Bir önceki toplantı Semerkant’da yapılmıştı. Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi adını değiştirmiş Türk Devletleri Teşkilatı ismi konmuştu.
Asil üyeler:
Azerbaycan.
Kazakistan.
Kırgızistan.
Özbekistan.
Ve Türkiye.
Gözlemci üyeler:
Macaristan.
KKTC.
Türkmenistan.
★★★
Son toplantı Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te yapıldı. İleri hedefler konmuştu:
Ekonomik bütünleşme.
Sürdürülebilir kalkınma.
Sayısal (dijital) gelecek.
Herkes için güvenlik.
★★★
Türkçe konuşan ülkeler; bu hedefleri eksiksiz, kusursuz tutturabilseler Çin’i ve ABD’yi kesin zorlarlar. Çünkü Türkçe konuşan ülkelerin topraklarını yan yana getirip toplarsanız Çin’in ve ABD’nin büyüklüğü ile doğal zenginliklerine ulaşıyor.
Niçin Çin’i geçemediler?
Neden ABD olamadılar?
★★★
Yaklaşık 150 yıl önce Kırım Tatarı eğitimci, yazar, düşünce ve fikir adamı İsmail Gaspralı, “kadın erkek eşittir, kızlar da okumalıdır, Avrupa’da ne yenilik yapılmış, ileri olan ne varsa Türkler de birleşip bu ileri hedeflere mutlaka ulaşmalıdır” diyordu.
3 ayaklı sıçrama önerdi.
Dilde birlik.
Fikirde birlik.
İşte (üretimde) birlik.
★★★
Üç ayaklı sıçramada 150 yıl geç kalındı ama yine de umut var. Son toplantıda; “sürdürülebilir kalkınma- dijital gelecek- 34 harfli ortak Türk Alfabesi” hedefleri için dev adımların atılması kabul edildi. (5 fazla harf bizim alfabemiz için değil, diğer devletler kullanacak.) Ancak bizim Cumhurbaşkanı, Bişkek toplantısı için gittiği Kazakistan’da Türk devletlerini; “geriye doğru sıçratacak örnek” sergiledi.
★★★
Kazakistan’ın Türkiye’den aldığı 62.3 milyon dolar borcu vardı. Cumhurbaşkanı, sanki kendi parasıymış, kendi cebinden Kazakistan’a borç vermiş gibi tuttu borcu sildi. Türkiye’nin kendisi dış borçlarını zamanında ödemek için dolar üzerinden dünyanın en yüksek faizini ödeyerek borç para topluyor. Türkiye’nin cumhurbaşkanı, 84 milyon Türk insanının parasını kendi parasıymış gibi siliyor.
★★★
Borç silme:
Bu sürdürülebilir mi?
Bu dijital bir hedef mi?
Bu üretimde birlik mi?
Bu Türklüğe ne fayda?
Bu Türk dünyasına miskinlik, tembellik, sorumsuzluk aşılama değilse ne?
★★★
Borç silme; Nasrettin Hoca’nın “yaşı eşitleme” hikayesine benzedi: Nasrettin Hoca’ya arkadaşları; “Hocam sen mi büyüksün, yoksa kardeşin mi?” diye takılırlarmış. Bir, iki aynı soru... Hoca sonunda; “geçen yıl ben bu soruyu anneme sormuştum. O da ‘kardeşin senden bir yaş küçük’ demişti. Aradan bir yıl geçti, demek ki aynı yaştayız.”
Borcu sil!
Birlik olsun.
★★★
Nobel Ödülü almış Türk bilim insanı Aziz Sancar, İş Bankası’nın 100. kuruluş yıldönümünde bir konuşma yapsın diye İstanbul’a davet edilmişti. Konuşmanın ana konusu; “Bilim ve teknoloji üretiminde Çin’in liderliği ele geçirmesi” üzerineydi. Aziz Sancar, Türk Dünyası ülkeleri ile Çin’i kıyasladı; “Coğrafi büyüklük ve doğal zenginlik açısından hemen hemen eşit olan iki dünyada Çin, bilim ve teknolojide lider oldu ama Türk Dünyası çok geride kaldı. Bunun 7 sebebi var” dedi.
★★★
Ve sebepleri sıraladı:
1- Teknoloji üretimi temel bilimlerden doğar. Türk dünyası temel bilimlere öncelik vermeli.
2- Deney ve gözlem teoriden önce gelir. Türk dünyası deney yapmaya önem vermeli.
3- Politika ve din bilime karışmamalı. Türk dünyası bu karışımı yapmayı marifet sayıyor.
4- Bilim adamına şunu yap, bunu yapma dayatması olmamalı. Türk dünyası bu saplantıdan vazgeçmiyor.
5- Bilim insanları da politika ile dine karışmamalı. Türk dünyası bu karışmayı yapmaya bayılıyor.
6- Kız ve erkek çocuklara eşit eğitim fırsatı verilmeli. Türk dünyası bu konuda eksik kalıyor.
7- Akademik basamak atlama (terfiler) tamamen en iyiye (liyakate) göre yapılmalı. Türk dünyası en iyi insana iş vermeyip en kötü insanı en iyi işin başına getiriyor.
★★★
Türk Devletleri Teşkilatı Bişkek’te toplandı. Türk Cumhurbaşkanı Kırgızistan’ın 62.5 milyon dolarlık borcunu sildi. Dünya birinciliğini Amerikan otomobil sanayinin elinden alan Çin’in elektrikli otomobil üreticisi gelip Manisa’da fabrika kursun diye öpülmedik el, verilmedik teşvik kalmadı. Alfabedeki harf sayısını 34’e çıkartsan ne yazar?