Putin ve Şi'den üçlü zirveden önce Trump'ın canını sıkacak açıklamalar
Çin’in Shenzhen kentindeki APEC zirvesinde konuşan Şi Cinping ticari korumacılığa karşı durma sözü verirken, Vladimir Putin Batı yaptırımlarını eleştirdi. İki lider, zirve kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirecekleri kritik üçlü görüşme öncesinde bir araya geldi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump ile yapacakları üçlü toplantı öncesinde Çin'in güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde açıklamalarda bulundu.
Şi ticari korumacılığa karşı durma sözü verirken, Putin Batı'nın uyguladığı yaptırımları eleştirdi. Trump ise bu hafta Manila'da kilit bölgesel müttefiklerle yaptığı görüşmelerin ardından, liderlerin konuşmalarından saatler sonra Çin'e ulaştı.
Trump'ı havalimanında karşılayan Şi, ABD Başkanı'nın Eylül ayındaki son görüşmelerinde Andrews Ortak Üssü'nde yaptığı jeste karşılık verdi. İki lider kısa bir kucaklaşma ve ayaküstü sohbetin ardından kırmızı halıda yürüyerek makam araçlarına geçti.
Liderlerin diğer katılımcılarla birlikte APEC aile fotoğrafı çektirmesi ve akşam yemeğine katılması planlanıyor.
Şi, Putin ve Trump'ın Perşembe günü zirve kapsamında bir araya gelerek Rusya'nın Ukrayna ile savaşı, ABD'nin İran'daki savaşı, ticaret, yapay zeka ve nükleer silahlar gibi konuları ele alması bekleniyor.
Şİ'DEN 'SERBEST TİCARET' ÇAĞRISI
Açılış konuşmasında "serbest ve açık ticaret" olarak adlandırdığı yapıya destek çağrısında bulunan Şi, ülkesini gümrük vergilerini artıran ve daha sert bir dış politika izleyen Trump yönetimindeki ABD'nin aksine küresel sahnede istikrarlı bir ortak olarak göstermeye çalıştı.
Şi'nin açıklamaları, Washington'ın Çin'in Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimine yeni kısıtlamalar getirmesinin ve Pekin'in misilleme sözü vermesinin ardından geldi.
İş dünyası yöneticilerine seslenen Şi, "Merkezinde Dünya Ticaret Örgütü'nün yer aldığı kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunmalı, serbest ve açık ticaret ile yatırımı desteklemeli, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını ve sorunsuz işleyişini korumalıyız" dedi.
Batılı iş insanları, tüketicileri pahasına imalat sektörünü destekleyen politikalarla yıllık 1 trilyon doları aşan ticaret fazlası verdiği gerekçesiyle Çin'i eleştiriyor.
Pekin büyüme modelinin dünyanın en zengin ülkelerini yakalamaya çalışan bir ekonomi için uygun olduğunu savunurken, Washington ve Brüksel ise Çin'in tedarik zinciri hakimiyetinin ülkeye jeopolitik koz sağladığı ve kendi sanayileri ile istihdamlarını tehdit ettiği endişesini taşıyor.
Şi, Çin'in diğer ülkelere de fayda sağlayacak yeni teknolojiler geliştirmeye devam edeceğini, gümrük vergilerini düşürerek pazarlarını daha fazla açacağını ve tek taraflılığa karşı duracağını söyledi.
The Asia Group ortağı ve dijital uygulama başkanı George Chen, Şi'nin mesajının birçok Küresel Güney ülkesinde yankı bulmasının muhtemel olduğunu ve Pekin'in teknoloji stratejisini Washington'ınkinden ayırma çabasını güçlendirdiğini belirtti.
PUTİN'DEN 'BATI GERİYE GİDİYOR' YORUMU
Ukrayna'nın dört yıldır süren savaşta Rusya'ya büyük bir darbe vurarak Kırım'ı Rusya'ya bağlayan hayati öneme sahip Kerç karayolu köprüsünü kullanılamaz hale getirmesinin ardından Şi'den sonra kürsüye çıkan Putin, Batılı güçleri "eski hegemonlar" olarak tanımladı.
Avrupa'nın "utanç verici bir gerileme" içinde olduğunu ve Ukrayna işgalinin ardından Rusya'ya uygulanan yaptırımların geri teptiğini savunan Putin, "Deneyimler, geleneksel ekonomik hakimiyet ve fiili zorlama araçlarının büyük ölçüde miadını doldurduğunu ve korkutucu güçlerinin çoğunu kaybettiğini göstermiştir" diye konuştu.
Putin ayrıca, "Yaptırımlar, gümrük vergileri ve ihracat kısıtlamaları hala belirli bir caydırıcı etki yaratabilse de, rakiplerin ekonomilerini ezmek bir yana, büyümeyi durdurmaktan bile acizdir" ifadelerini kullandı.
Daha sonra gerçekleştirdikleri ikili görüşmede yakın ortaklıklarını öven Şi ve Putin, "çok kutuplu bir dünyayı" ilerletecek daha fazla adım atma sözü verdi.
Öte yandan, Manila'da Güney Çin Denizi'ndeki tartışmalı bölgeler nedeniyle Pekin ile artan sürtüşmenin ortasında Filipinler ile savunma işbirliğini derinleştirme sözü veren Trump, daha önce Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüşme ihtimalini gündeme getirmiş ancak bu görüşme henüz doğrulanmamıştI.
Salı günü Tayvan ve Japonya'nın Rus uçaklarının hava sahalarını ihlal ettiğini duyurmasının ardından konuşan Putin, dünyayı "çalkantılı" olarak nitelendirdi ancak anlaşmazlıkların "masaya oturularak" çözülebileceğini belirterek, "Bu nedenle yaklaşan üçlü toplantıdan büyük bir potansiyel fayda bekliyorum" dedi.