4-11 Eylül 1919’da toplanan Sivas Kongresi, CHP’nin ilk kurultayı olarak kabul edilir.
Kongrede kurulan “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”, CHP’nin köküdür.
CHP, sıradan bir parti değil.
★★★
9 Eylül 1923...
Büyük Zafer ve ardından Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra, “Halk Fırkası” kuruldu.
“Halk Fırkası”, Cumhuriyet’i kuran kadronun siyasal çatısı oldu.
Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyet’in ilanı, Halifeliğin kaldırılması ve hukuk-eğitim devrimleri “Halk Fırkası” kadrosu tarafından yapıldı.
★★★
1924...
Partinin adı Cumhuriyet Halk Fırkası oldu.
1927...
Dört temel ilke; Cumhuriyetçilik, halkçılık, milliyetçilik ve laiklik parti programında yer aldı.
1931...
Devletçilik ve devrimcilik ilkeleri de eklenerek “Altı Ok” tamamlandı.
1935...
“Partinin adı “Cumhuriyet Halk Partisi” oldu.
★★★
1938...
Atatürk’ten sonra İsmet İnönü genel başkan seçildi.
1945-1946...
CHP içinde Celâl Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan’ın başını çektiği muhalefet partiden ayrıldı.
Ve 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti (DP) kuruldu.
Bu kopuş, CHP tarihinde ilk büyük ve sonuç doğuran bölünmeydi.
★★★
14 Mayıs 1950...
CHP, 27 yıllık iktidarını seçimle DP’ye bıraktı.
Batı Cephesi Komutanı İnönü, “En büyük yenilgim, en büyük zaferimdir” diyerek iktidarı devretti.
Bu olgunluk, Türkiye’de demokratik rejimin en önemli eşiklerinden biri oldu.
★★★
1965...
İsmet İnönü, CHP’nin siyasal konumunu “ortanın solu” olarak açıkladı.
1967...
Turhan Feyzioğlu ve arkadaşları “ortanın solu” çizgisine karşı çıkarak CHP’den ayrıldı.
Güven Partisini kurdu.
★★★
1972...
Bülent Ecevit, kurultayda yapılan güven oylamasında, parti meclisi çoğunluğunu kazandı.
İsmet İnönü, bu yüzden genel başkanlıktan ayrıldı.
Ecevit, 14 Mayıs 1972’de genel başkan seçildi.
Bu kurultay, CHP tarihinde genel başkanın demokratik yarışla değiştiği ilk büyük dönüm noktası olarak tarihe geçti.
İstifa eden aslında parti lideri değildi, Batı Cephesi Komutanı ve İkinci Adam’dı...
★★★
1973-1977...
CHP, 1973 seçimlerinde birinci parti oldu.
Kıbrıs Barış Harekâtı bu dönemde gerçekleştirildi.
Parti, 1977 seçimlerinde yaklaşık yüzde 41,4’e ulaşarak tarihinin en yüksek oy oranını elde etti.
★★★
12 Eylül 1980...
Askerî darbeyle siyasi partilerin faaliyetleri durduruldu.
Atatürk’ün kurduğu CHP, 1981’de kapatıldı.
★★★
1983-1985...
CHP’nin yasaklı olduğu dönemde Halkçı Parti ve SODEP kuruldu; daha sonra SHP çatısı altında birleştiler.
Bülent Ecevit ise, 1985’te Demokratik Sol Parti’yi (DSP) kurdu.
Bu süreç, CHP geleneğinin farklı partilere dağılmasının ilk büyük örneğiydi.
★★★
9 Eylül 1992...
Eski siyasi partilerin yeniden açılmasına izin verilmesinin ardından CHP, Deniz Baykal’ın genel başkanlığında yeniden kuruldu.
1999...
CHP, genel seçimlerde yüzde 10 barajını aşamadı ve tarihinde ilk kez milletvekili çıkaramadı.
2002...
CHP yüzde 19,39 oyla Meclis’e döndü ve ana muhalefet partisi oldu.
2002 seçiminde yalnızca AK Parti ile CHP’nin barajı geçmesi, CHP’yi yeni siyasal düzenin temel muhalefet partisi hâline getirdi.
★★★
2010...
Deniz Baykal’ın istifası üzerine, Kemal Kılıçdaroğlu genel başkan seçildi.
“Yeni CHP” söylemiyle, partinin toplumsal tabanını genişletmeye çalıştı.
Kılıçdaroğlu, 13 yılda 13 seçim kaybeden; Cumhuriyet’in sonbaharı taşlarını döşeyen bir genel başkan olarak tarihte yerini aldı.
Verdiği stratejik kararlar, hep iktidara yaradı ve seçim kaybettirdi.
CHP Genel Başkanı oldu, ama bir türlü CHP’li olamadı...
★★★
2023...
4-5 Kasım 2023’te yapılan Kurultay’da Özgür Özel, Kemal Kılıçdaroğlu’na karşı yarışı kazandı ve genel başkan seçildi.
CHP tarihinde İnönü-Ecevit değişiminden sonra, ikinci kez görevdeki bir genel başkan kurultay yarışını kaybetmişti.
★★★
31 Mart 2024...
CHP, yerel seçimlerde Türkiye genelinde en fazla oyu alan parti oldu; büyükşehirlerin önemli bölümünü kazandı.
Parti, 1977’den sonra ilk kez sandıktan birinci çıktı.
★★★
21 Mayıs 2026...
Bölge Adliye Mahkemesi, 2023 Kurultayı’nı hükümsüz saydı.
Özgür Özel yönetimi görevden uzaklaştırıldı.
Kılıçdaroğlu, mahkeme kararıyla CHP genel başkanlığına getirildi.
Böyle bir değişim, CHP tarihinde bir ilkti.
Kılıçdaroğlu, “Hesaplaşacağız, arınacağız” coşkusuyla koltuğa oturdu.
Kurultaya gitme kararı almadı, bunun yerine kendisine karşı olanları partiden ihraç etmeye başladı.
★★★
21 Temmuz 2026...
Ve Özgür Özel, yeni bir parti kuracaklarını açıkladı.
★★★
Atatürk, CHP’yi mahkeme koridorlarında yönetilsin diye kurmadı.
İnönü, 1950’de iktidarı sandıkta kaybettiğinde devlet gücüne sığınmadı.
Batı Cephesi Komutanı, 1972’de Ecevit karşısında kaybettiğinde mahkemeden görev talep etmedi, saygı gösterdi ve çekildi.
★★★
Bugün ise...
13 seçim kaybeden Kılıçdaroğlu’nun, “butlan” kararıyla koltuğa oturmayı kabul etmesi, sadece bir parti içi iktidar mücadelesi değil...
Bu, CHP’yi parçalayan; gelecek seçimleri daha sandık kurulmadan rakiplerine altın tepside sunan bir anlayışın zafer çığlığıdır.
Bu, Atatürk’ün evi CHP ve Altı Ok kullanılarak, Atatürk’ün mirasına ve Cumhuriyet’in kurucu değerlerine yıkıcı darbeleri vurma coşkusudur.
2026 Türkiye’sinde, “Altı Ok”un hiç yakışmadığı partidir Butlan CHP...