere, pankreastan beyne kadar vücuda birçok yararlı etkisi olduğunu belirtiyor.

İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ziya Mocan, işte bu etkileri şöyle açıkladı:

Pankreası dinlendiriyor

Oruç döneminde kolesterol düzeyleri azaldığı için ve damar sertliği gerilediği için kan basıncı da daha dengeli hale geliyor. Damar direnci azaldıkça kalbin yükü hafifliyor. İnsüline duyarlılık artıyor. Yani daha düşük bir insülin seviyesiyle karaciğer ve kas dokusu daha etkili yanıt verebiliyor.

Çünkü insülin direnci azalıyor. Böyle olunca da kan şekeri daha dengeli seyrediyor, metabolik stres azalıyor ve pankreas daha az insülin salgılamak zorunda kalıyor. Oruçla birlikte insülin ihtiyacı azaldığı için pankreas “dinlenme” fırsatı buluyor.

Glikojen depoları boşaldıktan sonra vücut enerji için yağ dokusunu kullanmaya başlıyor. Böylelikle yağ yakımı artıyor.

Kalp damar sistemini koruyor

Oruç döneminde kalp damarlarında ateroskleroz (damar sertliği) oluşmuyor, hafifliyor ve kalp krizi riski azalıyor. Damar içi inflamasyon da (iltihaplanma) azalıyor.

Bu da damarları koruyor. Damarlarımız ne kadar gençse biz de o kadar genç oluruz. O zaman oruç kalp ve damar sistemini koruduğu için gençliğimizi de uzatmış oluyoruz.

Beynin öğrenme yeteneğini artırıyor

Oruç, beyindeki nörotrofik faktör dediğimiz sinir sistemini koruyucu maddelerin salınımını artırıyor. Böylece sinir sistemi toksik maddelerden korunuyor ve sinir hücrelerinin ölümü geciktiriliyor ve önleniyor.

Sonuçta hücresel hasar azalıyor. Dolayısıyla Alzheimer ve Parkinson hastalığı riski azalıyor. Nörotrofik faktör beyinde öğrenme yeteneğini de artırıyor.

Karaciğer yağlanmasını azaltıyor

Oruçla birlikte yağ yıkımı da artıyor. Bu sayede kilo vermek kolaylaşıyor ve böylece karaciğer yağlanması azalıyor.

Cildi ve bağırsakları iyileştiriyor

Oruçla birlikte vücut otofaji sürecine girer. Otofaji, vücutta eski hücreleri parçalayarak yeniden kullanılmasına izin veren arınma sürecidir. Otofaji dediğimiz süreç cilde de iyi geliyor. Bağırsak sağlığımız için de faydalı...

Akciğerler için olumlu ama KOAH’lılar dikkat

Sigara içen bireyler için düşündüğümüzde, günlük ortalama 12–16 saatlik sigara içmeme süresi bile akciğerler açısından olumlu bir ara dönem oluşturuyor.

Karbonmonoksit düzeyi düşmeye başlıyor, kandaki oksijen taşıma kapasitesi artıyor, hava yollarındaki irritasyon azalıyor.

Bu durum bazı kişiler için de sigarayı bırakma sürecinin başlangıcı olabiliyor.

Doktora danışmaları gerekir

Ancak Kronik Tıkayıcı Akciğer Hastalığı (ileri KOAH, sık astım atağı olanlar, ciddi solunum yetmezliği bulunanlar) olanlar için durum farklıdır.

Bu hastalarda düzenli ilaç kullanımı, yeterli sıvı alımı, balgamın akışkan kalması çok önemlidir. Oruç sırasında sıvı alımının kısıtlanması, özellikle balgamı koyulaştırabilir ve nefes darlığını artırabilir.

Bu nedenle ciddi kronik akciğer hastalığı olan bireylerin oruç tutmadan önce mutlaka hekimlerine danışmaları gerekir. Diyabet, kalp-damar, böbrek gibi kronik hastalığı olanların da doktora danışmadan oruç tutmamaları gerekir.

Uzman Diyetisyen Ayça Sena Yılmaz

Hangi besinleri sofradan eksik etmemek gerekir?

Uzun süren açlık sonrası bilinçsiz beslenme; mide, karaciğer, böbrek ve kalp gibi organlar üzerinde ek yük oluşturabiliyor. Ayça Sena Yılmaz, bu nedenle Ramazan sofralarında da mutlaka yer verilmesi gereken sağlıklı besinleri şöyle sıraladı:

Kalp-Damar

• Nar: Damarları korur, antioksidandır.

• Ceviz: Omega-3 içerir, kalp dostudur.

• Somon: Sağlıklı yağ içerir, damar sağlığını destekler.

• Zeytinyağı: Kötü kolesterolü düşürmeye yardımcı olur.

• Yulaf: LDL-HDL Kolesterolü dengelemeye destek olur.

Karaciğer

• Enginar: Karaciğeri temizler ve safra artırıcı etki gösterir.

• Brokoli: Detoks etkisi gösterir

• Sarımsak: Karaciğer enzimlerini düzenler.

• Zerdeçal: Hücre yenilenmesini ve enfeksiyon azaltımını destekler.

Akciğer

• Havuç: Akciğer dokusunu korur. Beta-karoten içerir.

• Nar: Güçlü antioksidan, hücre yenilenmesine yardımcı olur.

• Elma: Akciğer fonksiyonlarını destekleyebilir.

• Yeşil çay: Antioksidandır, hücre yenilenmesine yardımcı olur.

Mide

• Muz: Mide asidini dengelemeye yardımcı olur.

• Yoğurt (probiyotik): Mide ve bağırsak florasını destekler.

• Zencefil, zerdeçal: Mide bulantısını önler.

• Yulaf: Mideyi yatıştırır, gaz yapmaz

Pankreas

• Ispanak: Antioksidan içerir, hücreleri korumaya yardımcı olur

• Brokoli: Kan şekeri dengeler,

• Yaban mersini: İltihap azaltmasına yardımcı olur

• Tam tahıllar: İnsülin dengesine katkı sağlar.

• Tarçın: Kan şekerini dengeler

Bağırsak

• Kefir: Probiyotik kaynağıdır. Bağırsak sistemini destekler

• Lifli sebzeler (kabak, pırasa): Bağırsak hareketlerini düzenler.

• Turşu (doğal fermente): Bağırsak florasını güçlendirir.

Beyin

• Ceviz: Omega-3 sayesinde hafızayı destekler.

• Yumurta: Kolin içerir, beyin fonksiyonlarına katkı sağlar.

• Yaban mersini: Hücreleri koruyan antioksidan içerir.

• Bitter çikolata (% 70+): Kan akışını artırabilir.

• Balık (özellikle somon): Sinir hücrelerini destekler.

Böbrek

• Maydanoz: İdrar söktürücü etki gösterir, böbreklerin temizlenmesine yardımcı olur.

• Limon: Sitrat içerir, böbrek taşı oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.

• Elma: Antioksidan içerir, böbrek sağlığını destekler.