Çorak adada 180 yılda mucize gerçekleşti
Güney Atlantik'teki ıssız Ascension Adası'nda 1847 yılında başlatılan bitkilendirme hamlesi, gezegenin geleceğini tehdit eden çölleşme krizine karşı somut bir model sundu. İklim değişikliğiyle kuraklaşan bölgeler için umut ışığı olan bu 180 yıllık dönüşüm, insan müdahalesinin doğa üzerindeki sınırlarını da yeniden gündeme taşıdı.
Güney Atlantik Okyanusu'ndaki volkanik Ascension Adası, insanların üç farklı kıtadan getirdiği bitkilerle 180 yıl içinde çöl görünümünden çıkarak yemyeşil bir tropikal bulut ormanına dönüştü. Bu rastgele ekosistem değişimi, günümüzde iklim değişikliği nedeniyle hızlanan çölleşmenin durdurulabileceğini bilimsel olarak kanıtladı.
Popular Mechanics ve El Pais'in aktardığı bilgilere göre, Orta Atlantik Sırtı'ndaki volkanik patlamalarla yaklaşık bir milyon yıl önce oluşan ada uzun süre ıssız kaldı. Portekizli amiral João da Nova tarafından 1501 yılında keşfedilen kara parçasına, iki yıl sonra Yükseliş Bayramı'nda bölgeye ulaşan denizci Afonso de Albuquerque tarafından Ascension adı verildi. Büyük Britanya, 1815 yılında Saint Helena Adası'na sürgün edilen Napolyon Bonaparte'ı izlemek amacıyla bu noktada bir askeri karakol kurana kadar adada kalıcı bir yerleşim oluşmadı.
DARWIN BURAYI ÇIPLAK ÇİRKİNLİK OLARAK TANIMLAMIŞTI
İngiliz yerleşiminin ardından bölgeye giden doğa bilimciler adanın sert ve kurak yapısını kayıt altına aldı. 1836 yazında adayı ziyaret eden genç Charles Darwin, gördüğü manzarayı "çıplak çirkinlik" olarak tanımladı. Darwin, kurak iklimdeki bu volkanik adanın siyah kayalardan ve fırtınalı bir denizle çevrili çöl manzarasından ibaret olduğunu yazdı.
ÇORAK VOLKANİK KAYA NASIL TROPİKAL ORMANA DÖNÜŞTÜ?
Adanın kaderini değiştiren süreç 1847 yılında İngiliz botanikçi Joseph Hooker'ın girişimiyle başladı. Hooker, toprak koşullarını iyileştirmek, yağmur suyunu tutmak ve buharlaşmayı azaltmak amacıyla Kraliyet Donanması'nı Londra'daki Kew Bahçeleri'nden bitki örnekleri getirmeye ikna etti. Gemi seferleriyle adaya taşınan bitkiler zamanla kurak toprağa tutundu.
ÜÇ FARKLI KITADAN GETİRİLEN BİTKİLER İKLİMİ DEĞİŞTİRDİ
Başlatılan bitkilendirme çalışmaları ve artan insan yerleşimi, çöl manzarasını tamamen ortadan kaldırdı. Üç farklı kıtadan getirilen okaliptüs, bambu, muz ağaçları ve böğürtlenler adayı kapladı. Yaklaşık iki yüzyıl içinde çıplak volkanik kayaların yerini nem tutan ve kendi iklimini yaratan bir tropikal bulut ormanı aldı.
BU DENEY ÇÖLLEŞME TEHDİDİNE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ?
Genellikle başka gezegenleri yaşama elverişli hale getirmek için kullanılan "terraforming" kavramının Dünya'daki bu örneği bilim dünyasının dikkatini çekti. Pompeu Fabra Üniversitesi'nde doktora tezini savunan araştırmacı Victor Maull, laboratuvarda genellikle bozulan ekosistemleri modellediklerini belirtti. Maull, Ascension Adası örneğinin ise ters süreci anlamak ve ekolojik çöküşün durdurulup durdurulamayacağını görmek açısından eşsiz bir fırsat sunduğunu vurguladı.
DOĞAL EKOSİSTEMLER İÇİN KRİTİK UYARI
Bilim insanları, Ascension Adası'ndaki 180 yıllık süreçten iki temel sonuç çıkardı. Hedefli insan müdahalesinin iklim değişikliğine bağlı çölleşmeyi durdurabileceği görülürken, diğer yandan yerel doğanın nasıl geri dönülmez şekilde değiştiği ortaya kondu. Uzmanlar, insanların kendi ihtiyaçları doğrultusunda doğayı yeniden şekillendirmesinin benzersiz yerel ekosistemlerin kaybına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.