Çöken kuyuya atılan ateş yarım asırdır sönmedi
1971 yılında Türkmenistan'da sondaj sırasında çöken ve zehirli metan salınımını durdurmak amacıyla yakılan devasa gaz çukuru, yer altındaki rezervin hesaplanamaması nedeniyle yarım asırdır aralıksız alev kusuyor.
Türkmenistan'ın Derveze kasabasında 1971 yılında çöken 70 metre genişliğindeki doğal gaz krateri, tutuşturulduğu tarihten bu yana 50 yılı aşkın süredir kesintisiz yanmayı sürdürüyor. Birkaç gün içinde söneceği varsayımıyla mühendisler tarafından başlatılan yangın, yer altındaki devasa metan rezervinin tükenmemesi nedeniyle yeryüzünün en uzun süreli kontrolsüz yangınlarından birine dönüştü.
SOVYET MÜHENDİSLERİN SONDAJINDA ZEMİN NASIL ÇÖKTÜ?
1971 yılında Sovyet jeologlar ve petrol mühendisleri, Karakum Çölü'nde yer alan Derveze bölgesi yakınlarında doğal gaz arama çalışmaları başlattı. Sondaj faaliyeti devam ederken sondaj kulesinin altındaki zemin aniden çöktü. Çalışma sahasındaki ekipmanlar ve kule, oluşan 70 metre genişliğindeki ve 20 metre derinliğindeki devasa boşluğun içine gömüldü.
BİRKAÇ GÜNLÜK HESAP YARIM ASIRLIK YANGINA DÖNÜŞTÜ
Çöküntünün ardından oluşan kraterden çevre yerleşimleri tehdit eden yoğun ve zehirli metan gazı salınımı başladı. Mühendisler, zehirli gazın rüzgarla yayılmasını engellemek ve canlı sağlığını korumak amacıyla gazı kontrollü biçimde yakma kararı aldı. Yapılan ilk teknik değerlendirmeler, çukurdaki gazın birkaç gün ya da en fazla birkaç hafta içinde tamamen tükenerek söneceği yönündeydi. Kraterin içine atılan ateş, yer altındaki derin gaz damarlarını tetikledi.
DEV KRATERDEKİ ALEVLER NEDEN SÖNDÜRÜLEMİYOR?
Bölgedeki yer altı rezerv hacminin ilk tespitlerin katbekat üzerinde olması, yangının durdurulmasını imkansız kıldı. Yüksek basınçla yüzeye çıkmaya devam eden doğal gaz, 50 yılı aşkın süredir kraterdeki yüzlerce küçük ve büyük alev kaynağını aralıksız besliyor. Çukurun kapatılması, gazın yönlendirilmesi veya kimyasal yöntemlerle alevlerin kesilmesi amacıyla planlanan mühendislik girişimleri, kraterdeki yüksek ısı ve çökme tehlikesi nedeniyle kalıcı bir sonuca ulaşamadı.
Halk arasında "Cehennem Kapısı" olarak adlandırılan bölge, bugün Karakum Çölü'nün en belirgin coğrafi noktası konumunda bulunuyor. Yüzlerce metre mesafeden hissedilen yüksek ısı ve gece karanlığında kilometrelerce uzaktan seçilen alev ışığı, 1971 yılındaki sondaj çöküntüsünün oluşturduğu devasa enerji çıkışını kesintisiz olarak sürdürüyor.