Türkiye emekli ülkesine dönüşüyor! Sosyal güvenlikte alarm zilleri çalıyor
SGK’nın 2024 verileri sosyal güvenlik sisteminin geldiği kritik noktayı gözler önüne serdi. Türkiye’de beş ilde emekli sayısı çalışanlardan fazla. Birkaç yıl içinde bu tabloya yeni illerin eklenmesi bekleniyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2024 yılı verilerine göre Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi büyük bir dönüşüm süreci yaşıyor. Ülke genelinde 25,6 milyon aktif sigortalıya karşılık, 16,6 milyon pasif sigortalı bulunuyor. Bunların 12 milyonu doğrudan emekli maaşı alıyor. Ancak özellikle bazı illerde emekli sayısının çalışan sayısını geçmesi, sistemin sürdürülebilirliği açısından alarm veriyor.
EMEKLİNİN ÇALIŞANDAN FAZLA OLDUĞU İLLER
SGK’nın il bazlı verilerine göre; Zonguldak, Sinop, Giresun, Bartın ve Balıkesir, Türkiye’de emeklilerin çalışanlardan fazla olduğu ilk beş ili oluşturuyor.
Zonguldak: 149 bin 500 aktif çalışana karşılık 180 bin 865 emekli bulunuyor. Bu da şehirde her 10 kişiden 3’ünün emekli olduğu anlamına geliyor.
Sinop: 54 bin 520 çalışana karşılık 65 bin 514 kişi emekli maaşı alıyor. Nüfusun yaklaşık yüzde 29’u emekli konumunda.
Giresun: 109 bin çalışan varken, emekli sayısı 120 binin üzerinde.
Bartın: 52 bin 313 aktif çalışana karşın 57 bin 600 pasif sigortalı var.
Balıkesir: 361 bin 200 çalışana karşılık 368 bin 400 kişi emekli maaşı alıyor.
Bu illerde sosyal güvenlik sisteminin temel göstergesi olan aktif/pasif oranı neredeyse 1’in altına düşmüş durumda. Yani bir çalışana neredeyse bir emekli düşüyor.
KRİTİK EŞİK AŞILDI: 1.61 ÇALIŞAN 1 EMEKLİYE YETİYOR MU?
Patronlar Dünyası'nda yer alan habere göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye genelinde aktif/pasif oranı 1.61'e gerilemiş durumda. Bu oran, bir çalışanın bir emekliyi finanse etmesinin sınırlarına dayandığını gösteriyor. Uzmanlara göre ideal oran 3 ila 4 çalışanın bir emekliye destek olması yönünde. Ancak mevcut tablo, sosyal güvenlik sisteminin yükünün her geçen yıl arttığını gözler önüne seriyor.
SIRADA HANGİ İLLER VAR?
Beş ilin dışında bazı şehirlerde de tablo hızla değişiyor. Amasya, Artvin, Çorum ve Edirne, çalışan ve emekli sayısının neredeyse başa baş gittiği iller arasında yer alıyor. Eğer mevcut eğilim sürerse, bu iller de kısa süre içerisinde emekli nüfusun çalışan sayısını geçtiği iller arasına girecek.
Amasya: 86 bin çalışana karşılık 84 bin emekli
Artvin: 42 bin 636 çalışana karşı 42 bin 490 emekli
Çorum: 123 bin 217 çalışana karşılık 120 bin emekli
Edirne: 117 bin 604 çalışana karşı 114 bin 975 emekli
SOSYAL GÜVENLİĞİN NEFES ALDIĞI BÖLGELER DE VAR
Öte yandan bazı şehirlerde sistem hâlâ nefes alabiliyor. Örneğin; Şırnak, Şanlıurfa ve Mardin, yüksek çalışan sayısı ile dikkat çekiyor.
Şırnak: 124 bin çalışana karşı sadece 21 bin emekli. Her 1 emekliye 5.7 çalışan düşüyor.
Şanlıurfa: 374 bin çalışana karşı 96 bin emekli. Oran 3.8’e 1.
Mardin: 190 binin üzerinde çalışana karşı 54 bin 464 emekli. Oran 3.4’e 1.
Bu oranlar, genç nüfusun yoğun olduğu illerde sosyal güvenlik sisteminin hâlâ güçlü kaldığını gösteriyor.
EMEKLİLİKTE YENİ KRİZ KAPIDA MI?
Türkiye’de emeklilik sisteminde yaşanan bu dengesizlik, önümüzdeki yıllarda çok daha büyük bir krizin habercisi olabilir. Son iki yılda 2.9 milyon kişinin emekli olduğu göz önünde bulundurulursa, sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükün daha da artacağı öngörülüyor. Uzmanlar, aktif çalışan sayısının artırılması ve emeklilik sisteminde reform yapılması gerektiği konusunda uyarıyor.