Sanayici borca faize çalıştı
Türkiye’nin ikinci 500’deki şirketleri 2025’te üretim ve satıştan 160 milyar lira kazandı. Kazancın yüzde 87’si finansmana gitti, toplam borç ise bir yılda 1.3 trilyon liraya ulaştı.
Çalışanlar açısından gelirdeki erimenin etkisini artırdığı 2025, sanayici için de yüksek faiz ve finansman sorunun gündemden düşmediği bir yıl oldu. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO), ‘Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu’ araştırması da bu sorunu yeniden gözler önüne serdi. Orta büyüklükteki firmaların ağırlıkta olduğu araştırmaya göre, sanayici kârının yüzde 86.7’si finansman giderine ayırdı. Borçlar, yüzde 50.2 arttı.
İSO İkinci 500’ün üretimden satışları, 2025’te yüzde 25.7 artışla 1 trilyon 750 milyar lira oldu. 2025’te yüzde 25.4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi ile arındırıldığında üretimden satışlar reel olarak binde 2 arttı.
Sanayicinin faaliyet kârı, 2025’te yüzde 35.4’lük artışla 160 milyar lira oldu. Yüzde 7.7’de kalan faaliyet kârlılığı oranı da son 10 yılın ortalaması yüzde olan 10.9’a yaklaşamadı. Şirketlerin vergi öncesi kâr ve zarar toplamı yüzde 34’lük artışla 46 milyar lira, vergi öncesi dönem kârlılığı da yüzde 2.2 oldu. Bu oran da 2015-2024 ortalaması yüzde 6.6’nın gerisinde kaldı.
BORÇLAR KATLANDI
Şirketlerin finansman giderleri yüzde 45.2 arttı, 138 milyar liraya çıktı. Faaliyet kârı yüzde 35.4’lük yükselişle 160 milyar lira oldu. Finansman giderinin faaliyet kârına oranı, yüzde 86.7 oldu. Ayrıca net kambiyo zararı 2024’e göre 4 kat arttı ve 26 milyar liraya çıktı. Kambiyo zararı (kur farkından kaynaklı zarar) dışındaki diğer faaliyetlerden elde edilen net kâr 55 milyar lira oldu.
Borçların aktifler içindeki payı yüzde 51.8 olurken özkaynakların payı yüzde 48.2’de kaldı. Borçların özkaynaklara oranı yüzde 107.5 oldu. Toplam borçlar, yüzde 50.2’lik artışla 1 trilyon 273.7 milyar liraya çıktı. Alt kalemlere göre mali borçlardaki artış yüzde 52.1, diğer borçlarda ise yüzde 48.2 oldu.
Gıda sektörü ilk sırada
Üretimden satışlara göre 5 milyar 317 milyon lira ile Teksan Jeneratör listede birinci sıraya yerleşti. Onu, 5 milyar 308 milyon lira ile Norm Salihli Vida ve Cıvata ikinci, 5 milyar 306 milyon lira ile Biska Tekstil üçüncü oldu. Listeye 2025’te 69 yeni kuruluş girdi. 26 kuruluş, 2024 araştırmasında İSO 500’de iken 2025’te ise İSO İkinci 500’e geriledi. Listedeki firmaların yüzde 62’si 4 sektörde toplandı. İlk sırada ‘gıda ürünleri sanayisi’ yer aldı. Gıdayı, ‘kimyasal ürünler, plastik ve kauçuk ürünleri sanayi’, ‘ana metaller ve makine imalat sanayi’ takip etti. Ayrıca listede şirketlerin faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr/zarar toplamının yüzde 28.8’lik artışla 264 milyar liraya çıktığı da görüldü.
‘Güçlü sanayi yapısı şart’
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, finansman maliyeti yüküne dikkat çekerek, “Finansman giderinin faaliyet kârına oranının yüzde 87’ye yükselmesi, sanayicimizin kazandığının önemli bir bölümünü finansman maliyetlerine ayırmak zorunda kaldığını gösteriyor. Bu tablo, dönemin ekonomik yükünü bir kez daha sanayi sektörümüzün omuzladığını ortaya koyuyor” dedi. Bahçıvan, sürdürülebilir büyümenin, enflasyonla kalıcı mücadele, toplumsal refahın yükselmesi ve güçlü bir sanayi yapısıyla mümkün olacağını aktardı.