İşler değişti: Eski kiracı olmak daha pahalı
Kira piyasasında dengeler değişti. TÜGEM Başkanı Hakan Akdoğan, bir yıl önce ev kiralayanların bugün aynı konutu kiralamak isteyenlere kıyasla daha yüksek bedeller ödeyebildiğini belirtti. Yeni kiracı kiraları yıllık bazda artsa da enflasyondan arındırıldığında gerilerken, konut fiyatlarında da yaklaşık iki yıldır reel düşüş yaşanıyor.
Türkiye’de konut kiralarındaki artış enflasyonun gerisinde kalırken, eski ve yeni kira sözleşmeleri arasındaki fiyat farkı dikkat çekiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, Yeni Kiracı Kira Endeksi eylül ayında yıllık yüzde 26,6 yükseldi. Ancak endeksin reel değişimi yüzde 2,4 düşüş olarak kaydedildi.
Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Başkanı ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) Gayrimenkul Komite Başkanı Hakan Akdoğan, mevcut kiracılar ile yeni kiracılar arasındaki fiyat dengesinin değiştiğini söyledi. Akdoğan, bir yıl önce ev tutanların bugün piyasaya yeni giren kiracılardan daha yüksek kira ödeyebildiğine işaret etti.
BİR YIL ÖNCE EV TUTANLAR DAHA YÜKSEK KİRA ÖDEYEBİLİYOR
Kira sözleşmelerinin yapıldığı dönemin fiyatlar üzerinde belirleyici olduğunu vurgulayan Akdoğan, eski kiracıların ödediği tutarların gerilemesinin daha zor olduğunu belirtti. Beş-altı yıl önce konut kiralayanların kira bedeli açısından avantajlı konumda bulunduğunu ifade eden Akdoğan, bir yıl önce ev tutanların ise bugünkü piyasa koşullarına göre daha yüksek kira ödediğini kaydetti.
KONUT FİYATLARINDA İKİ YILLIK REEL GERİLEME
Kiralardaki değişimin yanı sıra konut fiyatlarına da değinen Akdoğan, gayrimenkul fiyatlarının yaklaşık iki yıldır enflasyon karşısında gerilediğini söyledi. Konut fiyatlarındaki artışın enflasyonun altında kalması nedeniyle reel düşüş yaşandığını belirten Akdoğan, yüksek finansman maliyetlerinin konut satışları üzerindeki baskısını sürdürdüğüne dikkat çekti.
İPOTEKLİ SATIŞLARDA TASARRUF FİNANSMANI ETKİSİ
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, konut satışları eylül ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9,3 azaldı. Önceki dönemde yüzde 14,7 olarak açıklanan yıllık düşüşle karşılaştırıldığında satışlardaki daralmanın hız kestiği görüldü.
Aynı dönemde ipotekli konut satışları ise yıllık yüzde 5,1 artarak 23 bin 397'ye yükseldi.
İpotekli satışlardaki artışın doğrudan finansman koşullarının iyileştiği şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Akdoğan, tasarruf finansmanı sisteminin etkisine dikkat çekti. Akdoğan, tasarruf finansmanı dışarıda bırakıldığında ipotekli satışlardaki artışın daha sınırlı kaldığını ifade ederek, geleneksel kredi yoluyla konut finansmanına erişimde yaşanan güçlüklerin sürdüğünü vurguladı.
İKİNCİ EL KONUTTA GERÇEK BEDELİN BEYAN EDİLMESİ ENDİŞESİ
İkinci el konut satışlarındaki uygulamaları da değerlendiren Akdoğan, satış bedelinin gerçek değeri üzerinden beyan edilmesinin mülk sahiplerinde endişeye yol açtığını söyledi. Gerçek satış bedelinin bildirilmesi konusundaki kaygıların ikinci el konut piyasasındaki işlemler açısından önem taşıdığına işaret etti.
Konut piyasasında yüksek finansman maliyetleri satışları baskılamayı sürdürürken, yeni kiracı kiralarındaki reel düşüş ve konut fiyatlarında yaklaşık iki yıldır devam eden reel gerileme gayrimenkul sektörünün öne çıkan gelişmeleri arasında yer alıyor.