Romatizma hangi hastalıklarla karıştırılır?

Romatizma sanılanın aksine tek bir hastalık değildir. Yüzlerce çeşidiyle eklem, kas ve bağ dokusunu tutan, bağışıklık sistemi kaynaklı (otoimmün), iltihaplı veya dejeneratif (kireçlenme) rahatsızlıklardır.

Romatizmal hastalıkların her yaş grubunda görülebileceğine dikkat çeken Romatoloji Uzmanı Dr. Ege Sinan Torun, bu konuda önemli noktalara değindi:

Dr. Ege Sinan Torun

Teşhisi zordur

Romatizmal hastalıklar teşhisi en zor hastalıklar arasında yer alır. Genellikle bel/boyun fıtığı, fibromiyalji (yumuşak doku romatizması), enfeksiyonlar (Brusella, hepatit), tiroid bozuklukları, diyabet ve bazen kanser gibi diğer ciddi hastalıklarla karıştırılabilir veya onlarla birlikte seyredebilir.

Kandaki iltihap düzeylerine de bakılmalı

Günlük hayatta hastaları romatoloji polikliniğine getiren bir diğer önemli nedeni de enfeksiyonlar başta olmak üzere diğer nedenler araştırıldığı halde sebebi bulunamayan C-reaktif protein (CRP), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) gibi kandaki iltihap düzeyini gösteren belirteçlerin yüksekliğinin araştırılmasıdır.

Pek çok iltihaplı eklem romatizması, gibi otoimmün bağ doku hastalıkları ve vaskülitler kanda akut faz reaktanı adı verilen CRP ve ESH gibi belirteçlerin yükselmesine neden olabilir. Romatoloji polikliniği bu hastaların detaylı tıbbi sorgusunu yapar, muayenesini gerçekleştirir ve tetkikler isteyerek bu duruma neden olabilecek romatizmal hastalıkları araştırır.

Ağrı ve şişlik varsa dikkat!

Romatizma denince çoğu kişinin aklına vücut ağrıları gelir. Ancak ağrıya neden olan her tablo romatolojinin alanına girmez. Bir hasta romatoloji polikliniğine en sık eklem ağrıları ile başvurur. Ancak eklem ağrılarının hepsi romatolojinin temel olarak ilgilendiği iltihaplı eklem romatizmaları ile ilişkili olmayabilir.

- Eklem ağrıları istirahatle artıp, hareket etmekle hafifleyen inflamatuar ağrı karakteri adı verilen belirli özelliklere sahipse,

- Bu ağrılara şişlik, kızarıklık, eklemlerde ısı artışı gibi belirtiler ve yarım saat veya daha uzun süren sabah tutukluğu eşlik ediyorsa,

Hastada romatoid artrit, ankilozan spondilit psöriatik artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklarla ilişkili eklem ağrıları olabilir. Bu belirtileri yaşayan hastaların öncelikli olarak romatoloji polikliniğine başvurması önerilir.

Nedeni bilinmeyen ateş ve kilo kaybı araştırılmalı

Eklem ağrıları dışında romatoloji polikliniğine başvurunun diğer önemli nedenleri arasında ateş, kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık, aşırı gece terlemesi gibi belirtiler de mevcuttur.

Bu belirtileri olan hastaların elbette ilk başvuracakları poliklinik romatoloji polikliniği değildir.

Ancak aile hekimliği, iç hastalıkları ve enfeksiyon hastalıkları tarafından tetkik edilip enfeksiyon ve kanser gibi bu belirtileri açıklayacak diğer hastalık gruplarının dışlandığı hastalarda iltihaplı romatizma hastalıkları saydığımız belirtilere yol açıyor. 

Bu hastalarda özellikle enfeksiyon hastalıkları araştırılıp dışlandıktan sonra romatoloji muayenesi yapılması ve romatizmal tetkiklerin istenmesi için romatoloji polikliniği başvurusu yararlı olabilir.

