Umut vere keşif: Hafıza kaybını yavaşlatıyor
Bilim insanları, Alzheimer hastalığında hafıza kaybını yavaşlatabilecek yeni bir yaklaşım keşfetti. Yeni bir çalışmaya göre, sinir hücrelerinde hasara yol açan bu nörodejeneratif hastalıkta, PTP1B adlı bir enzimin hafıza kaybına katkıda bulunduğu tespit edildi.
New York’taki kâr amacı gütmeyen Cold Spring Harbor Laboratory’de yürütülen araştırmada, PTP1B enziminin Alzheimer benzeri belirtiler gösteren farelerde hafıza gerilemesiyle bağlantılı olduğu ortaya kondu. Bulgular, enzimin bağışıklık hücreleri arasındaki sinyalleşmede yeni bir rolü olduğunu gösterirken, Alzheimer tedavisi için umut vadeden bir hedef olabileceğine işaret ediyor.
Çalışmanın sorumlu yazarı ve laboratuvarda profesör olan Nicholas Tonks, PTP1B’yi 1988’de keşfettiğinden bu yana enzimin sağlık ve hastalıklardaki rolünü inceliyor. Tonks ve ekibi, PTP1B aktivitesinin azaltılmasının, beynin bağışıklık hücrelerinin Alzheimer ile ilişkili protein birikimleri olan amiloid-beta (Aβ) plaklarını temizlemesine yardımcı olduğunu belirledi.
Bu bağışıklık hücreleri mikroglia olarak adlandırılıyor ve normalde beyindeki atıkları temizliyor. Ancak hastalık ilerledikçe bu hücrelerin işlevlerini yerine getirmekte zorlandığı belirtiliyor. Araştırma, PTP1B’nin, mikroglianın hasara nasıl tepki verdiğini ve Aβ plaklarını nasıl temizlediğini düzenleyen SYK adlı bir proteinle etkileşime girdiğini ortaya koydu.
Çalışmanın baş yazarı Yuxin Cen, hastalık süreci ilerledikçe bu hücrelerin “yorulduğunu ve daha az etkili hale geldiğini” ifade etti. Cen, PTP1B’nin baskılanmasının mikroglianın işlevini iyileştirerek Aβ plaklarının temizlenmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
PTP1B enziminin daha önce obezite ve tip 2 diyabet gibi metabolik hastalıklarda önemli bir rol oynadığı biliniyor. Bu hastalıkların da Alzheimer için risk faktörleri arasında yer aldığına dikkat çekiliyor.
Laboratuvar, PTP1B inhibitörlerini farklı alanlarda kullanmak üzere geliştirmeye devam ediyor. Alzheimer için ise Tonks, mevcut onaylı ilaçların PTP1B inhibitörleriyle birlikte kullanıldığı kombinasyon tedavilerinin mümkün olabileceğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Alzheimer tedavisinde şu anda donepezil gibi kolinesteraz inhibitörleri ve ileri evrelerde memantin gibi NMDA reseptör antagonistleri kullanılıyor.
Tonks, tedavideki temel hedefin Alzheimer’ın ilerlemesini yavaşlatmak ve hastaların yaşam kalitesini artırmak olduğunu vurguladı. Dünya genelinde 55 milyondan fazla insanın demansla yaşadığı, Alzheimer’ın bu vakaların yüzde 70’ine kadarını oluşturduğu belirtiliyor. Annesi Alzheimer hastası olan Tonks, hastalığı “kişiyi parça parça kaybettiğiniz yavaş bir yas” olarak tanımladı.