Ne doğal gaz ne kömür: Kışın topraktan blok blok kesip bedava ısınıyorlar
Ne doğalgaz ne odun ne de kömür kullanıyorlar! Artan kış maliyetlerine karşı bazı kırsal bölgelerde yaşayanlar, bataklıkları kazıp çıkardıkları malzemeyle tüm kışı tek kuruş fatura ödemeden geçiriyor.
Kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte artan enerji maliyetleri, kırsal ve dağlık bölgelerde yaşayan vatandaşları geleneksel ve ezber bozan alternatiflere yöneltti. Doğalgaz altyapısının bulunmadığı ya da odun-kömür fiyatlarının bütçeleri zorladığı bazı yerleşim yerlerinde yaşayanlar, ısınma sorununu kelimenin tam anlamıyla bataklıkları kazarak çözüyor. Sıfır maliyetle elde edilen ve kurutulduğunda yüksek ısı veren bu doğal malzeme, bölge halkının kışı fatura ödemeden sıcacık geçirmesini sağlıyor.
BATAKLIKTAN ÇIKAN "KARA ALTIN"
Yüzyıllardır nesilden nesile aktarılan bu sıradışı ısınma yönteminin merkezinde, bilim dünyasında "turba" (torf) olarak adlandırılan organik bir toprak türü yer alıyor. Bataklık alanlarda binlerce yıl boyunca su altında kalan bitki kalıntılarının oksijensiz ortamda çürümesiyle oluşan turba, jeolojik olarak kömürleşme sürecinin en başlangıç aşaması kabul ediliyor. Yüksek karbon oranına ve ciddi bir ısıl değere sahip olan bu malzeme, doğru işlemlerden geçirildiğinde adeta bir "kara altına" dönüşüyor.
BLOKLAR HALİNDE KESİLİP AYLARCA KURUTULUYOR
Bu doğal yakıtı elde etme süreci ise yaz ve sonbahar aylarında başlıyor. Bataklık bölgelere giden köylüler, özel el aletleriyle bu yoğun organik toprağı büyük dikdörtgen bloklar halinde keserek yüzeye çıkarıyor. Çıkarılan nemli bloklar, açık havada güneş ve rüzgar altında aylarca kurumaya bırakılıyor. Suyunu tamamen kaybedip taş gibi sertleşen turba blokları, kış geldiğinde sobada tıpkı odun ve kömür gibi uzun süre yanabilen güçlü bir yakıt haline geliyor.
EKOSİSTEM İÇİN BÜYÜK TEHDİT OLUŞTURUYOR
Isınma masrafını tamamen sıfırlaması nedeniyle yerel halk için ekonomik bir can simidi haline gelen bu yöntem, çevre bilimciler açısından ise ciddi endişe yaratıyor. Uzmanlar, turba bataklıklarının dünyadaki en büyük doğal karbon depoları olduğuna dikkat çekiyor. Bu alanların kontrolsüzce kazılması, binlerce yıldır toprağın altında hapsolan karbonun atmosfere salınmasına yol açarak küresel ısınmayı hızlandırıyor ve hassas bataklık ekosistemini yok ediyor. Bu nedenle pek çok ülkede turba kazısı tamamen yasaklanırken, bazı bölgelerde yalnızca yerel halkın kendi tüketimi için sıkı kotalar dahilinde izin veriliyor.
SESSİZ ZEHİRLENME RİSKİ TAŞIYOR
"Bedava yakıt" fikri ekonomik açıdan cazip görünse de, sağlık uzmanları bu malzemenin ev içi sobalarda yakılmasının ciddi riskler barındırdığı konusunda uyarıyor. Endüstriyel işlemden geçmemiş ve filtrelenmemiş organik turba blokları, tam ve temiz bir yanma gerçekleştiremiyor. Bu durum, kokusuz ve renksiz olması nedeniyle fark edilemeyen karbonmonoksit gazının odaya sızma ihtimalini artırıyor. Ayrıca ev içi hava kalitesini hızla düşüren yoğun dumanın; kronik baş ağrıları, solunum yolu zehirlenmeleri, astım atakları ve uzun vadede KOAH gibi kalıcı akciğer hastalıklarına davetiye çıkardığı belirtiliyor.