Bu hastalıklara işaret edebilir

Sistemik lupus eritematozus (bağışıklık sisteminin vücudun sağlıklı dokularına yanlışlıkla saldırarak eklemler, deri, böbrekler ve kalp gibi organlarda iltihaplanmaya yol açan kronik, otoimmün bir romatizmal hastalıktır.) Erişkin başlangıçlı iltihaplı bir romatizma türü olan still (AOSD) hastalığı ve romatizmal damar iltihabı olarak bilinen vaskülit nedeni bilinmeyen ateş, kilo kaybı, ciddi gece terlemesi, halsizlik ve iştahsızlığa      neden olabilir.

ROMATİZMAL HASTALIKLAR

Testler pozitif çıkarsa ne yapılmalı?

Romatoloji polikliniklerine başvuruların önemli bir nedeni de farklı branş hekimlerinin istediği romatizmal tahlillerin pozitif çıkmasıdır. Ancak şu iyi bilinmelidir ki tek başına pozitif çıkan tahlillerle iltihaplı romatizma tanısı konmaz.

Çünkü romatologlar hastanın şikayetleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları ve röntgen, bilgisayarlı tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemlerinde saptanan bulguları bir arada değerlendirir.

Yüzde yüz iltihaplı romatizma olmayabilir

Sağlıklı kişilerde de, özellikle 40-50 yaşlardan itibaren, yaş arttıkça romatoid faktör gibi bazı romatizmal testlerin pozitif olabileceği, her pozitif değerin yüzde yüz iltihaplı romatizmayı göstermeyeceği akılda tutulmalıdır.

Farklı branştaki doktorların yönlendirmesi önemli

Romatizmal hastalıkların sistemik olduğu, vücudun tüm organ ve sistemlerini etkileyebildiği unutulmamalıdır. Bu yüzden her branşta hasta gören doktorların ihtiyaç duyduğunda hastalarını romatolojiye yönlendirmeleri gerekir. 

Erken tanı ve yaşam kalitesinin korunması açısından doğru bilgiye ulaşmak için romatoloji uzmanlarının değerlendirme yapması şarttır. 

Hastalara yaşam tarzı önerileri

Hastalar hem ilaç tedavisi hem de doğru yaşam tarzı önlemleri ile romatizmayı etkili bir şekilde yönetebilirler.

- Kireçlenme (osteoartrit) gibi iltihapsız romatizmal hastalıklarda, eklemlere aşırı yük bindirmemek büyük önem taşır. Bu nedenle egzersizler dikkatle seçilmelidir. Kilo kontrolü sağlanmalı, fazla kilo alımından kaçınılmalıdır.

Düzenli yürüyüş gibi düşük etkili egzersizler önerilir. Ayrıca kaplıca tedavileri ve yüzme gibi aktiviteler de rahatlatıcı ve destekleyici olabilir.

- Romatoid Artrit, ankilozan spondilit gibi iltihaplı romatizma hastaları ise iltihap kontrol altına alındıktan sonra eklem hareketliliğini korumak için düzenli egzersiz yapmalı.

Özellikle yüzme, omurga tutulumlu hastalarda postürün korunmasına yardımcı olur. Bu hastalar kaplıcadan kesinlikle uzak durmalı ve aşırı güneşten de kaçınmalıdır.

- Eklemler, cilt, böbrekler ve kalp gibi birçok organı etkileyebilen romatizmal bir hastalık olan sistemik lupus eritematozus olan kadınlar, gebelik planlaması veya hormon içeren ilaç kullanımı öncesinde mutlaka romatologlarına danışmalıdır. Lupus ve dermatomiyozit hastaları güneş ışınlarından korunmalı ve yüksek faktörlü güneş kremi kullanmalıdır.

- Raynaud Fenomeni, soğuk veya stresle tetiklenen, el/ayak parmakları, burun veya kulak uçlarındaki küçük kan damarlarının aşırı daralmasıyla oluşan kan akışı kısıtlanmasıdır.

Sekonder (İkincil) Raynaud, romatizmal hastalıklara bağlı gelişen türdür. Bu hastalar soğuktan korunmalı, eldivensiz dışarı çıkmamalı ve soğuk su kullanımını sınırlamalıdır.

- Ayrıca ağız ve diş sağlığına dikkat edilmesi, özellikle bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan hastaların diş veya cerrahi işlemler öncesi romatolog onayı alması önemlidir.