Veriler çok şey söyler. Çok şeyi de gizler. Doğru okumak, doğru yorumlamak gerekir.
2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi’nin ocak ayı verileri açıklandı. İlk ayda;
- Bütçe giderleri 1 trilyon 635 milyar lira
- Bütçe gelirleri 1 trilyon 421 milyar lira
- Bütçe açığı 214.5 milyar lira olarak gerçekleşti.
Faiz harcamaları adeta şahlandı. Anlaya- cağınız, bütçenin ilk ay verileri hiç de iyi sinyaller vermedi. Özetle, “Bütçede işler iyi gitmiyor” yorumu pek de yanlış olmaz. Neden mi? Açıklayayım.
Bir ayda 1 trilyon 181 milyar lira vergi ödedik ama yetmedi
Vatandaş geçen yıl ocak ayında ödediği verginin %55 daha fazlasını ödedi. Her dakika 26.4 milyon vergi ödedik. Bir ayda ödediğimiz vergi 1 trilyon 181 milyar liraya ulaştı. Ama yetmedi. Yılın ilk ayında 214 milyar lira bütçe açığı verdik. Yıl sonuna kadar bu açığın 2.7 trilyon liraya ulaşması öngörülüyor.
Vatandaş, kendine düşeni fazlasıyla yapmış. Geçen yılın aynı dönemine göre %55 daha fazla vergi ödemiş. Vatandaşın tek beklentisi, ödediği vergilerin doğru yerlere harcanması ve artık sırtındaki vergi yükünün bir an önce azaltılması.
Ödediğimiz her 100 liranın 38 lira 61 kuruşu faize gitti
Geçen yıl ocak ayında 163 milyar lira faiz ödemesi yapılmıştı. Bu yıl ocak ayındaki faiz ödemesi 456.4 milyar liraya ulaştı. Artış oranı dudak uçuk-
latacak cinsten.
Bütçenin faiz harcamaları geçen yılın aynı dönemine göre %180 oranında arttı. Faize giden tutar %180 oranında artarken yatırımlar %34.7 azaldı. Ocak ayında yatırıma bir lira harcanırken faize 27 lira harcandığını düşünün. Bu sürdürülemez ve sürdürülmemesi gereken bir durum. Ocak ayında ödediğimiz 1 trilyon 181 milyar lira vergimizin 456.4 milyar lirası faiz olarak adeta buharlaştı.
Bir aylık faiz ödemesini karşılamak için kaç otoyol ve köprü satmak gerekir
Yani ödediğimiz her 100 lira verginin 38 lira 61 kuruşu faize gitti. Yıl sonuna kadar ödeneceği tahmin edilen 2 trilyon 741 milyar liralık faizin altıda birini daha ilk ayda ödedik. Umarız bu hızla devam etmez. Bütçe; emekliye, emekçiye, çiftçiye, sanayiciye, yatırıma, üretime değil; faize gitti.
Son dönemde, iki köprü ve kamuya ait otoyolların işletme devri yoluyla özelleştirilmesi gündemde. 2026 yılı bütçesine “Diğer Sermaye Satış Geliri” adı altında 185 milyar lira gelir tahmini konuldu. Bunun köprü ve otoyol özelleştirmesi için konulduğu kamuoyunda sıkça yer aldı. Bir aylık faiz ödemesi, 2026 bütçesinde yer alan özelleştirme gelir tahmininin 2.46 katı. Anlaşılır gibi, kabul edilebilir gibi değil. Kamunun elde kalan son varlıklarının özelleştirilmesi karşılığında elde edilmesi planlanan gelir bir aylık faiz ödemesinin yüzde 40’ına tekabül ediyor.
Toplanan her 100 lira verginin 51 lira 30 kuruşu sadece KDV ve ÖTV’den
Vergi sistemimizdeki dolaylı vergi ağırlıklı adaletsiz yapı devam ediyor. Ocak ayında tahsil edilen her 100 liralık verginin 51 lira 30 kuruşu sadece KDV ve ÖTV tahsilatından oluşuyor.
İkinci sırayı toplam vergi gelirleri içindeki yüzde 28’lik pay ile Gelir Vergisi tahsilatı oluşturuyor. Bunun içinde bordroludan daha maaşı eline geçmeden kesilen vergiler var. Ama son dönemde faiz başta olmak üzere menkul sermaye iratları üzerindeki stopaj oranlarının yükseltilmesi bu artışta önemli paya sahiptir.
Pembe gözlükleri çıkarma ve gerçeklerle yüzleşme vakti
Bütçe verileri bize çok olumlu şeyler söylemiyor. Faiz dışı fazla verilmesi tek olumlu veri olarak gözüküyor. Ancak, tasarrufun yatırım harcamalarından yapılması bu olumlu veriyi de siliyor.
Hep söylediğimiz gibi, sorunları görmezden gelerek, olduğundan farklı göstererek, özetle pembe tablolar çizerek çözemezsiniz. Doğru teşhis, doğru tedavi için şarttır. Gerçekler acıdır. Acıtır. Acı gerçeklerle yüzleşmeden sorunlar çözülemez. Özetle, pembe gözlükleri çıkarma vaktidir.