Savaşın ayak sesleri

Avrupa yeniden silahlanıyor...

Rusya, son dönmede nükleer silahların masada olduğunu hatırlatan açıklamalar yapıyor.

NATO, Rusya’ya karşı doğu kanadını tahkim ediyor.

Polonya, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Bulgaristan, Slovakya, Macaristan ve Finlandiya’da NATO’nun çok uluslu muharebe grupları konuşlandırılmış durumda.

Avrupa, olası bir Rusya-NATO çatışmasına karşı savunma hazırlıklarını artırıyor.

Dünya, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana, en tehlikeli gerilim dönemini yaşıyor.

Ve savunma harcamalarında rekor düzeyde artış...

★★★

Yıl 1914...

Avrupa’nın büyük devletleri birbirlerini tehdit ediyorlardı.

İttifaklar kurulmuş, silahlanma yarışı hızlanmıştı.

28 Haziran 1914’te Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand, Saraybosna’da öldürüldü.

Bir suikast...

Ardından ültimatomlar, seferberlikler, savaş ilanları...

Ve 1914’te, Birinci Dünya Savaşı başladı.

Savaşın gerçek nedeni, Saraybosna’daki suikast değildi.

Yıllardır biriken düşmanlıklar, silahlanma yarışı ve büyük devletlerin yanlış hesaplarıydı.

Birinci Dünya Savaşı dört yıl sürdü.

Yaklaşık 20 milyon insanın hayatına mal oldu.

Osmanlı, Alman, Avusturya-Macaristan ve Rus imparatorlukları tarihe karıştı.

Ve haritalar yeniden çizildi.

★★★

Tarih, 1939’da bir kez daha tekerrür etti.

Hitler Almanya’sı, 1 Eylül 1939’da Polonya’ya saldırdı.

İki gün sonra İngiltere ve Fransa, Almanya’ya savaş ilan etti.

İkinci Dünya Savaşı başladı.

Savaşın sonunda Avrupa harabeye döndü.

Yaklaşık 70 milyon insan hayatını kaybetti.

Şehirler yıkıldı, ülkeler haritadan silindi.

Hiroşima ve Nagazaki’de dünya, ilk kez atom bombasının yıkıcı gücüyle yüzleşti.

Birinci Dünya Savaşı imparatorlukları yıktı. İkinci Dünya Savaşı ise insanlığa, bir üçüncüsünün medeniyetin sonunu getirebileceğini gösterdi.

Ama insanlık ders almadı...

★★★

1945’ten sonra uluslararası düzen oluşturuldu.

Temel amaç, böyle bir felaketin tekrarını önlemekti.

1949’da NATO...

1955’te Varşova Paktı kuruldu.

Ve Avrupa iki askerî blok arasında bölündü.

★★★

Gel zaman, git zaman...

1991’de Sovyetler Birliği dağıldı. Varşova Paktı tarihe karıştı.

Ancak, Rusya ile Batı arasındaki güven bunalımı ortadan kalkmadı.

NATO, Rusya’yı çevreleme politikası izledi ve doğuya doğru genişledi.

1999’da Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti...

2004’te Estonya, Letonya, Litvanya, Bulgaristan, Romanya, Slovakya ve Slovenya...

2009’da Arnavutluk ve Hırvatistan...

2017’de Karadağ, 2020’de Kuzey Makedonya NATO’ya katıldı.

★★★

ABD’nin, İngiltere ve NATO’nun kışkırtmasıyla Rusya, 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya saldırı başlattı.

Ve ABD’nin yıllardır arzuladığı stratejik hedeflerden biri daha gerçekleşti.

Finlandiya, 4 Nisan 2023’te; İsveç 7 Mart 2024’te NATO’ya katıldı.

NATO, sadece Finlandiya üzerinden Rusya’yla yaklaşık 1.340 kilometrelik yeni bir sınıra sahip oldu.

NATO’nun üye sayısı 32’ye ulaştı.

★★★

Ve bugün...

Putin, Rus topraklarına doğrudan saldırı olması durumunda, elindeki bütün silahların kullanılmasının gündeme geleceğini belirtti.

Açık bir nükleer silah uyarısı...

Trump’ın bir başarı hikayesine ihtiyacı var. Ukrayna savaşının sona ermesini istiyor.

Putin savaşta elde ettiği avantajın verdiği özgüvenle, barışı Avrupa’nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirecek kapsamlı bir anlaşmaya bağlamaya çalışıyor.

Ukrayna ise, toprak bütünlüğünü korumaktan yana...

★★★

Türkiye, NATO üyesi.

Aynı zamanda Karadeniz’e kıyısı olan, Rusya ve Ukrayna’yla ilişkilerini sürdüren bir ülke.

Bu nedenle Rusya-NATO geriliminin büyümesi, Türkiye’nin güvenliğini doğrudan ilgilendirir.

Karadeniz’de deniz ticaretinin aksaması ve askerî hareketliliğin artması, Türkiye açısından ciddi riskler taşır.

Türkiye’nin elindeki en önemli stratejik güvencelerden biri, 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi...

Türkiye’nin ulusal çıkarı, Karadeniz’in büyük güçler arasında bir çatışma alanına dönüşmesini önlemektir.

Bu nedenle, Montrö’nün hükümlerine her zamankinden daha güçlü biçimde sahip çıkmalıdır.

Ve Montrö ile Türkiye’nin geleceğini güvence altına alan Atatürk’ün stratejik dehasını, bugün bir kez daha minnet ve saygıyla anarak...

★★★

Ve unutulmamalı...

Birinci Dünya Savaşı’nı başlatanlar, sonunu göremedi.

İkinci Dünya Savaşı’nı başlatanlar, sonuçlarını hesaplayamadı.

Üçüncü bir dünya savaşında ise, kazananın kim olacağını tartışacak bir dünya kalmayabilir.

Fakat asıl tehlike, Trump gibi öngörülemez aktörlerin; gücü hukukun, kişisel çıkarları her şeyin önüne koyan siyaset anlayışının varlığı...

★★★

Hitler’in orduları Avrupa’yı işgal ederken, İtalya’nın faşist diktatörü Mussolini de savaşın galipleri arasında yer almak istiyordu.

Mussolini’nin söylediği söz, bir diktatörün insan hayatına verdiği değeri ortaya koyuyordu:

“Barış masasına oturabilmek için birkaç bin ölüye ihtiyacım var.”

İşte ihtirasın, aklı ve vicdanı esir aldığı siyasetin insanlığa ödettiği bedel...

Ve insanlığın en büyük felaketi, savaşı başlatacak güce sahip olanların, onu durduracak akıldan yoksun olması...

Yazarın Diğer Yazıları