14 yıl boyunca maaşları eksik yatıran dev banka 66 bin çalışanına rekor tazminat ödeyecek

Avustralya’nın en büyük bankalarından biri olan National Australia Bank’ın (NAB) 10 yılı aşkın süredir yaptığı yüksek tutarlı eksik ödemeler nedeniyle, 65 binden fazla mevcut ve eski çalışan toplam 169 milyon dolarlık tazminatı paylaşacak.

Banka, Avustralya’nın tüm eyalet ve bölgelerinde 10 yılı aşkın bir süre boyunca eksik ödeme yapılan 65.999 çalışana yönelik telafi ödemelerini tamamlamak üzere.

NAB, 2012 ile 2026 yılları arasında bordro hataları ve iş yeri sözleşmelerinin yanlış uygulanması nedeniyle binlerce personeline eksik ödeme yaptı. Sorunlar; hatalı ücretlendirme, fazla mesai, yıllık izin hakları, işten çıkarma tazminatları ve emeklilik katkı payları gibi kalemleri kapsıyordu. Ayrıca banka, çalışanların mesai saatlerini doğru bir şekilde kaydetmekte ve izin bakiyelerini hesaplamakta da yetersiz kaldı.

Farklı bankacılık ve yönetim pozisyonlarında görev yapan tam zamanlı, yarı zamanlı ve geçici personelin etkilendiği bu süreçte NAB, tespit edilen hataların büyük kısmını düzelterek çalışanlarına şimdiye dek en az 155 milyon dolar ödeme yaptı.

Toplam 169 milyon dolarlık tazminat paketi; 127 milyon dolarlık geriye dönük maaş ödemesini, 34 milyon dolarlık faizi ve 8 milyon dolarlık emeklilik hakkını içeriyor. Buna ek olarak banka, Commonwealth Konsolide Gelir Fonu'na da 2 milyon dolarlık bir ceza ödemesi gerçekleştirecek.

Adil Çalışma Ombudsmanlığı (Fair Work Ombudsman) ile imzalanan "Uygulanabilir Taahhüt" kapsamında yapılan bu ödeme, Avustralya tarihinde bağlayıcı bir taahhüt çerçevesinde ödenen en yüksek "pişmanlık ödemesi" olarak kayıtlara geçti.

Faiz ve emeklilik katkı payları dahil edildiğinde bireysel ödemeler 5 dolar ile 87.000 dolar arasında değişiklik gösteriyor. Çalışan başına düşen ortalama ödeme tutarı ise yaklaşık 1.934 dolar seviyesinde.

Süreç Nasıl Başladı?

NAB, yürürlükteki toplu iş sözleşmesinin uygulanmasında ciddi hatalar bulunduğunu fark etmesinin ardından, 2019 yılının sonlarında durumu kendi inisiyatifiyle Adil Çalışma Ombudsmanlığı’na bildirdi. Bu bildirimin ardından banka genelinde başlatılan kapsamlı inceleme, 2012 yılına kadar uzanan uyumsuzlukları gün yüzüne çıkardı.

Eksik ödemelerin temelinde; yönetim ve denetim süreçlerindeki zafiyetler, yetersiz kayıt tutma alışkanlıkları, eskiyen bordro teknolojileri ve uzman bordro personeline yeterli yatırım yapılmaması gibi nedenler yer alıyor. Ayrıca mesai saatlerinin eksik kaydedilmesi, izinlerin hatalı hesaplanması ve birbirini izleyen işletme sözleşmelerindeki hakların göz ardı edilmesi de sürece yol açan diğer faktörler olarak öne çıktı.

Ombudsmanlıktan Sert Eleştiri

Adil Çalışma Ombudsmanı Anna Booth, NAB’ın soruşturma süresince iş birliği yaptığını ve iç denetim mekanizmalarını güçlendirmek için adım attığını belirtti, ancak Ancak Booth, yaşanan durumu şu sözlerle eleştirdi:

"Özellikle böylesine güçlü kaynaklara sahip bir işverende bu denli büyük ve uzun soluklu eksik ödeme sorunları görmek son derece hayal kırıcı. Üstelik bu kurum, kendi yasal olarak bağlayıcı toplu iş sözleşmesi şartlarını bizzat müzakere etmiş olmasına rağmen, sözleşme yürürlüğe girmeden önce bu şartları eksiksiz uygulayabilecek uyumlu bir bordro sistemi kurmayı başaramamıştır. İş yasalarına uymak kurumun tamamını kapsayan bir sorumluluktur. Çalışanların haklarını tam alabilmesi için yeni sözleşme şartlarına uyum planlamasına çok daha erken başlanmalıdır."

Ulaşılamayan çalışanlar ve başvuru süreci

NAB, kendisine ulaşılamayan eski çalışanlarının ödenmemiş alacaklarını Avustralya Federal Hükümeti'nin "sahipsiz paralar" hesabına aktarmayı da taahhüt etti. Çalışanlar, bu hesap üzerinden kendi adlarına bekleyen bir ödeme olup olmadığını kontrol edebilecek.

Konuyla ilgili ücretsiz danışmanlık ve destek almak isteyen çalışanlar ile işverenler, 13 13 94 numaralı Adil Çalışma Bilgi Hattı'nı arayabilir veya Adil Çalışma Ombudsmanı'nın resmi web sitesini ziyaret edebilir. Çalışanların ayrıca doğrudan işverenleriyle veya bağlı oldukları sendikalarla, işverenlerin ise üyesi oldukları işveren dernekleriyle iletişime geçerek rehberlik alabileceği belirtildi.