Türkleri durdurmak için kıtayı tek çatı altında toplamak istemişler

1453’te İstanbul’un fethiyle Avrupa içlerine ilerleyen Osmanlı ordusu kıtada büyük bir paniğe yol açtı. Bohemya Kralı Jiří z Poděbrad, 1464’te hazırladığı tarihi planla Avrupa devletlerini ortak Meclis, bütçe ve ordu etrafında birleştirerek Türk ilerleyişini durdurmayı hedefledi.

Bugünkü Avrupa Birliği’nin temelini oluşturan ve bir devlet yöneticisi tarafından kaleme alınan ilk somut birlik projesi, 1464 yılında Osmanlı korkusuyla ortaya atıldı.

1453’te Türklerin İstanbul’u fethetmesi ve Balkanlar üzerinden Avrupa içlerine doğru hızla ilerlemesi kıta genelinde büyük bir panik yarattı. Bu gelişme üzerine Bohemya Kralı Jiří z Poděbrad, Avrupa devletlerini tek bir çatı altında toplamayı hedefleyen tarihi bir plan hazırladı.

Mezhep kavgalarını Bbrakıp birleşme çağrısı

Kral Jiří, "Tractatus" adıyla bilinen diplomatik tasarısında, Osmanlı ilerleyişini durdurabilmenin tek yolunun Avrupa içindeki tüm dini ve siyasi çatışmaları geride bırakmak olduğunu savundu.

Tarihçiler tarafından modern Avrupa bütünleşmesinin ilk ciddi devlet projesi olarak kabul edilen bu metinde, Hristiyan prenslerin kalıcı bir "Barış Birliği" kurması önerildi.

Ortak Meclis, ortak bütçe ve ortak ordu

Projenin hayata geçmesi için Bohemya Kralı başta Fransa, Polonya, Macaristan, Venedik ve Burgonya olmak üzere Avrupa saraylarına özel elçiler gönderdi.

Tasarıya göre kurulacak bu yeni yapının işleyişi bugünkü uluslararası kurumlara oldukça benziyordu:

• Üye devletlerin katılımıyla her yıl düzenli toplanacak ortak bir meclis kurulacaktı.

• Ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları savaşmadan çözecek uluslararası bir mahkeme oluşturulacaktı.

• Osmanlı’ya karşı ortak savunma ve askeri seferberlik yürütmek amacıyla ortak bir bütçe ve ordu tesis edilecekti.

Projenin sonunu Papa getirdi

Kâğıt üzerinde kusursuz görünen bu birlik hayali, Avrupa’daki güç dengelerine takıldı. Kendi otoritesini ve kilisenin üstünlüğünü devre dışı bırakan bu seküler birliğe sert tepki gösteren Papa II. Paulus, 1466 yılında Kral Jiří’yi aforoz etti.

Hemen ardından Papa’nın teşvikiyle harekete geçen Macar Kralı Matthias Corvinus, 1468’de Bohemya topraklarını işgal etti. Böylece Türkleri durdurmak amacıyla tasarlanan ilk Avrupa birliği girişimi, daha hayata geçemeden tarihin tozlu raflarına kaldırıldı.

İlginizi çekebilir