Telefonunuzda yüklüyse hayatınızı mahvedebilir
Yeni bir araştırma, uyku takip uygulamalarının uykusuzluk yaşayan kişilerde kaygıyı artırabileceği konusunda uyarıda bulundu. Çalışmaya göre bu uygulamalar, kullanıcıların uyku kalitesine yönelik farkındalığını ve sürekli izleme davranışını artırarak özellikle uykusuzluk belirtileri olan kişilerde stres seviyesini yükseltebiliyor.
Norveç’teki Bergen Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, uyku alışkanlıklarına dair verilerin bazı kullanıcılar için faydalı olduğu görülse de uykusuzluk sorunu yaşayan bireylerin daha fazla olumsuz etki deneyimlediği belirlendi. Araştırmanın ilk yazarı Hakon Lundekvam Berge, uyku uygulamalarındaki hızlı teknolojik gelişimin bilim dünyasının da bu değişime ayak uydurmasını gerektirdiğini ifade etti.
Araştırmaya göre genç yetişkinler uygulamaların geri bildirimlerinden daha fazla etkileniyor. Bu grup hem daha fazla fayda algıladığını hem de daha yüksek düzeyde endişe ve stres yaşadığını bildirdi. Araştırmacılar, bunun genç kullanıcıların dijital sağlık verilerinin olumsuz etkilerine karşı daha hassas olabileceğini gösterdiğini belirtti.
Uyku takibi sektörü ise hızla büyümeye devam ediyor. Pazar araştırma şirketi Grand View Research’e göre ABD’de uyku takip cihazları pazarı 2023 yılında yaklaşık 5 milyar dolar gelir elde etti ve 2030 yılına kadar bu gelirin iki katına çıkması bekleniyor. Çoğu uygulama, akıllı saatler ve fitness bileklikleri gibi giyilebilir cihazlara yerleştirilen sensörler aracılığıyla uykuya dalma süresi, toplam uyku süresi ve uyku verimliliği gibi ölçümleri takip ediyor.
Araştırmacılar Norveç’te ortalama yaşı 50 olan binden fazla kişiyle anket gerçekleştirdi. Katılımcılara uyku uygulaması kullanımları, mevcut uyku sağlıkları ve uygulamaların olumlu ya da olumsuz etkilerini yaşayıp yaşamadıkları soruldu. Bulgular, kullanıcı deneyimini belirleyen en önemli faktörün yaş olduğunu ortaya koydu.
18–35 ve 36–50 yaş aralığındaki katılımcılar daha iyi uyku ve uykuya öncelik verme eğilimi gibi olumlu sonuçlar bildirse de aynı gruplar daha yüksek stres ve kaygı seviyeleri de yaşadı. Araştırmacılar, uygulama çıktısına aşırı odaklanmanın uyku kalitesini kötüleştirebileceği uyarısında bulundu.
Çalışmanın ikinci yazarı Karl Erik Lundekvam, özellikle insomnia belirtileri olan kişilerin olumsuz etkiler karşısında daha hassas olduğunu söyledi. Uyku uygulamalarından gelen geri bildirimlerin bu kişilerde stres ve endişeyi artırma olasılığının daha yüksek olduğu, çünkü uykusuzluk yaşayan bireylerde uykuya yönelik dikkat ve kaygının zaten artmış olduğu ifade edildi.
Araştırmacılar, uygulama kullanımının stres yarattığını hisseden kişilere kullanılan ölçümlerin nasıl çalıştığını ve ne kadar doğru olduklarını öğrenmelerini önerdi. Bu yaklaşım kaygıyı azaltmazsa, gece saatlerinde cihazın çıkarılması veya bildirimlerin kapatılmasının değerlendirilebileceği belirtildi. Bununla birlikte araştırma, uygulama geri bildirimlerinin ekran süresini azaltmak gibi sağlıklı uyku alışkanlıkları geliştirmek için motivasyon sağlayabileceğini de vurguladı.