Kereste bulamayınca denize yöneldiler: Ördükleri 40 tonluk çatılar 300 yıldır ayakta
Danimarka'daki Læsø Adası'nda ormanların yok olmasıyla başlayan malzeme krizi, modern yalıtım yöntemlerine taş çıkaran bir mimari tekniği ortaya çıkardı. Kıyıya vuran deniz çayırlarıyla inşa edilen ve kalınlığı 2 metreyi bulan çatılar, sert kuzey fırtınalarına karşı yüzyıllardır direniyor.
Danimarka'nın Læsø Adası'nda deniz bitkileriyle örülen 40 ton ağırlığındaki ev çatıları, 300 yılı aşkın süredir çürümeden ayakta kalıyor. Yüksek tuz oranı sayesinde zararlıları uzak tutan bu doğal yapı tekniği, günümüze ulaşan 30 tarihi evde varlığını sürdürüyor.
ORMANLAR TÜKENİNCE ÇÖZÜMÜ DENİZDE BULDULAR
Læsø Adası'nda yüzyıllar önce başlayan yoğun tuz üretimi, tuzlu suyu kaynatmak için büyük miktarda yakacak odun gerektirdi. Ağaçların hızla kesilmesi adadaki ormanların büyük bölümünü yok etti. İnşaat için kereste bulamayan ada halkı, kıyıya vuran gemi enkazlarından ahşap toplamaya başladı. UNESCO verilerine göre günümüze ulaşan yapılarda gemi enkazlarından çıkarılan bu ahşapların yanı sıra yerel taş ve kil kullanıldı.
40 TONLUK ÇATILAR NASIL ÖRÜLDÜ?
Çatı kaplaması için adanın kıyılarında bol miktarda bulunan eelgrass adlı deniz çayırları tercih edildi. Kış fırtınalarının ardından sahile vuran bitkiler toplanarak kurutuldu. Kuruyan ve birbirine dolanan deniz çayırları, ahşap çatı iskeletinin üzerine kalın katmanlar halinde yerleştirildi. Bu yapı tekniğinin geliştirilmesinde ve uygulanmasında adadaki kadınlar belirleyici rol oynadı. Ortaya çıkan çatı tabakası bazı evlerde 2 metre kalınlığa, toplam ağırlık ise 35 ila 40 tona ulaştı.
DENİZ ÇAYIRI YÜZYILLARCA NASIL ÇÜRÜMEDEN KALABİLİYOR?
Deniz çayırlarının barındırdığı yüksek tuz içeriği, malzemenin nemden dolayı çürümesini ve böceklenmesini engelliyor. Metrelerce kalınlıktaki bitki katmanları, kış aylarında evlerin içinde güçlü bir doğal ısı yalıtımı sağlıyor. UNESCO raporlarına göre tekniğine uygun örülen bu çatılar, şiddetli yağmurlara ve sert rüzgarlara karşı tam koruma sunuyor.
UNESCO TARAFINDAN KORUMA ALTINA ALINDI
Kullanım ömrü 300 yılı aşan bu geleneksel mimari örneklerinden yaklaşık 30 tanesi günümüze kadar ulaştı. Bu yapılardan 12'si, tekniğin en iyi korunduğu tarihi miras eserleri olarak kayıt altına alındı.