Yoksuldan alıp faize verdiler
Faiz giderlerinin bütçe açığının ‘temel belirleyicisi’ olduğunu belirten Ekonomist Çağrı Sarıkaya, deprem ve sosyal yardım harcamalarının ise milli gelire oranla gerilediğini söyledi.
Bütçenin öncelikleri arasında vatandaşın geçim krizi yok. Milyonlarca vatandaş ay sonunu getirmekte zorlanırken, borçlarının yalnızca asgari tutarını ödeyebiliyorken iktidar, trilyonlarca liralık bütçenin aslan payını faiz ödemeleri için kullanmaya devam ediyor. Akbank Başekonomisti Çağrı Sarıkaya, hem deprem harcamalarının hem de sosyal yardımların milli gelire oranla gerilediğini vurguladıktan sonra “Faiz giderleri, bütçe açığının temel belirleyicisi” dedi.
SAĞLIĞIN İKİ KATI
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bütçe verilerine göre bu yılın ocak-nisan döneminde ödenen vergilerin yüzde 25.9’u faiz ödemelerine gitti. Bu yılın ilk 4 ayında 1.1 trilyon lirayı aşan faiz ödemeleri, sağlık hizmetleri için ayrılan kaynağı 2’ye katladı. Faiz yükü, eğitim harcamalardan yüzde 39.7, sosyal güvenlik ve sosyal yardım ödeneğinden de yüzde 14.2 daha fazla oldu.
Bütçedeki nominal verileri milli gelire oranlayan Akbank Başekonomisti Çağrı Sarıkaya da benzer sonuçlar buldu. Bütçe verilerini hem yıllık bazda hem de 2006-2016 dönemiyle karşılaştıran Sarıkaya, “Faiz dışı dengedeki 1.5 puanlık iyileşmeye gelirler 0.4 puan, giderler 1.1 puan katkı yaptı. Giderlerin payındaki düşüşte sermaye transferleri (deprem harcamalarının azalması) ve cari transferler altındaki sağlık, emeklilik ve diğer sosyal yardımlar ana sürükleyiciler” yorumunu yaptı.
Verilere göre 2006-2016 arasında sağlık, emeklilik ve sosyal yardım kaleminin milli gelire oranı yüzde 3.9’ken, bu oran 2025’in ikinci çeyreğinde yüzde 3.3’e, bu yıl ise yüzde 2.4’e indi.
Sarıkaya, milli gelirin yüzde 3.6’sına ulaşan faiz giderleri için “Bütçe açığının temel belirleyicisi” diye yazdı.
İşçiden kesilen vergi bütçeyi taşıyor
Bütçenin giderler tarafı gibi gelirler kalemi de maliye politikasında kaynakların dağılımının ne kadar yanlış yapıldığını ortaya koyuyor. Büyük bir kısmı çalışanların maaşından kesilen Gelir Vergisi’nin milli gelire oranı 2006-2016 arasında yüzde 3.6’yken, geçen yıl yüzde 4’e, bu yıl ise yüzde 4.8’e ulaştı. Diğer yandan Kurumlar Vergisi gelirinin, milli gelire oranı 1 yılda 0.2 puan azalarak yüzde 1.6’ya indi. Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinin milli gelire oranı da bu yıl, 2006-2016 dönemine kıyasla 0.4 puan azaldı.